اوپانیشاد

در جهان هيچ چيز به اندازه خواندن اوپانيشاد سودمند و موجب ارتقاي روح نيست. "شوپنهاور"
اوپانيشاد متنی مقدس و آخرين بخش از ودا (كتاب مقدس هند باستان) می باشد كه به ودانتا نيز معروف است و حكيمان هندی آنرا سرّ اعلا می پندارند، شوپنهاور معتقد است: "اين كتاب تسلای روح من است و در مرگ نيز موجب آرامش من خواهد شد و به گفته ماركس مولر در اوپانيشاد تفكر بشری به حد اعلای خود رسيده است."
از آنجا كه اوپانيشاد با فرهنگ ايران باستان ارتباط نزديك و تنگاتنگ و ريشه ای دارد واجد اهميت و قابل بررسی است. شاهزاده محمد داراشكوه، پسر ارشد شاه جهان پادشاه هندوستان كه از نوادگان تيمور گوركانی می باشد، آنرا را به فارسی نقل كرده و سرّ اكبر ناميده است. اوپانيشاد از راه عقل و منطق در جستجوی حقيقت است و هيچكس را به دليل داشتن اعتقاد، نژاد و طبقه اجتماعی از پيروی طريقت خويش باز نمی دارد.
اوپانيشاد را نزديك و زير دست نشين معنا كرده اند و مفهوم كلی آن تعليماتی است كه شاگرد در حال زانو زدن و يا نشستن در برابر استاد فرا می گيرد. اين واژه سانسكريت مركب از سه جز می باشد: "اوپ" به معنی "نزديك"، "نی" به معنای "پايين" و "شاد" به معنی "نشستن" است . واژه اوپانيشاد گاهی به معنی دانایی يا معرفت نيز آمده است و اين معرفت و دانایی شخص را قادر می سازد كه خود را بشناسد و نادانی را از بين ببرد. اين مكتب باعث شد رهروان بسياری در جنگل ها زيسته و كار ايشان تنها يافتن حقيقت باشد و در اشراق فرو روند. به اين دوران "دانشگاه جنگلی" لقب دادند و به متونی كه خوانده می شد "كلام جنگلی" گفتند.
برخی معتقدند اوپانيشاد بر آمده از يك نظام فكری فلسفی و نگارش آن به زمانی باز می گردد كه ريگ ودا (كتاب مقدس هند باستان) از ارزش اجتماعی اش كاسته شد، اما با يك بررسی ساده می توان پی برد كه اوپانيشاد تكميل كننده ريگ ودا بوده و انديشه های آريایی مردمان هند را كمال می بخشد، گواه اين مدعا وجود دوباره برهمن (حقيقت مطلق) و آتمن (خود درونی) و ساير نشانه های ودایی در اوپانيشاد می باشد كه نكات اصلی كتاب را نيز در بر می گيرد. شايد تنها نكته متضاد ميان آنها اينست كه انسان عصر ودایی در انديشه ايجاد رابطه ای سهل با طبيعت بوده است و وجود خدايانی همچو اگنی خدای آتش و ايندرا خدای خدايان و اپام نپات پسر آبها، از همين طرز تفكر ريشه گرفته باشد اما در اوپانيشاد مسأله مقابله با طبيعت وجود دارد و انسان در ستيز و نبرد درونی است و چندان به ستايش يا نيايش طبيعت نمی پردازد. چرا كه هدف نهایی عارف اوپانيشاد وحدت با حقيقت مطلق است.
رستگاری در اين مكتب دست يابی به بهشت و رهایی از عذاب جهنم نيست، بلكه رهایی از تولد مجدد و دستيابی به فناناپذيری با محو شدن در حقيقت مطلق است. در بخشی از اوپانيشاد آمده است: "برای آنها كه در اين جهان يك تحول مسرت بخش را گذرانده اند امكان دارد در يك رحم مفرحی وارد شوند، اما آنان كه يك زندگی متعفن را بسر برده اند امكان دارد كه در يك رحم متعفن وارد شوند." از نظر اوپانيشاد، عقلی كه از دل سر چشمه می گيرد و بر الهام و مكاشفه استوار است عقل اعلاست و با اين عقل پيرو اوپانيشاد به درجه "تت تو ام اسي (تو آنی)" يا همان ذكر صوفيانه انااحق می رسد و عارف خود را از خدا و خدا را از خود می داند.
بنا بر عقيده اوپانيشاد زندگی حج است و بشر كسی است كه به حج می رود نقطه مبدأ اين سفر حالت مادی است، در آغاز بشر اسير طبيعت است و در چنگال قوانين آن گرفتار می باشد و نظم طبيعت بر او حكمفرمایی می نمايد او از اين سفر عازم سفری ديگر می گردد كه راه آن پر از موانع و پرتگاه است، ايمان محكم و اعتقاد درست نخستين توشه اين سفر است زيرا تنها آنان كه دلی قوی دارند و هرگز از تحمل سختی ها خسته نمی شوند می توانند به سر منزل رسيده و در آنسوی رؤيا و آرزوها گوهر مقصود را دريابند. و اين پيام نهایی اوپانيشاد و آموزه اش به مريدان و رهروان می باشد.
برخی نيايش ها و زمزمه های خواندنی در اوپانيشاد:
اوست اول، اوست آخر، كل عالم صورت اوست و همه عالم از او ظاهر شده و می شود، روشن اوست، ساكن دل اوست، آتش و آفتاب اوست، باد و ماه اوست، خردمندانی كه او را مقيم در خودشان می يابند، آنان به سعادت ابدی می رسند.
دل صورت كل عالم است بايد كه به مشقت تمام دل را پاك كرد، هر كه دل را پاك كرد كل عالم را در قيد آورد، زيرا خاصيت دل آنست كه به هر چه متوجه شود عين آن شود، اين سخن از اسرار قديم است و پوشيدنی است.
تو فصل ها و دريا ها هستی، آغاز نداری و به همه اشيا مسلطی، همه كائنات از تو به وجود می آيد، خود را بشناس.
اين آتمن كه در وجود ماست، از دانه برنج و ارزن خردتر است؛ اين آتمن كه در دل ماست، از زمين بزرگتر، از آسمان فراخ تر و از جميع كائنات عظيم تر است.

برگرفته از تارنگار حسن نقاشی

با درود بر آرتاباز گرامی
آرتاباز جستاری را که برگزيدی نشان از روان پاک شما دارد .
اوپانيشاد يا اوپ پاين نيشاد مانايش ميشود بيا نزديک پايين بنشين که کنايه از پيش پای استاد نشستن است .
همانگونه که ميبينيم از زبان پارسی کنونی چندان دور نميباشد .
اوپانيشاد از سوی همه دينهای ويدايی يا پيدايی که افزون بر هندو ايسم و بودايسم ،زرتشت و مهر آيينی را هم در بر ميگيرد ,اسپند بشمار می آيد .
من بنا دارم برأی آشنايی بيشتر با انديشه راه آگاهی از ديد پيران فرزانه ايرانزمين به زودی جستاری نو را آغاز کنم .
با سپاسی ديگر
هومن

درود بر هومن گرامی

به شما پیشنهاد می کنم برای هموار تر شدن کارتان حتماً کتاب پیامبر آریایی را مطالعه کنید.

با سپاس از شما دوست گرامی

بدرود

پاینده ایران بزرگ

با درود به دوستان

1-ایشه اوپه نشد Isha
این همه ، هر چه در زمین می جنبد ، باید در آنسرور(خود) پنهان باشد. باشد آنگاه که تو این همه را ترک کرده باشی ، شادمان شوی. آز در خواسته ی هیچکس مبند.
اگر چه شاید مردی آرزو کند که سالی صد بزید ، کارها کند ، بدینسان با او خواهد بود، ولی نه براهی دیگر : کار بدینسان بمرد نخواهد آویخت.
جهان های آسوره ها هستند که از تاریکی محض پوشیده اند.
آنانی که خود خویش را ویران کرده اند (که کارها کنند ، بی آنکه به شناسائی خود حقیقی رسیده باشند) ، پس از مرگ به آن جهانها می روند.
آن یک (خود) ، اگر چه هیچگاه نمی جنبد ، از اندیشه تیزتر است. دیوه ها deve (حواس) هرگز به او نرسیدند ، او پیش از آنها گام برمی داشت. اگر چه آرام ایشتاده ، بر آنانکه می دوند پیشی می گیرد.
ماترشون (باد ، روان جنبنده) نیروهائی باو عنایت می کند.
او می جنبد و نمی جنبد ، دورست و نزدیک. با همه است و بی همه است(درون همه و بیرون همه است). و آنکه همه را در خود و خود را در همه می نگرد هرگز از آن روی نمی گرداند.
چون خود مردی را که می فهمد (همه) شده است ، آنکه یکبار آن یگانگی را نگریسته است ، چه اندوه و چه رنجی می تواند داشت؟
او خود همه را در برگرفته ، درخشان ، بی تن، بی آزار ، بی عضله ، ناب ، از بدی دور ، بینا (kavi) فرزانه ، همواره در همه جا حاضر ، هستی دارنده بخود ، او همه چیز را بدرستی تا جاودان نظم بخشید.
همه آنانکه آنچه را دانش واقعی ( کارهای نیک) نیست ، پرستش می کنند بتاریکی محض فرو می روند ، آنانکه بدانش واقعی شادند گوئی بتاریکی انبوه تری پا می نهند.
آنان می گویند ، از دانش واقعی یک چیز و از نه-دانش چیز دیگری بدست می آید. چنین شنیده ام از فرزانه ای که اینرا بما آموخت...

ادامه دارد

ادامه ...

آنکه در همان دم هم دانش و هم نه-دانش را می شناسد از نه-دانش به مرگ چیره می شود ، و از دانش به بیمرگی می رسد.
همه آنانکه آنچه را علت حقیقی نیست می پرستند ، پا بتاریکی محض می نهند : آنانکه از علت حقیقی شادمانند گوئی پا بتاریکی انبوه تری می نهند.
آنان می گویند : از (شناسایی) علت ، یک چیز ، و از (شناسائی) آنچه علت نیست ، چیز دیگری بدست میاید. چنین شنیده ام از فرزانه ای که اینرا بما آموخت.
او که در همان دم هم علت و هم ویرانی (تن از میان رونده) را میشناسد ، با ویرانی (تن از میان رونده) از مرگ دست می برد ، و از (شناسائی) علت حقیقی به بیمرگی می رسد. در آن حقیقی (بودن) با صفحه زرینی پوشیده شده است. ای پوشن pushan آنرا بگشای ، باشد که ما ذات آن حقیقی را نظاره کنیم.
ای پوشن ، تنها بینا ، یما (داور) ، سوریا (خورشید ، هور) ، پسر پرجاپتی ، پرتوهای خود را بگستر و گرد آور. فروغی را که زیبا-ترین نقش تست، می بینم. من آنچه او هستم (یعنی انسان در خورشید).
دم بسوی هوا ، و بسوی آن بیمرگ. پس آنکه این تن من در خاکستر بپایان می یابد. اوم OM! ای جان یاد ار ، کردارهایت را بیاد آر!
ای آگنی ، تو ای خدائی که همه آگاهی ، ما را از راه نیک بخواسته (خجستگی) رهنمون باش. کجروی را از ما دور دار ، و ما کاملترین نیایش را نثار تو خواهیم کرد.