زبان هوریایی

نویسنده: یزدان صفایی

زبان هوریایی

متون هوریایی نخستین بار در آغاز سده بیستم در آرشیو بغازکوی یافت شد. (1)زبان هوریانی با «اورارتویی» خویشاوندی نزدیک داشت.(2)نوشته ای به خط اکدی و به زبان هوریانی از شخصی به نام «تیشاری» پادشاه «اورکیش» و «ناوار» از ربع سوم هزاره سوم پیش از میلاد به دست ما رسیده است.(3)
در کاوش های انجام شده در رأس الشمرا آشکار شده است که در شهر اوگاریت در هزاره ی دوم پیش از میلاد، بخشی از مردم شهر ظاهراً به زبان هوریایی گفتگو می کرده اند. پیدایش متونی به زبان یاد شده در آرشیو های ماری بر نقش هوریان در این نواحی گواهی می دهد. از متون هوریایی یافت شده در آرشیو هاتوشاش – بغازکوی، میتوان دریافت که هوریان تاثیر عمیقی بر خط و تمدن هیتیایی داشته اند.(4)
در متون بغاز کوی،عبارات نیایشی فراوان و حتی چندین متن کامل هوریانی به دست آمده است، از جمله قطعاتی از داستان حماسی گیل گمش، که بزرگ ترین اثر ادبی تمدن بابلی است. ولی منبع عمده برای بررسی زبان هوریانی، نامه ای است که توش راتا Tushrata، پادشاه میتانی برای آمنوفیس سوم فرعون مصر، در حدود 1400 پیش از میلاد، نوشته و در میان ویرانه های پایتخت در تل العمارته، در اوایل سده بیستم میلادی به دست آمد.(5)
در این زبان واژگان ساده و اصلی به صورت مرکب است و امروزه فهمیده میشود. نامهای هوری در متون اکدی زیادند. از اسناد یافت شده در شهر نوزی بر می آید که هوریان آثار ادبی بابل را گرفتند و آن را همراه آثار دیگر خود مانند دستور چگونگی تربیت اسب به زبان آشوری و زبان هیتیایی به همسایگان خود رساندند.(6)

پانویس
1-پادشاهی ماد، رویه 89.
2-تاریخ ماد، رویه 99؛ جامعه بزرگ شرق، رویه 221-224.
3-تاریخ ماد، رویه 99
4-قوم های کهن در آسیای مرکزی و فلات ایران، رویه 230.
5-پادشاهی ماد، رویه 92
6-جامعه بزرگ شرق، رویه 225.