نمادهای فرمانبرداری در شاهنامه

نوشتاری از فریدون جنیدی

خدمتکاران و بندگان بنا به موقعیتی که در خدمت سردار خویش داشته اند به چند گونه خویش را در بند یا مقید فرمان های او نشان میدادند:

دختران دستبند به دست میکردند که من دست بسته و فرمانبر توام :

پرستار پنجاه با دست بند
به پیش دل افروز تخت بلند

یا هنگام به بند کشیدن زال در زمان بهمن و بردن او با دست بند (دستوار) :

که پیش تو دستان سام سوار
بیامد چنین خوار با دستوار

دختران و پسران گوشوار به گوش می بسته اند که ما گوش به فرمان توییم :

همان طوق کیخسرو و گوشوار
همان باره ی گیو گوهر نگار

در بیت پیش منظور از طوق کیخسرو همان طوق زرین یا گردن بند امروزی بود که بیژن به عنوان فرمانبرداری کیخسرو از او گرفته بود و با خود حمل میکرده
.گوشواره نیز نشانه ی فرمانبرداری از کیخسرو بوده. بستن طوق به گردن به این معنا ست که گردن ما در فرمان تست

بستن پای اورنجن یا خلخال بدان معنی که پای ما در بند تست .

بستن کمر در خدمت سردار که ما همواره آماده ی خدمت هستیم :

تو فرزند من باشی و من پدر
زبهر پرستش ببندم کمر

یا

مرا گر پذیری تو با پیر سر
ز بهر پرستش ببندم کمر

هر دو شعر از پیام و نامه ی افراسیاب به سیاوش برای پذیرفتن او در توران زمین .

پس آن کس که کمر میبندد بنده و خدمتگذار است و در این شعر معروف باستانی این معنی به خوبی خویش را نشان میدهد :

ای امیری که امیران جهانت خاص و عام
بنده و مولای هستند و کمربند و غلام

که در آن کمر بند به معنی بنده همراه با سه واژه ی مترادف خود آمده

علامت بندگی داشتن با گوشواره هنوز در عبارت غلام حلقه به گوش بر جای مانده . و علامت بندگی با کمر را هنوز در عبارت نوکر کمر بسته به زبان می آوریم

گوشواره یا بارگوش نیز برای ابراز بندگی به گوش بسته میشد . پادشاهان نیز برای ابراز بندگی به خداوند آن را از تاج خویش می آویختند .

از بندهای که به عنوان بندگی و فرمان بردارای بر خود مینهادند دست گذاشتن بر روی چشم بوده و بنا به رای فریدون جنیدی دست گذاشتن بر روی دهان که در نگاره های تخت جمشید دیده میشود همین معنا را نشان میدهد.
...............................................................................................................................................................................