ریشه شناسی نام شهرهای ایران

برآنم در این جستار به چم شناسی نامهای شهرهای ایران بپردازم . شهرهایی که دارای ریشه های کهن هستند . هرچند که من زبان شناس نیستم اما احساس می کنم وجود چنین جستاری در تالار شایسته باشد.

و امیدورم که در این راه مرا یاری کنید که با دانش ناقصم به بیراهه نروم . در تالار دوستان صاحب نظر در زمینه زبان شناسی زیادند و من در واقع جسارت کرده ام که در حضور انان این پست را باز کردم . امید که مرا یاری کنند.

آبادان :

آبادان واقع در استان خوزستان - در 30 درجه و 22 دقیقه و 30 ثانیه ی شمالی و 48 درجه 12 دقیقه و 30 ثانیه ی شرقی قرار دارد . بنا به گفته ی ایرج افشار صورت کهن آبادان ، < اُپاتان > است . متشکل از سه جز

< اُ > + < پات > + <ان > . اُ به چم آب ؛ پات از ریشه پائیدن و آن پسوند نسبت است . و کل وازه به چم جایی که در آنجا از آب ( رودخانه ) پاسبانی می کنند است .

منبع : پروهشی در نام شهرهای ایران / ایرج افشار / روزنه.

آستارا :

در نام شناسی آستارا به دو وجه تسمیه برخورد کردم که هیچ کدام بر دیگری برتری ندارد. عده ای بنای شهر استارا را به استر همسر کی خسرو کیانی نسبت داده اند و در حقیقت آستارا را مشتق از نام استر

می دانند . استر در پارسی به چم ستاره است .

نظریه دوم آستارا را نامی برگرفته از گویش تالشی می دانند . زیرا تالشی ها این نام را هسته رو ( آسته رو ) بیان می کتتد . دلبل آن نیز وجود تپه ها و مرداب ها و نی زار هایی بوده که سالیان پیش در این

چا بوده و شوند آن می شده تا گام برداشتن به هشیاری انجام شود .

منابع :

پروهشی در نام شهرهای ایران / ایرج افشار.

شناسنامه جغرافیایی طبیعی ایران / عباس جعفری.

آشتیان :

شهر آشتبان در استان مرکزی قرار دارد. به دبد من این شهر دارای نامی کاملا باستانی است . می توان این نام را در اصل < یشتیان > فرض کرد . مرکب از دو جز < یشتی ؛ یشت > که اولی صورت اوستایی و دومی

صورت پهلوی به چم ستایش / نیایش ( و با احتیاط زیاد پرستش ) و < ان > پسوند مکان است . به معنای < جایگاه نیایش > .

ابرکوه :

ابرکوه در استان یزد قرار دارد . نام ابرقو تلفظی اشتباه از نام درست ابرکوه است . ( عربی شده ) .

چم ابرکوه ، بالای کوه است و دلیل این نام گذاری آن بوده است که شهر پیشین ابرکوه در زمان ساسانیان در بلندای صخره ای

ساخته شده بود .

سجاد گرامي كاري بس پسنديده را آغاز كرده ايد

بايد به خدمت گرامي و دوستان برسانم. ابرقو هرگز به اين صورت نوشتار نشده و نوشتار اصلي ابركوه است. من خودم هم اكنون در يزد مينويسم. در بيان آميانه شايد از مردم بومي اينچنين گفته شده ولي اين نام ابركوه است و ما براي بار اول نوشتار ابرقو را ميبينيم.
مردم بومي يزد بسيار اين تلفظها را ميكنند مثلا به آبشاهي: اوشاهي ميگويند و...

عضويت در سايت

سپاس از شما دوست گرامی . اگر دقت کنید من نیز اشاره کردم ابرقو

تلفظی اشتباه از نام ابر کوه است . اما عنوان مطلب را اصلاح کردم . سپاس از گوشزد شما .

با درود و سپاس از سجاد گرامی این نوشتار را همراهی میکنم البته بدون ترتیب الفبا پارسی :

مسجد سلیمان

از قرون وسطی به آن تُلغُر و تا آغاز فعالیتهای اکتشافی صنعت نفت به آن جهانگیری می گفتند و با حفر چاه شماره یک به میدان نفتون تغییر نام داد.
سپس به آن اَنشان نام نهادند .(انشان مذکور در کتیبه معروف کوروش بزرگ باید همین حدود باشد که نیای کوروش پس از گروگان گرفتن پسر پادشاه عیلام – آشور بانیپال- به این اقامتگاه رفته است که با شوش بیش از 60 کیلومتر فاصله ندارد.)
پارسوماش واژه ای است کمابیش بین مردم مسجد سلیمان (بیشتر افراد کهن سال) رواج دارد . پارسوماش از قوم پارس یا پارسه که از نژاد آریایی بودند و برای اولین بار در این شهر اسکان دایمی یافتند که به آن ( پارسوا ) می گفتند و چون قوم سیماش قبلا در این جا ساکن بود به مسجد سلیمان پارسوماش هم نام دادند.

اهواز
به آن اُکسین گفته می شد.ایلامیان آن را تاریانا نام نهادند.از شهرها و مرکز استان خوزستان است.

نيشابور» شهري است در قلب خراسان، ساختن نيشابور را به شاپور اول ساساني نسبت مي دهند و اسم شهر را به معني «نهاده نيك شاپور» مي دانند.
«ابرشهر» نام قديم نيشابور است، احتمال دارد كه اين نام در اصل شهر آپارناك يا آپارني و جايگاه يكي از سه قبيله مهم پارت بوده باشد كه شاهنشاهي نيرومند اشكاني را بنياد كردند.