پیشینه تاریخی استان بوشهر

دريا بندري كه «بوشهر» نام گرفته و در روزگاران رفته، آخرين نقطه تمدن و دولت عیلام را تشكيل مي‌داده است، به صورت شبه جزيره كوچكي است که، در ساحل خليج فارس قرار گرفته و فقط از نيمه ناحيه شرقي با خشكي ارتباط دارد، و جهات ديگر آن را آب فرا گرفته است.

استان بوشهر و شهر بوشهر يكي از نقاط قديمي و كهنسال در تاريخ تمدّن ايران زمين است كه داراي قدمتي چند هزار ساله است. پیشینه تاریخی بوشهر را بر اساس آثار گلی بدست آمده در ویرانه‌های ریشهر همدوره با سلطه ایلامی‌ها بر منطقه بین النهرین(۳۵۰۰سال پیش) تخمین می‌زنند.
هنوز تحقيقات دقيق و كاوش‌هاي مفصّلي در ناحيه بوشهر و ريشهر قديم صورت نگرفته است و شايد اگر كاوش‌‌هاي دقيق باستان شناسي در منطقه بوشهر انجام شود قدمت بوشهر به زمان عيلامي‌ها بر‌گردد.مطابق خشت نوشته‌هاي عصر عيلامي كه از طرف هيأت باستان‌شناسي فرانسوي در محلّي به نام «تل پي تل» كه به معني تپّه‌اي در كنار تپّه‌اي است در جنوب محلّه امام زاده بوشهر بر اثر خاك برداري و به طور اتّفاقي به دست آمده معلوم شد كه معبد خداي بزرگ عيلامي يعني «شوشيناك» در اين منطقه قرار داشته است. همچنين براساس نوشته‌هايي كه از روي خشت‌هاي خام و پخته به دست آمده نام قديمي اين منطقه آشكار شده است، گويا در آن زمان اين منطقه را «ليان» مي‌گفته‌اند. ليان نامي عيلامي است به معني آفتاب درخشان يا سرزمين آفتاب درخشان كه در حقيقت براي اين سرزمين گرم آفتابي، نامي بسيار مناسب است.

بن مایه ها

پیشینه تاریخی استان بوشهر
دوران قبل از اسلام بوشهر
بوشهر بعد از اسلام

صنايع دستي :

گبه بافي:
برجسته ترين صنعت دستي و خانگي استان بوشهر كه تقريباً در بيشتر نقاط روستايي و حتي شهري رايج بوده و شغل اول يا حرفه دوم تعداد زيادي از خانوارها محسوب مي شود، بافت گبه است.

گليم بافي:

تقريباً در بيشتر نقاط روستايي رايج است . فصل بافت گليم معمولاً در زمستان مي باشد و خانواده هاي روستايي در كنار ساير فعاليتهاي كشاورزي و دامپروري ،‌ از اوايل پاييز كه فصل چيدن پشم گوسفندان آغاز مي شود خود را براي شروع كار در زمستان آ,اده كرده و تدريجاً شستشوي ، ريسيدن پشم و رنگرزي را آغاز مي كنند و اوايل ديماه بكار بافت مي پردازند. تار گليم هاي روستايي اغلب از موي بز كه داراي استحكام بيشتري مي باشد انتخاب مي شود ولي پود مصرفي تماماً از پشم است.

لنج و قايق سازي :

لنج و قايق سازي از قديمي ترين و مهمترين صنايع دستي بوشهر محسوب مي شود كه سابقه آن به دوره افشاريه مي رسد. نيروي شاغل در اين بخش منحصر به همان «گلافان» (سازندگان لنج و قايق) قديمي مي گردد.
مصالح اوليه مورد نياز چوبهاي جنگلي مقاوم در مقابل رطوبت براي اسكلت و تخته هاي مرغوب هندي به نام «ساي» براي بدنه آن و بقيه از محل تأمين مي شود.

جزاير و شبه جزاير استان :

جزيره خارك :

اين جزيره در فاصله 57 كيلومتري شمال غربي بوشهر واقع گرديده است. طول تقريبي آن 8 كيلومتر و عرض آن 4 تا 5 كيلومتر و جزيره اي مرجاني است. تأسيسات نفتي در اين جزيره قرار دارد و سواحل عميق آن جهت ايجاد لنگرگاه مطلوب مي باشد.

جزيره خارك يكي از بخشهاي شهرستان بوشهر است و بيش از ده هزار نفر جمعيت دارد. اين جزيره از مناطق بسيار قديمي استان است و آثار تاريخي و باستاني متعددي را در خود جاي داده است.

جزيره خاركو :

اين جزيره در شمال شرق جزيره خارك قرار دارد و از نظر اقتصادي داراي اهميت ويژه اي است.

جزيره شيف :

جزيره شيف در شمال بندر بوشهر قرار دارد و جزيره اي ماسه است.

جزيره عباسك :

اين جزيره بين بندر بوشهر و جزيره شيف قرار دارد و خالي از سكنه مي باشد.

جزيره ام الكرم و نخيلو :

اين دو جزيره خالي از سكنه در حدود ناحيه بردخون در سواحل جنوبي استان بوشهر ، در فاصله كمي نسبت به يكديگر قرار گرفته اند. جزيره نخيلو در حال حاضر بيش از هر چيز محل زيست لاك پشتان خليج فارس مي باشد و از اين نظر ، اهميت زيست محيطي قابل توجهي دارد.

جزيره گرم :

جزيره گرم مقابل شهرستان دير در خليج فارس واقع شده و به علت وجود انبوه درختان جنگلي (موسوم به گرم) به همين نام نيز مشهور شده است.

جزاير مطاف ، مرغي ،‌ تهمادو و چراغي كه در مقابل ناحيه بردخون قرار دارند و خالي از سكنه اند از ديگر جزاير استان بوشهر هستند.

آثار باستاني استان بوشهر

ويرانه هاي ريشهر: گنجينه اي از آثار و تمدن دوران ايلامي و ساساني است که سفالهاي رنگين مربوط به عهد کال کولتيک kalcultisalamu در آن پيدا شده است.

آتشکده کوه مند: در 20 کيلومتري خورموج واقع شده است. اين آتشکده در دل کوه مند تراشيده شده است. داراي تالار چهار گوش و مربع شکل است که در وسط آن آتشدان مدوري قرار گرفته است.

آثار باستاني کوههاي تنگ ارم: در مرتفعترين قسمت اين کوهها, بقاياي چهار اتاق مستطيل و مربع شکل متعلق به دوره ساساني, که با قلوه سنگ و ساروجساخته شده است, مشاهده مي شود.در پايين اين مجموعه, چهارآب انبار بيضي شکل قرار دارد.

گور دختر:

بناي گور دختر بسيار شبيه مقبره كوروش كبير در پاسارگاد است و قدمت آن به سده ششم قبل از ميلاد بر مي گردد . اين بنا از 24 قطعه سنگ تشكيل شده است . در سنگ سوراخ هايي تعبيه شده كه با بست هاي آهني به هم وصل مي شوند. در گور دختر همچنين عنصر هنر اورارتوئي مانند شيراواني دو شبيه و نيز عناصر معماري ايران معبد چغار نبيل را مي تواند ديد.
اين بناي ارزشمند در سال 1376 در فهرست آثار ملي ايران به ثبت رسيده است.

آثار باستاني بزدک سياه : در نزديکي دهکده درودگاه, پنج تپه باستاني در داخل نخلستانهاي پر آب قرار گرفته اند که به فواصل مختلف و در ابعاد گوناگون از هم واقع شده اند. در نتيجه حفاري مرکز باستان شناسي ايران 160 قاعده ستون سنگي مربوط به دوره هخامنشي نمايان شده است.

كوشك اردشير :

اين بنا بسيار شبيه كاخ اردشير در فيروزآباد است و از سنگ هاي نه چندان هموار كه با سروج به يكديگر چسبيده اند ساخته شده است. زير بناي كوشك به صورت چلیپا است و بنا داراي طاق هاي گهواره اي شكل مي باشد در قسمت بالاي كوشك ستون سنگي مشهود است كه احتمالاً ببرای افروختن آتش ،‌ خبر رساني يا ديده باني بوده است. اين بنا كه در تنگ ارم واقع شده است به احتمال زياد جاي استراحت و محلي براي شكار در دشت بز پر بوده است.

كاخ كوروش – جنوب برازجان

دژ برازجان – شهر برازجان

تل خندق – شمال برازجان

غار چهل خانه . شمال سعد آباد

چشمه آبگرم دالكي – دالكي 18 كيلومتري برازجان

بن مایه ها :

روزنامه آفرینش روزنامه مستقل صبح ایران تاریخ 3/8/87، بوشهر در آيينه گردشگري ، سازمان ايرانگردي و جهانگردي استان بوشهر ، 1379