استاد جلال الدین همایی در سخنرانی در فرهنگستان ایران با عنوان دستور زبان فارسی ایراد نمود،چنین گفت:
وقتی که تمام دوره ها را از ظهور اسلام تا حال حاظر از مد نظر بگذرانیم می بینیم که دانشمندان ما از قدیم تاکنون متاسفانه بیشتر سعی و کوشش خود را در زبانهای یگانه صرف کرده،سهل است که پاره ای از کوته اندیشگان اصلا زبان فارسی را خوار و بی مقدار شمرده اند.دانشمندان حاضر بیشتر در زبانهای اروپایی کار می کنند.
علمای قدیم تمام همّ خود را درتدوین و تکمیل زبان و ادبیات عرب مبذول داشتند و به زبان فارسی چندان اعتنا نکردند.
در صورتی که اگر عشر آن همه زحمت زحمت و رنج را برای قواعد فارسی متحمل شده بودند،صرف و نحو و معانی و بیان و لغت فارسی نیز به حد کمال می رسید...بعضی می گویند فارسی زبان علمی نیست.چرا نیست؟برای اینکه بدان توجه نداشته و در این زمینه کار نکرده و تحمل رنج و زحمت را برخود هموار نساخته و در واقع نخواسته ایم که آن را زبان علمی سازیم.فرق است میان نخواستن و نشدن.در این باره سخن بسیار است.
استاد احمد بهمنیار در سخنرانی در فرهنگستان ایران در موضوع املای فارسی ایراد نمود،چنین گفت:
دانشمندان ما تا حدود یک قرن پیش علوم ادبیه را منحصر به علوم لفظی عربی می دانستند و فارسی دانی در نظرشان فضیلتی محسوب نمی شد،و بدین سبب تمام همّت و سعی خود را در تدوین و تکمیل و تعلیم و تعلّم قواعد زبان عربی مصروف داشته و آن زبان را در صرف و نحو و قواعد اشتقاق و معانی و بیان و بدیع و عروض و قافیه و رسم الخط و املا و تجوید و دیگر علوم لفظی بی نیازترین زبانها ساخته اند.
در صرف و نحو عربی هزارها کتاب و رساله،مبسوط و مختصر و متوسط به ترتیبات و اشکال مختلف تالیف کرده و در استقصای قواعد و تعریف مصطلحات و شرح و بسط مطالب این فن دقتها و موشکافیهای عجییب نموده اند،و اگر صد یک این زحمات را برای زبان فارسی کشیده بودند فارسی هم از جهت صرف و نحو و دیگر علوم لفظی و ادبی زبانی ثروتمند بود.لیکن فارسی رامتاسفانه درخور این که چنین رنجی برایش تحمل شود نمی دانستند،واگر شعر و شاعری در ایران اهمیت خاصی پیدا نکرده بود،این چند رساله و کتاب هم که در بدیع و عروض و قافیه فارسی در دست داریم به وجود نمی آمد.[/size]