مراحل عرفان در دین زرتشت

شناخت خداوند ، پرورش و پویایی ویژگی های نیک اخلاقی و نزدیک شدن به اهورامزدا، مهمترین هدف سفارش شده اَشوزرتشت در زندگی انسان است .

پیام آور ایرانی باور داردکه اگر انسان رفتار خود را به شش فروزه یی که از خداوند سرچشمه گرفته هماهنگ سازد ، گذری به هفتمین مرحله نیز خواهد داشت و به جایی خواهد رسید که سعدی نیز به آن اشاره کرده است ، رسد آدمی به جایی که به جز خدا نبیند. نخستین گام در راه نزدیک شدن به اهورا ، وَهومن یا منش نیک است ، این واژه در زبان فارسی به بهمن تبدیل شده است . نیک اندیشی یکی از فروزه های ذاتی خداوند است که انسان نیز بایستی در نخستین گام آن را در خود پرورش دهد .

گام دوم ، گزینش اَشَه وَهیشْتَه یا بهترین اشویی است که در زبان فارسی به اردیبهشت تبدیل شده است . اشویی در ذات خداوند ، هنجار مطلق و توانایی نظم بخشیدن است ، این فروزه در انسان نیز کوششی برای هماهنگی در رفتار بر پایة اشویی ، یعنی پیوستن به راستی است .

خْشَترَه وَئیریَه که در زبان فارسی به شهریور تبدیل شده است توانایی مینوی و پادشاهی بر خود معنی می دهد توانایی گذشت و مهربانی ، توانایی کنترل رفتار ناهنجار اشا، توانایی دفاع از حق و مبارزه با دروغ ، توانایی رسیدن به آزادی و آزاد منشی و ..... که گام سوم در راه شناخت است . گام چهارم ، فروزة «مهرورزی» است که در گات ها به گونه سپنتَه آرَمئی تی بیان شده و در فارسی به سپندارمذ یا اسفند تبدیل شده است .

در بینش اشوزرتشت رابطة بین انسان وخدا بر مبنای دوستی و محبت است نه از روی ترس و بیداد ، پس انسان باید فروزة «مهرورزی» را در خود افزایش دهد ، خویشتنداری ، گذشت ، فروتنی ، مهربانی ، بخشندگی و دهشمندی از پرتوهای این فروزه هستند . گام پنجم به صورت هَه اوروَتات ودر فارسی به گونه خورداد بیان شده در این مرحله رسایی وکمال در انسان پدیدار خواهد شد و او را به تدریج به انسان آرمانی نزدیک خواهد کرد. در بینش اشوزرتشت رسایی و جاودانگی که ششمین مرحله است بهم پیوسته هستند .

یعنی اگر انسان به رسایی برسد خود به خود به «بی مرگی» نیز خواهد رسید. اَمِرَه تات که در فارسی به صورت امرداد آمده ، جاودانگی معنی می دهد ، بی گمان این فروزه از ویژگی ذاتی خداوند است ولی انسان نیز بر پایه نظامی که در آفرینش او پیش بینی شده به گونه ای دیگر و به طور نسبی جاودانه خواهد شد . هفتمین گام ، در راه عرفان و شناخت اهورا ، سرَئوشَه است این واژه در فارسی به گونه «سروش» بیان شده ، نور حقیقت و ندای اهورایی است که چون مشعلی ، نهاد انسان و دیده دل عارف را روشن خواهد کرد ، بنابراین در کنار کار و کوشش ، مراحل عرفان نیز در انسان سپری می شود ، فروزه هایی چون پاکی و راستی ، توانایی سازنده و مهرورزی پویا خواهد شد تا رسایی و پایندگی در نهاد او فزونی یابد .

درود بر سایه گرامی
با سپاس از جستار پر بارت.من نیز در نوشتار خدا و خدایان در باور مردم در آخرین جستار به عرفان در آئین زرتشت پرداخته ام.هم چنین روشن است که عرفان ایرانی - اسلامی هم ریشه در عرفان زرتشت و هفت گام آن دارد.ایرانیان مسلمان شده در سده های نخست اسلام, با زیرکی بسیاری که ویژه ی آنها بود, این عرفان را که از آئین باستانیشان به آنها رسیده بود , ,وارد اسلام کردند و هفت وادی عرفان را پایه گذاری کردند.

با سپاس از سايه گرامی و با درود و نیایش فره وشی نیاکان ارجمندمان
اینبار بايسته ميدانم تا به واژگان امشاسپندان به گونه اي ساده تر بپردازيم .
امشاسپندان از سه بخش ا مشا و سپندان ساخته شده است. ا واژه را منفی میکند. مشا به چم مرگ پذیر و مشی ومشیانه که نخستین مرد و زن روی زمین بودند از همین ریشه میباشند. اسپندان به چم مقدسها و saint انگلیسی از انست.
پس امشاسپندان میشود جاویدهای مقدس. امشاسپندان نمایشهای گوناگون اهورامزدا روی زمین میباشند که در زمانهای اسطوره ای جلوه گر میشدند. امشاسپندان شش هستند اما از انجا که نمره
هفت در میان ایرانیان مقدس است گاهی شمار انان را با ايزد سروش به هفت میرسانند.
نخستین امشاسپندی که هویدا شد بهمن بود . بهمن نمایش بهترین منش میباشد از ان اردیبهشت نمایش بهترین پاکی و زیبائی به نمایش در امد
از اردیبهشت شهریور نمایش شهریاری کامل و به پیروی از ان سرزمین ارمانی پدیدار شد از ان اسپندارمذ ,بغدخت زمين ,نمایش خرد کامل و از اسپندارمذ خرداد نمایش بی عیب و نقصی و کمال و از ان امرداد نمایش جاودانگی بروز کرد.

درود
هفت نزد ایرانیان همواره سپند و گرامی بوده چونانکه هرودوت می نویسد : دژ همدان پایتخت پادشاهان ماد دارای هفت دیوار بوده ... در جای دیگر : داریوش بزرک با شش تن از بزرگان (روی هم رفته 7 نفر) برانداختن گئومات مغ را پی ریزی می کنند . . . در زمان هخامنشیان هفت تیره و قبیله در پارس بوده اند . . . اشک نخست را هفت تن از بزرگان بالای تخت نشانیدند . .. در زمان ساسانیان تیره و طایفه های بزرگ کشور شمارشان هفت تا می بوده . . . آرامگاه کوروش بزرگ در دشت مرغاب در روی یک صفه از سنگ مرمر که دارای هفت پله است ساخته شده است . . . در نقش رستم در بالای آرامگاه داریوش در نگاه ها شش نفر دیگر نیز هستند که با داریوش هفت می شوند . . . فیلسوف تازی جاحظ راست : در جشن نوروز و مهرگان در دربار پادشاهان ساسانی در خوانچه ای هفت شاخه از درختهائیکه مقدشان می شمرده اند مانند زیتون و بید و انار و به را می گذاشتند. در هفت پیاله سکه ی سپید و نو می انداختند

با درود و سپاس از شما
نوشتار سایه جان 6فروزه اهورایی از دید فلسفی بود از دید کارکردی به چم زیر است:
1- فرشته (امشاسپند) بهمن: نگهداری و پرورش جانداران سودمند با این فرشته است.
فرشته ماه-گوش-رام از همکاران او هستند.
2- اردیبهشت: نگهبان همه آتش ها ی زمین است.(به چم : مردم باید آتش را پاک نگه دارند و نگذارند آلوده گردند و بوی بد در آن نریزند.)همکاران: ایزد آذر-سروش-بهرام
3-شهریور: پاسبانی همه فلزات با اوست.(چون فلزات سرمایه یک کشورند و نیروی زندگی مردم)
همکاران: ایزد مهر-آسمان-انیران
4- سپندارمذ(انسان از راه خرد زمین را آباد کند): نگهبان زمین: همکار:آبان-دین-آرد
5- خورداد :نگهبان اب همکار :ایزد تیر-فروردین-باد
6- امرداد: نگهبان روئینی ها- همکار: رشن-ایزد اشتاد-زامیاد
در نوشته های پهلوی آمده است که 3تن از آنها بهمن –اردیبهشت و شهریور نر هستند.
سپندارمز-خورداد و امرداد ماده
و جنسیتشان از نظر واژه است نه فیزیکی.
چون نه روح اند نه جسم نه جان نه تن ..نیروی اهورایی هستند.

بن مایه:امشاسپندان به خامه م-اورنگ