سندهای زبان شناختی مفهوم فرهنگ آ

درود بر همگی

اگر چه هند و اروپایی بیشتر به مفوم جغرافیایی یعنی از شبه قاره ی هند تا اروپا اشاره دارد اما سندهای زبان شناختی آشکارا نشان از آن دارد که واژه ی آریایی بر واژه ی رایج هند و اروپایی برتری دارد ...

بر گرفته از پیشگفتار کتاب "راهنمای زبان های ایرانی "-جلد نخست ; زبان های ایرانی باستان و ایرانی میانه , ویراستار : رودیگر اشمیت , ترجمان: حسن زضایی باغ بیدی سرگروه

آرمان بختیاری, عسگر بهرامی , حسن رضایی باغ بیدی , نگین صالحی نیا ; پراکنش : ققنوس -تهران,رویه ی 23

منظور از "زبان های ایرانی ", دست کم از زمان آ.ف.پوت و ک.لاسن(نک.پایین), گروهی از زبان های هم خانواده است که با زبان های هند و ایرانی یا آریایی خانواده ی زبان های هند و اروپایی را تشکیل میدهند . این اصطلاح زبان شناختی , از نام "ایران" منطقه ی پهناور و تقریبا بدون مرزهای فرهنگی مشخص گرفته شده است , یعنی منطقه ای که در روزگار باستان , زبان های ایرانی در آن به کار میرفته است ; اصطلاح "زبان های ایرانی" را در این مفهوم , نخستین بار در مقاله های زیر میتوان یافت

A. F.indogermanishcher sprachstamm, in:allgemeine encyclopadie der wissenschaften und kunste ...von J .S . Ersch und J.G . GRUBER . 2و LEIPZIG 1840,1 b . 27 b.46a)و مانند آن

Lassen,perser.({ch.} C)

Sprache,ebd.3,17,Leipzig 1842,4755aو ... مانند آن

واژه ی فارسی "ایران" که چند دهه پیش برای نامیدن کشوری هم رسمیت یافت (2)به فارسی میانه Eَran از فارسی باستان -ariyaکه برابر واژه ی اوستایی airia- (<ایرانی باستان arya*)است باز میگردد . این واژه را همه ی اقوام "آریایی" / هند و ایرانی ایران و هند باستان (قس هند و آریایی باستان aَrya"آریایی ")برای نامیدن خود به کار میبردند . صورت اصلی آن را نمیتوان به درستی باز شناخت , اما با توجه به صفت اوستایی airiiana ""آریایی", میتوان ان را برگرفته از صورت اضافی جمع این واژه ی ایرانی دانست که به سرزمین یا کشور اطلاق شده است یعنی : Aryaَnَam*(نخستین بار در :H.Hbschmann,Arisches und Armenisches.8:NP.iran,IF4,1894,119F. حدودا به معنی "سرزمین آریاها" Aryaَnan dahus(نک. :Eilers,a.a.o.)یا "شهریاری آریاها)Aryaَnaَm xsathram*(>فارسی میانه Eَran shhr). این که مفهوم Iَraَn>Eَraَnدر آغاز هیچ بار سیاسی نداشته است , آشکارا از عنوان پادشاهی فارسی میانه :saَhaَn saَh Eَraَn ud Aneَraَn"شاهنشاه ایران و انیران"(بسنجید با اوستایی an-airiiaو هند و آریایی باستان -"غیر ایرانی"برمیآید ; an-aَrya

به همین ترتیب اصطلاحاتی چون Ariya chisa "آریایی نژاد"در فارسی باستان و عبارت ایلامی کتیبه ی داریوش بزرگ در بیستون (بندهای 63-62):d.na.ap v.Har-ri-ya-na-umایلامی (=فارسی باستان Ariyaَnaَm*)"خدای آریاها"(درباره ی اهوره مزدا ),نشان دهنده ی بار نژادی این اصطلاح در دوران باستان است .

1. در این باره نک. از جمله :

p.de Lagarde,armenische studien, gottingen 1877,192 f.H.siegert,Zur Geschichte der Begriff"Arier"und "arisch",Worter und sachen 22.1941-42,73-99,v.a.90-92

2.درباره ی کاربرد جدید آن نک. :

Oranskij, Langgues 27 f9;W.Eilers,Geograhische Namengebung in und um iran . Ein Uberblicl in Beispielen,Munchen 1982,8.

عضويت در سايت

بر کاربران بایسته است که کتاب ایران بزرگ را با دقت بخوانند.