جزاير مصنوعي امارات متحده عربي

جزاير مصنوعي امارات متحده عربي

پيش گفتار :

امارات متحده عربي قصد دارد تا 10 سال آينده بيش از 325 جزيره مصنوعي در آب هاي خليج فارس بسازد و امكاناتي چون راه آهن ، سكونتگاه و گردشگاه در آن محيا كند.
جزاير مصنوعي امارات متحده عربي در خليج فارس عليرغم انتقادات فراوان نسبت به تهديد محيط زيست خليج فارس از يك دهه گذشته ساخته شده است .
ساخت جزيره مصنوعي در آبهاي خليج فارس از سوي امارات متحده عربي پروژه ايست كه تا 10 سال آينده به نتيجه مي رسد و به طور حتم اين امر مي تواند تهديد جدي براي آبهاي خليج فارس باشد .
پس از آن كه با آغاز قرن 21 دولت امارات متحده عربي اعلام كرد كه تا 10 سال آينده 325 جزيره مصنوعي در آبهاي خليج فارس خواهد ساخت ،‌ هيچ رسانه اي به انعكاس و تحليل اين اقدام و عواقب آن مبادرت نكرد .
اين جزاير قرار است در حاشيه ي سواحل دوبي كه يكي از هفت امارت اين كشور كوچك حاشيه جنوبي خليج فارس است احداث شود .
مجري اين فاجعه زيست محيطي ،‌تشكيلات دولتي توسعه نخيل در دوبي مي باشد كه مجري ساخت سه جزيره به شكل نخل كه طول هركدام بيش از 6 كيلومتر است و يك جزيره بيضوي به شكل نقشه 5 قاره كره زمين در منطقه اي به طول 9 كيلومتر و عرض 6 كيلومتر است و بودجه اي 20 بيليون دلاري براي آن در نظر گرفته شده است .
اين پروژه با شعار ((مكاني بي نقص براي دور شدن از دنيا )) قطعا سود كلاني را نيز از اين تخريب آشكار محيط زيست براي بانيان در برخواهد داشت .
بيشترين اين پروژه ها متعلق به دوبي و در حدود 300 جزيره خواهد بود .
با تكميل اين پروژه مديريت امارات بر سواحل خليج فارس 20 برابر مي شود .
امارات متحده عربي در حال حاضر بخش كوچكي از سواحل خليج فارس را كه حدود 60 كيلومتر است در اختيار دارد و در مقابل ايران دارنده ي 1880 كيلومتر از سواحل اين درياست .
خليج فارس با مساحتي بيش از دويست و سي و سه هزار كيلومتر مربع يكي از بزرگترين خليج هاي كره زمين است كه دسترسي و بهره برداري از آن ميان هشت كشور تقسيم شده است ،‌اين آبراهه بزرگ هم اكنون با مشكلات و ضايعات زيست محيطي فراواني روبروست كه بخش عمده و اصلي آن به فعاليت هاي انساني باز مي گردد .
اما عاملي كه به تازگي و درچند سال اخير زيست بوم خليج فارس را با تغيير و تحولاتي جديد روبرو كرده است فعاليت هاي انساني در جهت ساختار هاي مصنوعي و خشك كردن برخي قسمت هاي اين آبراهه بزرگ است .
اين پروژه اميرنشين هاي خليج فارس با كمك شركت هاي اروپايي به سرعت در حال پيشرفت است .
دوبي كه يكي از هفت ايالت نيمه خود مختار امارات متحده عربي است ،‌مركز تجاري اصلي در منطقه خليج فارس به شمار مي رود و با تقويت فراوان صنعت توريسم ،‌از حالا براي زماني كه درآمد نفتي اش كاهش خواهد يافت برنامه ريزي كرده است .

توضيح پروژه و نتايج آن :

اين سهل انگاري غير قابل قبول به غير از آنكه به نابودي حيات نمونه حوزه آبي خليج فارس ختم خواهد شد ،‌به طور حتم ديگر كشور هاي كوچك حاشيه جنوبي خليج فارس را نيز كه با كمبود جدي حوزه سرزميني و وسعت مواجه هستند به اقدامات مشابه رهنمون مي كند .
كما اينكه كويت و بحرين نيز اخيرا اعلام كرده اند طرح هاي مشابهي را دردست بررسي دارند .
اين پروژه سواحل امارات را از 60 كيلومتر به 1200 كيلومتر افزايش مي دهد و در عوض اكوسيستم منحصر به فرد خليج فارس را از بين مي برد .
اما با احداث اولين جزيره مصنوعي اين پروژه پر سرعت عواقب آشكار و دستكاري در طبيعت به گزارش كارشناسان ناضربين المللي آشكار شده است .
شيوه ساخت جزاير به اين صورت است كه شن و ماسه از بستر خليج فارس استخراج مي شود و سپس براي ايجاد سطوح مورد نياز توسط كشتي هاي مخصوص با فشار اسپري افشانده مي شود .
هم اكنون پروژه ديگري در سواحل امارات در دست احداث است به نام ((جهان يك جزيره بسيار بزرگ )) كه به شكل نقشه كره زمين ساخته مي شود و خشكي هاي آن به شكل قاره هاي زمين خواهد بود .اين جزاير شامل ويلاها و مناطق مسكوني ،يكصد هتل لوكس ، مواكز خريد،تفريگاه، استراحتگاه و همچنين پارك آبي خواهد بود . دوبي با ايجاد ابن جزاير مصنوعي عظيم قصد دارد بر جاذبه هاي گردشگري خود بيفزايد ، همچنين از اين طريق بر طول ساحل شهر دوبي و مساحت آن افزوده مي شود .
از آن جا كه ساحل يك موجود زنده است ، هرگونه تغير و ساخت و ساز در ساحل بايستي به دقت مورد مطالعه قرار گرفته و اثرات تخريبي ،‌رسوب گذاري ، فرسايش و زيست محيطي آن ها ساخته شود . اثرات آن در مورفولوژي ساحل بسيار جدي خواهد بود .
با ساخت جزاير مصنوعي امارات به طول ده ها كيلومتر ،‌ مي تواند هزاران هكتار به خاك كشور خود اضافه نمايد .علاوه بر تمام اين ها ، بقاياي دو هواپيماي جنگي ،چند جمبوجت و هفت كرجي به اعماق دريا برده شده اند تا براي غواصان يك پارك زير درياي موضوع دار به وجود بيابد .
براي پروژه نخيل 1065 بيليون مترمكعب ماسه و 87 ميليون تن صخره جابه جا شده است و براي تكميل آن بايد 1 بيليون تن صخره به محل آورده شود .
اولين پروژه نخيل جميرا خواهد بود كه با وجود ديركرد ها و شايعات مبني بر غرق شده آن به زودي به بهره برداري خواهد رسيد .
درپروژه نخل قرار است يك پارك بزرگ تفريحاتي آبي، سي و دو هتل ، يك قطار مونوريل و يك برج اقتصادي در جزاير ساخته شود . در حال حاضر قيمت هاي ويلاهاي اين پروژه روز به روز افزايش پيدا مي كند . شكل فروش در مورد مجموعه جزاير ((جهان)) به شكل فروش جزاير است نه ويلا و هرجزيره بين 10 تا 45 ميليون دلار قيمت دارد .
كريس اودانول سخنگوي مهندسان مشاور پالم و مدير اجرايي پروژه مي گويد : بر اساس تخمين ما كل هزينه هاي ساخت مجموعه جزاير ((نخل)) بالغ بر 23 ميليارد دلار خواهد بود .
در حال حاضر ديويد بكهام و لوئيس فيگو فوق ستاره هاي فوتبال جهان تنها چهره هاي مشهور جهان هستند كه اقدام به خريد ويلاهايي در اين پروژه كرده اند و مدعي است كه مايكل جكسون خواننده ي مشهور نيز در صدد خريد اين ويلا ها است .
بر اساس گفته هاي اودانل ،بيش از 4 هزار ويلا و واحد تجاري پروژه نخل توسط ساكنان امارات متحده عربي و ساير كشورهاي حوزه خليج فارس خريداري شده اند . در ميان واحد هاي باقي مانده 25 % توسط انگليسي ها خريداري شده و ساير ويلا ها و واحد ها نيز توسط افرادي از 75 كشور جهان خريداري شده است .

زیست بوم خلیج فارس در خطر نابودی :

خلیج فارس دریای نیمه بسته ایست که با مساحتی برابر 40 هزار کیلومتر مربع از یک طرف توسط تنگه هرمز به اقیانوس هند راه دارد و در منطقه گرمسیری و خشک واقع شده است و این وضعیت سایکولوژیکی و محیطی موجب شده است که آبزیان موجود در این پیکره آبی به خاطر فشار های زیاد دامنه تحملشان نسبت به تغیرات محیطی کم باشد و با ورود آلاینده ها در اثر بروز آلودگی ها به شدت آسیب پذیر باشند .
خلیج فارس به دلیل شرایط اقلیمی ویژه حاکم بر آن بسیار شکننده و آسیب پذیر است و ورود کمترین آلاینده به داخل دریا اثرات مخربی بر روی سلامت آبزیان و موجودات آن دارد ، چرا که حداکثر درجه آب دریا در تابستان گاهی اوقات به 36 تا 37 درجه و در شمال خلیج فارس به 12 می رسد که البته میانگین آن در سطح دریا بین 26 تا 27 درجه است و در اثر شدت گرما میزان تبخیر نیز بسیار بالا و به 1400 میلیون لیتر در سال می رسد .
خلیج فارس با تمام مشکلات محیطی و اقلیمی که بر آن حاکم است از تنوع زیستی بالایی برخوردار است به طوری که نسبت به دریای خزر وضعیت بسیار مطلوب تر و متنوع تری دارد به گونه ای فقط بین 400 تا 450 گونه ماهی در این دریا زندگی می کنند که از تعدادی از این ماهی ها بهره برداری اقتصادی می شود .
همچنین علاوه بر ماهی ها 300 تا 450 نوع دیگر آبزیان نیز در این دریا زیست دارند . که این عامل دریای خلیج فارس را از نظر تنوع زیستی جزو مناطق کم نظیر و پرتنوع معرفی کرده است .
آنچه مبرهن است خلیج فارس که همواره از آن به عنوان ((گهواره تمدن )) و ((قلب تپنده خاور میانه ))
یاد شده است ، به عنوان دریایی نیمه بسته ، دارای اکوسیستم منحصر به فردی در میان حوزه های آبی جهان است .
عمق این اقدام فاجعه بار امارات متحده عربی همزمان با پایان احداث اولین جزیره نخل نمایان شد . زمانی که به اذعان رسمی مجریان برای این پروژه 1065 بیلیون مترمکعب ماسه و 87 میلیون تن صخره جابه جا شد و برای تکمیل آن 1 بیلیون تن صخره به محل آورده شد .
عواقب اولیه ی این دستکاری آشکار در طبیعت به گزارش کارشناسان سازمان های ناظز بین المللی :
1- تنها ساحل مرجانی شناخته شده در دوبی ، در طی این عملیات از بین رفت .
2- آشیانه های ساحلی لاکپشت های دریایی (گونه خاص منطقه خلیج فارس ) ویران شدند .
3- جریان های طبیعی آب تغیر مسیر دادند .
4- گل و لای حاصل از کار آب های شفاف و شیشه ای را به شکل لجن زار در محدوده این جزایر مصنوعی در آورده است که در حال پیشروی است .

اما فاجعه اصلی در این راستا مراحل آغازین را طی می کند که در صورت تکمیل آن در یک جمله باید گفت (( خداحافظ خلیج فارس )) .
خلیج فارس دارای زیست گاه های عمده ای با تنوع بسیار است به طوریکه در بین علف های دریایی آن بیش از 600 گونه جانوران آبزی زندگی می کنند .
آبسنگ های مرجانی ، جوامع جلبکی ، درختان حرا ، مانگرو ، 500 گونه ماهی ، 15 گونه میگو و 5 گونه نادر لاک پشت دریایی از دیدنی های منحصر به فرد این دریاست .
تداخل در اکوسیستم و افزایش آلودگی در آب دریا از جمله عواقب این ساخت و ساز ها به اعتقاد مدیر کل محیط زیست دریایی سازمان حفاظت محیط زیست است .
ساخت این جزایر مشابه به هر سازه دریایی ، تاثیرات خاصی روی حوضه رسوبگزاری از لحاظ ته نشست های غیر عادی خواهد داشت .
ساخت و ساز های دریایی سبب مرگ مرجان ها می شود ، این درحالی است که ریف ها از ارزش زیستی بالایی برخوردارند و پناهگاه دیگر آبزیان محسوب می شوند .
ته نشست ذرات رسوبی کربناته در اطراف جزایر مصنوعی در مدت زمان بسیار کوتاه یعنی حدود 5 سال که به خوبی از مقایسه تصاویر و کنترل زمینی پیداست ، حاکی از آن است که جزایر در حال رشد هستند و در آینده عرض خلیج فارس در این بخش ها رو به کاهش است .
ساخت جزایر باریک و در امتداد ساحل شبیه بریر های مناطق کم عمق که طبیعت در اثر جریانات موازی ساحلی ایجاد می کند ، با گذشت زمان سبب رشد آن ها می شود و در نتیجه در پشت آن ها محیط لایگونی ایجاد کرده که به سرعت به محیط خشکی تبدیل می شود .
توسعه جزایر مصنوعی کشورامارات با سرعت زیادی آغاز شده است و اگر برنامه های آتی آن هارا بنگریم ، نا ده سال آینده تمامی نوار کم عمف ساحلی با جزایر مصنوعی تبدیل به محیط تفریبا خشکی می شود و در نتیجه بخش های دورتر از ساحل نیز کم عمق شده و مورفولوژی خلیج فارس تغیر می کند .
این امر سبب می شود جریان های دریایی کنونی در خلاف جهت عقربه های ساعت در خلیج فارس که از سمت غرب به شرق هستند و سبب تبادل آب و رسوب خلیج فارس و دریای عمان می شود دچار اختلال شود و در نتیجه آلاینده های خلیج فارس به راحتی خارج نشوند .
از آنجا که خلیج فارس دارای اکوسیستم نیمه بسته و بسیار حساسی است ، هرگونه تغیرات بزرگ در بستر و سطح آن می تواند اثرات برگشت ناپذیری را بر جای بگذارد که شاید جبران آن ها هرگز امکان پذیر نباشد .
ایجاد این جزیره های بزرگ همراه با تغیرات زیادی در بستر و سطح دریا خواهد بود ، تغیراتی که به طور قطع زندگی جانداران و اکوسیستم منطقه را دستخوش تغیرات ناخواسته می کند و باعث از بین رفتن سواحل مرجانی می شود . همچنین استخراج شن و ماسه از بستر دریا ، آب های این منطقه را به لجنزار تبدیل می کند .
و با توجه به اینکه بعضی از این جزایر روی پلاتفرم های نفتی بنا شده اند ، این فعالیت های غیر طبیعی منجر به انتقال رسوبات و تغیر خط ساحلی و تغیر در مورفولوژی ساحل و تغیر در ساختار بستر دریاو شیب ساحل شده اند .

1 - هجوم آب های ناپایدار فصلی از اقیانوس هند به خلیج فارس باعث بالا رفتن سطح آب می شود . نوسانات سطح تراز آب در حین تغیرات فصلی روی سواحل اثر گذاشته و سطح تراز را تغیر می دهد . وقتی موج به سمت ساحل می رسد در خط شکست خود باعث انتقال دانه های رسوب از نقطه ای به نقطه دیگر می شود ، بنابراین وجود هرگونه مانعی در خلیج فارس باعث می شود رسوبات در طی حمل به موانع برخورد کرده و همانجا نهشته شده و در نتیجه خطوط جریان تغیر می کند . سرعت جریان آب در میزان انتقال رسوب تاثیر فراوانی داشته و در طی سال ها جریانات رسوبات را از جای خود بلند کرده و به مکان دیگر انتقال می دهند . ساخت جزایر مصنوعی امارات در طول ها و شکل های مختلف چرخه طبیعی جریانات جذر و مدی را که باعث خلوص طبیعی آب دریا می شود ، تحت تاثیر قرار دارد .
الگوی جریانات دریایی در سواحل ایران و جزایر قشم ، ابوموسی ، تنب بزرگ ، تنب کوچک ، سیری و حتی تا حدودی جریانات ورودی و خروجی از تنگه هرمز را نیز در دراز مدت تغیر خواهد داد و باعث تغیرات جدی در اکوسیستم منطقه شده و حتی احتمال جا به جایی جنگل های حزا و درختان ساحلی و دیایی ا خواهد داشت .

2- جهت باد های غالب در خلیج فارس ( ان دبلیو ) است و این جهت در زمستان شدت بیشتری نسبت به تابستان داشته ، بنابراین خلیج فارس در زمستان تحت فشار هوای بیشتری ناشی از این باد ها روی سطح آب است و این عامل روی سطح تراز آب اثر می گذارد. ساخت این جزایر جریانات ناشی از باد را نیز مورد تاثیر جدی قرار داده و الگوی آن بایستی توسط مدلهای ریاضی بحث و بررسی شود .

3- در زمستان در منتهی الیه شمال خلیج فارس آب ، چگالی بیشتری نسبت به بخشهای جنوب و غرب این خلیج دارد در طول خط ساحلی جنوب و غرب خلیج فارس بدلیل اعتدال بیشتر اقلیم در طی زمستان ، بدلیل تبخیر زیاد ، آب شوری بالاتری داشته و این میزان شوری به عنوان یکی از عوامل کنترل کننده انتقال رسوب محسوب می شود . ایجاد مانع با ساخت جزایر مصنوعی در خلیج فارس می تواند روی چرخه آب اثر گذاشته و حتی باعث تغیرات در الگوی جریانات دانسیته ای شود .

4- رسوب گذاری در پشت جزایر مصنوعی امارات ، غیر از استحصال هزاران هکتار زمین ساحلی برای این کشور ، تغذیه ی خطوط ساحلی را در مناطق بعد از جزایر مصنوعی (شرق امارات ) که نزدیک به تنگه هرمز می شود افزایش خواهد داد و تغیرات آن که اثرات امواج دریا بر آن اضافه می شود ، باید مورد بررسی جدی قرار گیرد .

5- باتوجه به نفوذ طول جزایر مصنوعی در آبهای خلیج فارس که طول آن ها به کیلومتر ها می رسد ، فشار هیدرودینامیکی آن بر بدنه آب خلیج فارس اثرات دراز مدت موفولوژیکی و ساحل در جزایر ایرانی شامل : ابوموسی،تنب بزرگ، تنب کوچک و سیری جدی خواهد بود .

6- اثرات زمین شناسی ، رسوب شناسی ، (رسوب گذاری-فرسایش) هیدرولیک رسوب ، فیلتراسیون طبیعی رسوبات در سواحل ، زیست محیطی ، اکوسیستمی ، شیلاتی ، تغیر بستر دریا ، مرجانهای دریایی ، بیولوژی دریا ، حقوق دریاها و .... باید جداگانه به طور جدی مورد بررسی قرار گیرد .

صادرات مرغوبترين خاك ايران براي ساخت جزاير :

خاك هاي صنعتي استان خراسان جنوبي از جمله كائولن و بنتونيت داراي ارزش و بازار صادرات است . كائولن در كاغذ سازي ، كاشي ،‌ چيني و لاستيك سازي و ... كاربرد دارد .

و بنتونيت در ريخته گري ، حفاري ، گندله سازي ، سدسازي و كشاورزي و ... استفاده مي شود .
از جمله خصوصيات بنتونيت كه باعث كاربرد گسترده آن شده است مي توان به چسبندگي ، جذب آب ، تورم پذيري ، پلاستيستيه ، نرم بودن و ... اشاره كرد .

در حال حاضر تعدادي از معادن خاك صنعتي اين استان محصولات خود را صادر مي كند و مقصد اين محصولات كشور هاي عربي حوزه خليج فارس مي باشد .

در مدت نگارش اين گزارش سوالي به شدت ذهنم را مشغول كرده بود و آن قابليت ها و ويژگي هاي خاك بنتونيت و نوع كاربرد آن در كشور هاي عربي است كه هنوز ابهاماتي را باقي گذاشته است .
با نگاهي وسيع تر مي توان قطعاتي جزيره مانندي را در سطح دريا مشاهده كرد كه در واقع بخشي از پروژه احداث جزيره مصنوعي ( العالم ) است كه توسط شركت هاي بزرگ آمريكايي و انگليسي در سواحل جنوبي خليج فارس در حال احداث مي باشد .
در واقع سوال اينجاست ، وقتي كشور امارات به عنوان يك كشور نفت خيز براي انجام مراحل حفاري چاه هاي نفت ، برج سازي ، ساخت و ساز و ... خاك از كشور هاي ديگر وارد مي كند .
چگونه توانسته است جزاير مصنوعي با اين عظمت را بسازد ؟ ساخت اين جزاير مصنوعي در آب هاي خليج فارس احتياج به نوع خاصي از خاك دارد كه مانع نفوذ رطوبت و آب شود ، مانند همان خاك بنتونيت كه از ايران وارد اين كشور مي شود .

دبیر گروه زیست بوم پایگاه پژوهشی هخامنشیان : شهریار ضابتی

عضويت در سايت

درود

سپاس فراوان از شهریار گرامی

بر ما بایسته است در آگاهی رسانی پیرامون نوشتار بالا کوشش کنیم