دریاچه ها و تالابهای ایران 1

1-دریاچه اوان :
بزرگترین وزیبا ترین دریاچه منطقه قزوین دریاچه اوان نام دارد که به فاصله هفتاد وپنج کیلومتری شهر قزوین در جاده قزوین ، معلم کلایه قرارگرفته است . این دریاچه با مساحتی کمتر از شش هکتار دارای آب شیرین است . طول آن در طویل ترین قسمت 325 متر وعرض آن 275 متر وعمق آن از یک تا بیست متر در نوسان است .
آب در یاچه از طریق چشمه های کف دریاچه ونزولات آسمانی تامین می شود وغلیان دایمی آن باعث صافی و زلالی آب دریاچه شده است . از سرریز آب دریاچه نیز رود کوچکی تشکیل می شود که آب آن مورد استفاده کشاورزان روستاهای کوشک وآیین است. در تابستان این دریاچه محل ماهی گیری ،آب تنی وقایق سواری و در پاییز مامن پرندگان مهاجر مانند قو ، غاز، مرغابی و در زمستان با توجه به برودت هوا و یخ زدن سطح آن قابل اسکی رانی است .
دریاچه زیبای اوان در حلقه چهار روستای اوان، وربن، زواردشت و زرآباد و در ارتفاع هزار و ۸۰۰ متری از سطح دریا قرار دارد.
غیر از گونه های درختی دست كاشت مانند بید، چنار، تبریزی، سیب، آلبالو، گیلاس، سنجد، فندق و گردو، گیاهان علفی مانند گون، كنگر، شیرین بیان و گونه های مختلف دیگر از خانواده گرامینه و لگومینیوزه هم در حوزه آبخیز اوان وجود دارند. از گیاهان داخل دریاچه هم می توان به نی بن در آب و گیاهان غوطه ور خوشاب و چنگال آبی اشاره كرد.
از گونه های جانوری اطراف اوان می توان به كل و بز - كه به علت شكار بی رویه و تخریب زیستگاه آنان كاهش چشمگیری یافته اند - پلنگ، خرس قهوه ای، روباه، شغال، گرگ، گراز، شنگ، سیاه گوش (گربه وحشی)، انواع عقاب ها، دال، دلیچه، شاهین، جغد، كبك، فاخته، داركوب، سبزقبا، زاغی و انواع گنجشك سانان، قورباغه، لاك پشت و خرچنگ اشاره كرد. انواع ماهی از جمله قزل آلای رنگین، كپور و اردك ماهی نیز در آب اوان زندگی می كنند.
اعتقادی وجود دارد مبنی بر اینكه این دریاچه بازمانده دریاچه بزرگ «كاسپین» است. دلیلی كه برای این مدعا می آورند تغییریافتگی نام كاسپین به قزوین است. تلفظ درست نام دریاچه ovan است. به معنی محل گرد آمدن آب.

2-دریاچه ‎امامزاده علی (ع)

دریاچه امامزاده علی(ع) در نزدیکی آب اسک در جاده هرازو حدود 80 km تهران واقع شده . برای رسیدن به آن از مسیر جاجرود ، آبعلی ، پلور و آب اسک می بایستی عبور کرد . سالها پیش محل فعلی دریاچه همانند سایر نقاط رودخانه هراز،تقریبا رودخانه ای کم عمق و کم عرض بود .( لیکن در بهار سال 1377 یکی از بزرگترین زمینلغزشهای جاده هراز به وقوع پیوست. خوشبختانه با تخلیه بموقع کلیه اماکن مسکونی-تجاری اطراف محل، این حادثه تلفات جانی در بر نداشت. لیکن 600 متر از جاده هراز، یک روستای ییلاقی 15 خانواری خالی از سکنه بنام پشتک، زائر سرا و بقعه سه امامزاده و ... تخریب شدند.) این دریاچه محل زندگی ماهی قزل آلای خال قرمز و رنگین کمان است. کف دریاچه پر از درختان و گیاهان باقی مانده از آثار قبل ازرانش کوه می باشد .

3-درياچه آب بوندار

اين درياچه در حدود 60 کيلومترى باختر تا شمال باخترى شهرستان دهدز قرار دارد و از جمله درياچه‎هاى آب شيرين کوهستانى ايران است که در يک فروافتادگى زمين‎ساختى قرار گرفته و از سطح دريا حدود 850 متر بلندى دارد. بيشينة درازاى آن 2 کيلومتر و پهناى ميانگين، 6/1 کيلومتر است. آب اين درياچه، به طور عمده از چشمه‎هاى کارستى زير درياچه و به مقدار کم از نهرهاى کوچکى که در فصول پر باران آب دارند، تأمين مي‎شود.

4-دریاچه ارومیه
دریاچه ارومیه در شمال غربی ایران قرار دارد و در میان دو استان آذربایجان شرقی و آذربایجان غربی بخش شده است. دریاچه ارومیه بزرگ‌ترین دریاچه درونْ سرزمینی ایران و دومین دریاچه آب شور دنیا است [۱]. آب این دریاچه بسیار شور بوده و عمدتآ از رودخانه‌های زرینه‌رود، سیمینه‌رود، گدار، باراندوز، شهرچای، نازلو و زولا تغذیه می‌شود.
حوضه آبریز دریاچه ارومیه ۵۱۸۷۶ کیلومتر مربع است [۲] که پیرامون ۳٪ مساحت کل کشور ایران را دربر می‌گیرد.این حوضه با داشتن دشت‌هایی مانند دشت پیرانشهر سلماس، ارومیه، تبریز، آذرشهر، مراغه، میاندوآب، مهاباد، نقده و اشنویه یکی از کانون‌های ارزشمند فعالیت کشاورزی و دامداری در ایران بشمار می‌رود.

دریاچه ارومیه بزرگ‌ترین آبگیر دائمی آسیای غربی است که در غرب پشته (فلات) ایران قرار گرفته. پارک ملی دریاچه ارومیه پس از مرداب انزلی از جالب‌ترین و نغزترین زیستگاه‌های طبیعی جانوران در ایران بشمار می‌رود. این دریاچه در حال حاضر ۲۷ گونه پستاندار ،۲۱۲ گونه پرنده ،۴۱ گونه خزنده ،۷ گونه دوزیست و ۲۶ گونه ماهی حیات وحش کویر این دریچه را تشکیل داده است.

دریاچه ارومیه دارای ۱۰۲ جزیره است که همه آنها از سوی سازمان یونسکو به عنوان اندوخته طبیعی جهان به ثبت رسیده است. جزیره اِشک زیستگاه پرندگان زیبای کوچگر از جمله مرغ آتش و تنجه و نیز گوزن زرد ایرانی است. گِل کرانه دریاچه خاصیت درمان برای دردهای بندگاهی (مَفصلی) و بیماری‌های زنان را دارد. برای گشت و گذار در دریاچه و جزیره‌های آن می‌توان از دو کشتی سهند و نوح یا قایق‌های گوناگون در بندر گلمانخانه بهره گرفت.

5-دریاچه ‎هاى تار و هویر

دریاچه‎هاى زمین‎ساختى تار و هویر در 30 کیلومترى خاور شهرستان دماوند، از جمله دریاچه‎هاى آب شیرین کوهستانى هستند که در ارتفاع بیش از 2900 متر از سطح دریا قرار دارند و راه ارتباطى آنها، جاده ماشین روى دماوند – دریاچة تار است. این دو دریاچه در فاصله حدود 500 مترى از یکدیگر قرار دارند. بیشترین درازاى دریاچه تار 3/1 کیلومتر و میانگین پهناى آن 400 متر و درازى دریاچه هویر حدود 900 متر و میانگین پهناى آن 150 متر است. دو دریاچه بر روى هم نزدیک به 7/0 کیلومترمربع وسعت دارند. سرشاخه آب‎هایى که به این دریاچه‎ها می‎ریزند، چشمه‎ساران کوه‎هاى قره‎داغ، سیاه‎چال و شاه‎نشین در شمال و آبراهه‎هاى فصلى از جنوب است که قسمتى ازآب آنها وارد دریاچه‎ها می‎شود و قسمتى دیگر، آب رود‎هاى تار و هویر را تأمین می‎کنند.

در باره چگونگى تشکیل این دو دریاچه، زمین‎شناسان (اشتال، 1897، آلنباخ، 1972، شهرابى، 1373) دیدگاه یکسانی دارند. شواهد زمین‎شناسى پیرامون دو دریاچه سبب شده تا آنها بر این باور باشند که در شکل‎گیرى دو دریاچه، عملکرد توأم راندگى مُشا – فشم (آبیک، فیروزکوه، شاهرود) و کوه لغز پهلوى جنوبى دریاچه (زرین‎کوه) نقش اساسى داشته‎اند. بدین‎سان که حرکات جوان این راندگى در زمان کواترنر، سبب رانش به نسبت بزرگى از زرین‎کوه (رشته کوه‎هاى جنوب دریاچه) شده و با ایجاد پشته‎اى به بلنداى بیش از 50 متر، سدى طبیعى در برابر روان آب‎هاى سطحى ایجاد و شرایط لازم براى انباشت آب فراهم آمده است. تیپ شیمیایى آب دریاچه تار، بر اساس مطالعات (لوفلروین، 1950) از نوع کلسیم، منیزیم، کربنات )3 –MgCO 3 (CaCOاست.

6-دریاچه ‎هاى تار و هویر

دریاچه‎هاى زمین‎ساختى تار و هویر در 30 کیلومترى خاور شهرستان دماوند، از جمله دریاچه‎هاى آب شیرین کوهستانى هستند که در ارتفاع بیش از 2900 متر از سطح دریا قرار دارند و راه ارتباطى آنها، جاده ماشین روى دماوند – دریاچة تار است. این دو دریاچه در فاصله حدود 500 مترى از یکدیگر قرار دارند. بیشترین درازاى دریاچه تار 3/1 کیلومتر و میانگین پهناى آن 400 متر و درازى دریاچه هویر حدود 900 متر و میانگین پهناى آن 150 متر است. دو دریاچه بر روى هم نزدیک به 7/0 کیلومترمربع وسعت دارند. سرشاخه آب‎هایى که به این دریاچه‎ها می‎ریزند، چشمه‎ساران کوه‎هاى قره‎داغ، سیاه‎چال و شاه‎نشین در شمال و آبراهه‎هاى فصلى از جنوب است که قسمتى ازآب آنها وارد دریاچه‎ها می‎شود و قسمتى دیگر، آب رود‎هاى تار و هویر را تأمین می‎کنند.
در باره چگونگى تشکیل این دو دریاچه، زمین‎شناسان (اشتال، 1897، آلنباخ، 1972، شهرابى، 1373) دیدگاه یکسانی دارند. شواهد زمین‎شناسى پیرامون دو دریاچه سبب شده تا آنها بر این باور باشند که در شکل‎گیرى دو دریاچه، عملکرد توأم راندگى مُشا – فشم (آبیک، فیروزکوه، شاهرود) و کوه لغز پهلوى جنوبى دریاچه (زرین‎کوه) نقش اساسى داشته‎اند. بدین‎سان که حرکات جوان این راندگى در زمان کواترنر، سبب رانش به نسبت بزرگى از زرین‎کوه (رشته کوه‎هاى جنوب دریاچه) شده و با ایجاد پشته‎اى به بلنداى بیش از 50 متر، سدى طبیعى در برابر روان آب‎هاى سطحى ایجاد و شرایط لازم براى انباشت آب فراهم آمده است. تیپ شیمیایى آب دریاچه تار، بر اساس مطالعات (لوفلروین، 1950) از نوع کلسیم، منیزیم، کربنات )3 –MgCO 3 (CaCOاست.

7-دریاچه کافتر - شادکام

این دریاچه در محدوده طول‌ جغرافيايي‌ 52 درجه‌ و 30 دقيقه‌ تا 54 درجه‌ و عرض‌ جغرافيايي‌ 30 تا 31 درجه‌ قرار دارد‌ كه‌ به‌ آن‌ آبگير كافتر نيز مي‌گويند. در شرق‌ روستاي‌ كافتر و جنوب‌ كوه‌ بل‌ در دشتي‌ كه‌ ميان‌ كوههاست‌ از آبهايي‌ كه‌ از دامنه‌ كوهها سرازير مي‌شود و همچنين‌ از آب‌ رودخانه‌ شادكام‌ اين‌ درياچه‌ درست‌ شده‌ است‌. پيرامون‌ اين‌ آبگير پهناور چمنزارهاي‌ وسيعي‌ وجود دارد كه‌ تابستان‌ و بهار، چراگاه‌ دامهاي‌ تيره‌هاي‌ گوناگون‌ ايل‌ قشقايي‌ مي‌باشد. عمق‌ درياچه‌ كم‌ و از گياهان‌ باتلاقي‌ و ني‌ پوشيده‌ شده‌ است‌. در اين‌ منطقه‌ نمكزار ابرقو، رودخانه‌ شادكام‌ و غار بزرگ‌ و زيباي‌ " كان‌ كوهر" نيز از عوارض‌ طبيعي‌ عمده‌ بشمار مي‌روند. وجود چشمه‌ها و قناتهاي‌ فراوان‌ با آبهاي‌ گوارا كه‌ سرچشمه‌ بيشتر آنها دامنه‌هاي‌ كوه‌ بل‌ مي‌باشد از ديگر ويژگيهاي‌ طبيعي‌ منطقه‌ است‌.
این دریاچه مساحتی درحدود 48 کیلومترمربع دارد ، اين درياچه در 35 كيلومتري جنوب اقليد فارس و در ارتفاع 2300 متري از سطح دريا قرار دارد و طول آن در حدود 24 كيلومتر و عرض آن 6 كيلو متر مي باشد و یکی از دریاچه های آب شیرین استان فارس است و از زیستگاه های بسیار ارزشمند پرندگان مهاجر محسوب میشود .
این دریاچه درکنار روستای کافتر واقع شده و دومین دریاچه آب شیرین بعدازدریاچه پریشان است که زیستگاه طبیعی پرندگان مهاجر و محل پرورش ماهی های کپور و آمور می باشد. وجودچشمه سارها وقنوات متعدد علاوه برایجاد مناظر زیباودیدنی زمینه مساعدی برای پرورش ماهی قزل آلا فراهم نموده است.
درحال حاضر، برداشت بی رویه از رستنی های محدوده ی این دریاچه وآب آن ، حیات آن را به مخاطره انداخته است .این دریاچه یکی اززیباترین چشم اندازهای طبیعی استان است .

8-درياچه بزنگان

اين درياچه در بلندي‎هاى کپه‎داغ و در 130 کيلومترى جادة مشهد – سرخس قرار دارد. مساحت اين درياچة آب شيرين، حدود 80 هکتار است.درياچه بزنگان تنها ابگیر طبیعی مي باشد كه در استان خراسان وجود دارد . اين درياچه حدود هشتاد هكتار وسعت وعمق ان حد اکثر دوازده مترو حد اقل نه متر می باشد و در جنوب رشته كوههاي هزار مسجد در فاصلة حدود يكصدوسي كيلومتري جاده مشهد به سمت سرخس قرار دارد.آب اين درياچه از بارندگي هاي سالانه و چشمه هاي كوچك حاشیه و کف دریاچه تامين مي شود و تاکنون ۳۳ گونه فيتو پلانکتون جلبکی در درياچه بزنگان شناسايی شده است
درياچه بزنگان داراي ويژگيهاي خاص و از اهميت علمي و تحقيقاتي بالايي برخوردار است كه همه ساله در فصلهاي پاييز و زمستان و اوايل بهار زيستگاه بسيار مناسبي جهت زمستان گذراني پرندگان مهاجر آبزي و كنار آبزي مي باشد . سازمان حفاظت محيط زيست در جهت حفظ و بهره وري معقول از اين پديده طبيعي و با حفظ اصالت تعادل اكولوژيكي آن ،‌برنامه هايي در دست اقدام داشته و در آينده نزديك يكي از مراكز مهم علمي پژوهشي و تفرجگاهي خواهد شد

9-تالاب چغاخور :

موقعیت و مشخصات :
تالاب بين المللي و زيباي چغاخور با مساحتي حدود 2300 هكتار در دامنه ارتفاعات برآفتاب در شمال و كلار در جنوب در نزديكي شهر بلداجي واقع گرديده و يكي از زيباترين و بزرگترين تالابهاي استان چهار محال و بختیاری است. اين تالاب در مسير جاده شهركرد- خوزستان قرار گرفته و از شهركرد 65 كيلومتر فاصله دارد. در بهترين شرايط و موقعيت بارندگي، عمق آب تالاب به 3 متر مي‌رسد.

رشته كوه زيباي كلار نيز در سمت جنوب غربي مشرف بر تالاب است كه قله آن 3830 متر از سطح دريا ارتفاع دارد. تالاب را مرغزاري وسيع در بر گرفته كه مساحت آن حدود 700 هكتار برآورد شده است. اين مرغزار در ماه‌هاي ارديبهشت تا مهر كه سطح آب رو به كاهش مي‌گذارد، از اين هم وسيع‌تر مي‌شود. مساحت آبى تالاب از ۱۳۶۰ هكتار قبل از احداث سد بر روى آن تا 2300 هكتارى بعد از احداث سد و مساحت منطقه شكار ممنوع ۲۵۰۰ هكتار برآورد شده است.

تأمین آب :
آب و هواى تالاب چغاخور متاثر از چهار نوع توده هوا شامل توده هاى هواى قطبى و پرفشار از سمت اروپا، توده هاى هواى مديترانه اى، توده هاى هواى قطبى از شمال كشور و توده هاى هواى حاره بحرى است. اعتدال هوا در تابستان يكى از جذابيت هاى تفريحى اين ناحيه است. منابع آبى تالاب عمدتاً از طريق نزولات جوى و چشمه هاى حاشيه كوه كلار تامين مى شود. مساحت حوزه تالاب حدود ۱۱ هزار و پانصد دروازه و نيم هكتار است كه قسمت اعظم آن را كوه كلار دربرگرفته است.

امكانات و تسهيلات حال و آینده :
راه دسترسي آسفالته، آب آشاميدني، سرويس بهداشتي، فضاي سبز، سكوي نشيمن، دسترسي به واحد اقامتي و پذيرايي، پاركينگ از امکانات مناسب برای بازدیدکنندگان این موهبت الهی است. مطالعات طرح ساخت، دهكده سياحتي چغاخور در فضايي به وسعت 20 هكتار از زمينهاي حاشيه تالاب سد چغاخور در استان چهارمحال و بختياري پايان يافته است.

مديركل ميراث فرهنگي و گردشگري استان چهارمحال و بختياري با اعلام اين خبر، افزود: مطالعات اين طرح امسال آغاز شده و براي ايجاد زيرساختهاي مورد نياز آن يك ميليارد ريال اختصاص يافته است. اين دهكده سياحتي در 2 بخش عمومي و خصوصي ساخته مي شود و در بخش عمومي آن بيش از 13 هكتار فضاي سبز، 2/6 هكتار مسيرهاي تردد و بيش از 4 هكتار فضاي سرپوشيده ايجاد خواهد شد. ساخت رستوران، چايخانه، سياه چادر، استراحتگاه مسافران، هتل و زمين ورزشي از جمله امكانات پيش بيني شده در دهكده سياحتي چغاخور به شمار می رود. در اين دهكده 173 واحد مسكوني ساخته مي شود كه از اين تعداد 150 پلاك به صورت ويلايي و 23 پلاك به صورت انبوه سازي خواهد بود تا در اختيار گردشگران داخلي و خارجي قرار گيرد.

امروزه نياز شديد به بهره‌برداري از ذخاير زيرزميني، منابع آب و انتقال آن، احداث و پايدار‌سازي فضاهاي زيرزميني از جمله تونل را ضروري ساخته است. در اين ميان تونل‌هاي انتقال آب از نواحي پر آب به مناطق خشك و كم آب از جايگاه ويژه‌اي برخوردار است. منطقه مورد مطالعه حدود 109 كيلومتري جنوب شهرستان شهركرد در استان چهارمحال و بختياري واقع است.آب جمع آوري شده در محل سد انحرافي سبزكوه پس از ورود به كانال به طول 4500 متر، از طريق تونل به طول 8 /8574 متر به محل درياچه سد چغاخور انتقال خواهد يافت. به همین خاطر آب سد بالا آمده و عمق آن افزایش می یابد و شاید باعث عدم مرگ تالابهای زیر دست گردد.

راههای دسترسی :
راه هاى دسترسى به تالاب از طريق جاده آسفالته بروجن، ناغان و شهركرد، ناغان در ضلع شرقى و شمال غربى و راه آسفالته سرد روستاهاى حاشيه در ضلع غربى در جنوب شرقى تالاب امكان پذير است.

گیاهان منطقه :
پوشش گياهى تالاب را گونه هاى حاشيه اى، نم پسند، شناور و غوطه ور تشكيل مى دهند كه از آن جمله مى توان بيد، مرغ جگن، پتامژتون، پلى گونيوم، ساز و غيره را نام برد.

پرندگان و جانوران منطقه :
فضاي وسيع و هواي لطيف و چشم اندازهاي بديع همراه با آواز و پرواز پرندگان مهاجر و بومي اين تالاب را در رديف يكي از كانونهاي مهم جذب گردشگري در استان قرار داده است. اين ناحيه، آب و هوايي معتدل و زمستانهاي سرد دارد و از نقاط ييلاقي چهارمحال و بختياري محسوب مي‌شود. از پاييز تا بهار هر سال هزاران پرنده بومي و مهاجر در اين تالاب به سر مي‌برند و تخم‌گذاري مي‌كنند. از انواع پرندگان دائمي يا مهاجري كه در اين تالاب شناسايي شده‌اند مي‌توان به انواع مرغابي، غاز و اردك، آنقوت، چنگر و انواع حواصيل، لك لك سفيد، کشیم، باکلان، فلامينگو، شكارى ها، پلوه، حواصيل، اكراس، قو، سليم و كاكايى ها و خروس كولي اشاره كرد.

از ديگر گونه هاى جانورى اين منطقه مى توان به خزندگانى چون انواع مارها، بزمجه ها، لاك پشت آبزى و پستاندارانى نظير گراز، شغال، سمورسنگى، شنگ، روباه، خرگوش، گرگ، انواع قورباغه اشاره نمود.
ماهیان منطقه :
ماهیهای تالاب عبارتند ازماهى گورخرى، زرده پر، عروس و ماهيان تحميل شده به تالاب مانند كپور، فيتوفاك، آمور و شیرماهی اشاره كرد. لازم به ذكر است وسعت زيستگاهى بسيار خوب و فقدان يا كم بودن منابع آلاينده، وجود گونه هاى ماهى در تالاب داراى ارزش ژنتيكى و كنترل بيولوژيكى، زيستى، مطالعاتى، صيد، تجارى و غذايى، زيست گونه منحصر به فرد ماهى گورخرى (از خانواده گامبوزيا) در اين تالاب، نزديكى به امامزاده هاى حمزه على و دو تالاب شالو و سولقان و همچنين امكان دسترسى به جاده آسفالته درجه يك در كوتاه ترين زمان از جمله ويژگى هاى منحصر به فرد تالاب چغاخور است.
منابع مورد استفاده :

سایت ماهیگیری ورزشی

10-تالاب قوري‎گل:

اين درياچه در 18 کيلومترى شمال باخترى بستان‎آباد تبريز قرار دارد و ارتفاع آن از سطح دريا 1890 متر است. آب اين درياچه بيشتر از رودها و آبراهه‎هاى فصلى و سيلابى و به مقدار کمتر از طريق چشمه‎هاى زيردرياچه تأمين مي‎شود و شيرين است.درياچه و آب راکد قوري گل، در کنار جاده ترانزيتي تبريز- بستان آباد در فاصله 45 کيلومتري شرق تبريز و 15 کيلومتري غرب بستان آباد، در ميان کوهها و ارتفاعات شرقي گردنه شبلي در يک گودي واقع شده است. اين درياچه در ميان مردم محل به نام قوري گل (استخر خشک) معروف است اما بعضي آن را دوري گول (استخر آب زلال) و برخي قويل گول (استخر و گودال ژرف و عميق) مي نامند. شايد اين نام مصداق بيشتري داشته باشد. درازا و پهناي قوري گل، 4 کيلومتر و مساحت آن 16 کيلومتر مربع است و ژرفاي اين درياچه - که تمام سال آب دارد- در عميق ترين نقطه به 13 متر مي رسد. آب اين درياچه شيرين و در صورت تصفيه قابل شرب مي باشد. در حال حاضر اين آب داراي آبياري کشتزارهاي روستاهاي پيرامون درياچه يعني روستاهاي ارشتناب، رامناب و يوسف آباد، به مصرف مي رسد.

اطراف درياچه را مرتع، چمنزارها، مزارع و کشتزارهاي متعددي فراگرفته و به علت وجود هواي مطبوع در تابستانها، يکي از مراکز استراحت و تفريح مردم تبريز مي باشد. قوريري گل که امروز در رديف آبهاي راکد آذربايجان است، داراي قدمتي تاريخي مي باشد
تالاب قوري گل يكي از منابع زيست محيطي بسيار مهم استان مي باشد كه به عنوان يكي از تالابهاي بين المللي حفاظت شده كشور به ثبت رسيده است . اين تالاب براي بسياري از پرندگان مهاجر از نظر زيستگاهي حائزاهميت بين المللي است . لذا حفاظت از آن به عنوان يك هدف اصلي امري اجتناب ناپذير مدنظر قرار گرفته است . درياچه قوري گل باتوجه به دارابودن قابليتهاي مختلف مي تواند دربرگيرنده اهدافي چون حفاظت از تنوع زيستي ، آموزش ، تحقيقات واكوتوريسم باشد. البته براي استفاده بهينه از شرايط طبيعي ونيز گردشگري ، تفرجگاهي در جنب اين تالاب احداث شده ودر خدمت مسافران است . بااين حال بايد گفت بهره وري پايدار از اين تالاب متضمن استفاده بهينه از آن براي جلوگيري از هرگونه تعارض وتضمين موجوديت ارزشهاي درياچه است .
تالاب قوري گلجزوتالاب هاي بين المللي ثبت شده دركنوانسيون رامسرمي باشد كه براي شماري ازپرندگان مهاجرآبزي وحمايت شده ازنظرزيستگاهي حايزاهميت ملي وبين المللي است. تالاب قوري گل سه دهه قبل به عنوان تالاب بين المللي دركنوانسيون رامسربه ثبت رسيده ودرسال 73به عنوان منطقه شكارممنوع تصويب شده است. تالاب بين المللي قوري گل دردهه هاي قبل محل عبوروزيستگاه قوچ وميش ارمني به عنوان يكي ازگونه هاي نادربوده ولي به دليل توسعه شهري وايجاد صنايع، اين ويژگي ازدست رفته است. ازحيات وحش تالاب قوري گل درزمان حاضرمي توان به پستانداراني چون “جربيل ايراني” ، موش كشتزار، موش مغان، گرگ، روباه وسمورسنگي اشاره كرد. حدود 92گونه پرنده نيزدرتالاب بين المللي قوري گل شناسايي شده كه مي توان ازاردك سرسفيد، اردك مرمري، اردك بلوطي به عنوان برخي ازآنها ياد كرد كه دررديف گونه هاي جانوري درحال تهديد به انقراض تلقي مي شوند. همچنين بيش از280گونه گياهي درتالاب بين المللي قوري گل تشخيص داده شده كه 89درصد آن درحوزه تالاب روييده وبقيه را گياهان آبزي ونيمه آبزي تالاب وحوزه بلافصل آن تشكيل مي دهند.
گياهان غوطه وردرآب تالاب به عنوان يكي ازجذاب ترين بخش ها نيزشامل گونه هايي چون بارهنگ آبي، آلاله آبي، قوشاب شانه اي، انواع جلبك وفيتوپلانكتون مي باشند. اهميت تالاب بين المللي قوري گل ازمنظرگردشگري طبيعت به اندازه اي واضح است كه دراوايل سال1384طرح اوليه “ تعيين مناطق گردشگري” آن تدوين شد. دراين طرح تصريح شده است: با توجه به چشم انداززيباي طبيعت تالاب درصورت فراهم ساختن زيرساخت هاي مناسب تقاضا براي تفرج درمنطقه به طورفزاينده اي افزايش خواهد يافت. شناسايي 280گونه آبزي درحوزه آبريز، 111گونه جانورشامل 92نوع پرنده و19نوع خزنده ويك گونه ماهي كپور، امكان پذيرنبودن اسكي روي يخ وشنا وقايقراني برروي تالاب به دليل شرايط خاص اقليمي ازجمله مواردي است كه درطرح اوليه گردشگري قوريگل مورد اشاره قرارگرفته است. براساس مطالعات علمي انجام شده درسطح جهان، نزديك به 20فايده وكاركرد مثبت براي تالاب ها درتداوم حيات بشري، شناسايي شده است. تغذيه وتخليه آب هاي زيرزميني، حفاظت دربرابرنيروهاي طبيعي، حفظ خط ساحلي وكنترل فرسايش ،بهره برداري تجاري، حفاظت از حيات وحش به عنوان برخي ازفوايد تالاب ها به عنوان ثروت طبيعي خدادادي است. علاوه براين تالاب ها درتنظيم جريان آب وكنترل سيلاب، جلوگيري ازنفوذ آب شوربه سفره هاي آب زيرزميني، پاكسازي مواد سمي، عمل به عنوان بادشكن ، جذب وكاهش كربن وحفظ تنوع زيستي، نقش حياتي دارند.

11-درياچه سه ‌دريا

اين درياچه از سه درياچهٔ کوچک در قلل کوه تفتان تشکيل شده است که عمق دو درياچهٔ قسمت شمالى کم و اغلب داراى آب گوارا است و درياچه ديگرى که نسبتاً بزرگتر است، آب دائمى و شور دارد. اين پديده از جاذبه‌هاى طبيعى ويژهٔ ناحيه بلوچستان است.

12-درياچه سياه ‌گاو، آبدانان

درياچهٔ دوگانه سياه‌گاو در فاصلهٔ ۸ کيلومترى سراب باغ آبدانان واقع شده است. اطراف اين درياچه را دشت‌ها و کوه‌هاى نسبتاً مرتفع فرا گرفته است. جلوه‌‌هاى بهارى و پاييزى اين درياچه جذاب و ديدنى است. گلزارهاى حاشيهٔ درياچه و پرندگان وحشى آن، گردشگاه جالب توجهى را به وجود آورده‌اند.

13-تالاب سيران‎گلی (درگه سنگي)

اين درياچه در جنوب درياچة اروميه و در کنارة باخترى جادة اروميه – مهاباد قرار دارد. فاصلة آن از اروميه 85 کيلومتر است و در 20 کيلومترى شمال خاورى نقده قرار دارد. آب اين درياچه از رودهاى فرعى و اغلب فصلى، تأمين مي‎شود و به مقدار کمتر، چشمه‎هاى زيردرياچه‎اى نيز در اين امر مشارکت دارند. بر خلاف درياچة اروميه که فوق اشباع از نمک است، اين درياچه از انواع شور مي‎باشد.

14-دریاچه شورابیل

دریاچه زیبای شورابیل یکی از قشنگترین و دیدنی ترین دریاچه های ایران است که در 2 کیلومتری جنوب شرقی اردبیل به طرف خلخال قرار گرفته. پلیکان های خاکستری. اردک چشم طلایی. اردک تاجدار. غاز خاکستری. غاز زنگوله بار. لک لک سیاه و... از پرندگان مهاجر و دراج. قرقاول. مرغابی. خوتکا. چنگر. حواسیل. آنگوت و...از جمله پرندگان بومی هستند که در این دریاچه زیبا و در استان اربیل به چشم میخورند.تالاب یا دریاچه شورابیل در اردبیل که لجن های آن روزگاری بیماران را شفا میداد اکنون به یکی از زیستگاههای مهم پرندگان مهاجر تبدیل شده و همه ساله پذیرای تعداد زیادی از گردشگران از سراسر ایران میباشد.علت نامگذاری این دریاچه به این علت بوده که قبلا آب این دریاچه بسیار شور بوده ولی امروزه با افزودن مقداری آب شیرین از شوری آن کاسته شده به طوریکه در آن نوعی ماهی هم پرورش میدهند و در حال حاضر نیز نوعی ماهی قزل آلای رنگین کمان که از زمره بهترین نوع ماهیان دنیا محسوب میشود در آن پرورش داده میشود.
با هدایت آب رودخانه بالخلو وسعت این تالاب از ‪ ۷۴‬هکتار به ‪ ۱۸۰‬هکتار و حجم آب آن از ‪ ۱/۱‬میلیون متر مکعب به ‪ ۱۴‬میلیون متر مکعب افزایش یافت و نمک ، املاح و لجن‌های آن به‌کلی از بین رفت.
آب دریاچه از نزولات جوى و چشمه هاى آب شیرین و نیمه شور جنوب و داخل دریاچه و رودخانه بالخلو تامین می شود. پوشش گیاهى پیرامون دریاچه بیشتر نى و جگن است و در اطراف نیز جنگل کاریهایى صورت گرفته است. ماهى آزاد و ماهى قزل آلاى رنگین کمان و نیز پرندگان مهاجر آبزى و کنار آبزى از جمله مهمترین جانوران ساکن این دریاچه هستند.

15-دریاچه شش پیر

به راستي كه قدرت لايتناهي خداوند را مي توان در پايه كوهي بزرگ در قالب چشمه اي پرآب مشاهده كرد. «شش پير»، نامي است قديمي برچشمه اي زيبا با آبي زلال و گوارا كه از مهترين و پر آب ترين منابع آب سطحي دائمي در استان فارس محسوب مي شود.
اين چشمه كه در ۸ كيلومتري شمال روستاي «برشنه» از توابع بخش همايجان قرار دارد، از ميان شكاف هاي كوه به طور معجزه آسايي به آرامي بيرون مي آيد چندمتر پايين تر از سرچشمه رودخانه اي خروشان به راه مي افتد كه هر تازه واردي را انگشت به دهان از اين نعمت خداوند شاكر مي نمايد.
درباره «شش پير» چنين سخن آغاز كنيم كه جذابيت و زيبايي آن باعث شده است كه در فصل هاي بهار و تابستان افراد زيادي از روستاها و شهرهاي دور و نزديك براي گشت وگذار به اين منطقه مي آيند. آب «شش پير» از جنوب شرقي سپيدان در مسير كوهستاني به سوي دشت همايجان جريان مي يابد و با استفاده از نهرهاي سنتي به اراضي و باغ هاي همايجان انتقال داده مي شود. رودخانه شش پير پس از عبور از تنگ شش پير و پيمودن راهي كوتاه وارد رودخانه شهر اردكان مي شود. قسمتي از آب هاي شش پير بعد از گذر از بند انحرافي شهيد طالبي كارخانه توربين برقي منطقه را به كار مي اندازد.
حدود ۵۰۰ متري سرچشمه ۲ واحد پرورش ماهي از آب هاي شش پير بهره مند شده و ماهي قزل آلا توليد مي كند. از استفاده و بهره مندي هاي آب شش پير كه بگذريم مردم محلي منطقه از قديم الايام شش پير را مكاني مقدس مي دانند كه هر سال در وقتي معين به زيارت آن آمده و به نذر و نياز مي پردازند. در حدود ۲۰۰ متري چشمه، در دل كوه نوشته اي حكاكي شده است كه حكايت از گذر و توجه پادشاهان سلسله قاجار از اين طبيعت زيبا دارد. درياچه زيباي شش پير كه از آن به عنوان عروس درياچه هاي ايران ياد مي شود، به راستي چشم اندازي زيبا و رويايي دارد.

16-تالاب عباس آباد بهشهر
اين درياچه در ارتفاع 400 متري از سطح دريا در جنوب شرقي بهشهر ميان جنگل قرار گرفته است و به دليل ساخت و سازهايي كه شاه عباس در اطراف آن انجام داد، به نام عباس آباد معروف گشته است. وسعت آن حدود 10 هكتار و عمق آن نزديك به ده متر است. اين درياچه به دليل دسترسي مناسب سواره، محوطه اتراق، آثار باستاني، شيريني، آب و هواي مناسب، قابليت هاي توريستي فراوان دارد.