مرگ گورهاي خارتوران !!!!

در پي به خطر افتادن نسل گورخر هاي خارتوران ، سازمان محيط زيست 7 ميليارد تومان براي طرح فنس كشي كه در راستاي حفظ اين گور ها است اختصاص داده كه اين طرح نابخردانه چيزي جز نزديك تر كردن مرگ گور ها براي آن ها ندارد .

دکتر اسماعیل کهرم کارشناس حیات وحش و استاد دانشگاه، در اینباره گفت: متاسفانه طرح نابخردانه نرده کشی بدون هیچ توجیه علمی، اقتصادی و عملی با بودجه گزافی از سوی سازمان حفاظت محیط زیست کشور در منطقه خارتوران قرار، است برای حفظ نسل گورخرها اجرا شود که جز مرگ برای گورها چیزی به همراه نخواهد داشت .
او با بیان اینکه روز گذشته از منطقه خارتوران دیدن کرده و در آنجا 21 راس گور و یک راس کره در عرض دو ساعت مشاهده کرده گفت: این طرح قرار است در وسعت 620 هکتار اجرا شود و دور تا دور آن به بیش از 10 کیلومتر می رسد .
او تاکید کرد : اجرای این طرح ، هیچ گونه تاثیری بر جمعیت گورها نداشته و حتی باعث به خطر افتادن نسل این گورها در منطقه نیز خواهد شد .
دکتر کهرم تصریح کرد: این طرح که مجری آن از نظر علمی هیچ گونه صلاحیتی ندارد جز هدر دادن سرمایه و زمان نتیجه ای نخواهد داشت؛ چرا که با این کار، متخلفان راحت سیم را پاره کرده و وارد محدوده شده و گورها دیگر راه فرار ندارند و به سهولت شکار می شوند . در واقع پاره کردن این سیم کشی، از عهده یک پسربچه 12 ساله نیز برمی آید.
این کارشناس حیات وحش تنها راه حمایت از حیات وحش خارتوران را بیرون کردن دام ها از منطقه عنوان کرد و گفت: 13 آغل و حدود 220 هزار راس دام در منطقه وجود دارد که تهدید جدی تری برای نسل حیوانات منطقه است و با بیرون راندن این دام ها و افزایش پرسنل و وضعیت معیشتی آنها این منطقه برای 100 سال دیگر به راحتی حفظ می شود ؛ در حالی که این سیم کشی ها در عرض 4 سال در زیر آفتاب از بین می رود و هزینه و سرمایه و وقت به هدر داده خواهد شد .
کهرم با غیرعلمی خواندن اهداف این طرح برای حفظ نسل گورها افزود: مجری این طرح می گوید که با این کار، گورها را در اتاقی نگه می دارند و به آنها رسیدگی می کنند تا زاد و ولد آنها افزایش یابد؛ اما این کار از نظر علمی غیر ممکن است و چگونگی راندن این گورها به این محوطه نیز در ابهام است .
این استاد بین المللی دانشگاه همچنین از مشاهده دو قلاده یوز ، چهار گونه زاغ بور، تیهو، سینه سیاه، 6 راس جبیر و لاک پشت خاکی در دو ساعت حضور در خارتوران خبر داد و گفت: این مسئله نشان می دهد که صحرا خوب حفظ شده و زنده است و حتی زمانی که به گورها نزدیک شدیم آنها متحوش نشدند و این نشان دهنده آن است که منطقه آنها خوب حفاظت شده و سرزمینشان امن و مورد هجوم و قتل وغارت قرار ندارد.
او با اشاره به وضعیت بد محیط بانان منطقه افزود: با آنکه این منطقه خوب محافظت می شود اما معیشت آنها با ماهانه 250 تا 290 هزار تومان در وضعیت مطلوبی قرار ندارد و امکانات نیز بسیار کم است.

توضيحاتي پيرامون پارك ملي خارتوران :

گونه هاي جانوري منطقه :

جانوران وحشي به عنوان مصرف كنندگان ، سلامت اكوسيستمها را باتوجه به روابط پيچيده موجود بين آنها و محيطي كه درآن زيست مي نمايند ، تضمين ميكنند . از ديگر ارزشهاي آنها ميراث طبيعي ژن بومي منطقه مي باشد كه مي توان موضوع مطالعه و بهره گيري اقتصادي در آتيه واقع شود .همچنين از جانوران وحشي به عنوان منبعي ارزشمند براي تماشا ، تفريح جذب اكوتوريسم كه بهره مند آدمي از اوقات فراغت به گونه اي در خور توجه را سبب مي گردد ، نبايد غافل ماند .

پستانداران :

منطقه خارتوران به دليل وجود ويژه گيهاي منحصر به فرد ، پوشش گياهي خاص عوارض جغرافيايي پست و بلند اقاليم و غيره باعث به وجود آمدن يك اكوسيستم متنوع و مملو از گياهان ، جانوران و حشرات گرديده است .

در حال حاضر مي توان اين منطقه را به عنوان يكي از ذخيره گاههاي ژني كشور دانست كه با صرف هزينه هاي بيشتر در حفظ و احياء ازاين ميراث ارزشمند باعث بقا نسل محيط طبيعي در كشور شد.

پستانداران ذخيره گاه زيستكره خارتوران:

رديف نام فارسي نام علمي نام انگليسي
خانواده راسته
1 گرگ Canis lupus Wolf CANIDAE Carnivora
2 شغال Canis aureus Golden gackal CANIDAE
3 روباه معمولي
Vulpes vulpes Common fox CANIDAE
4 كفتار Heaena Heaena Striped Hyaena
Hyaenidae
5 يوزپلنگ Acinonyx gubatus a.g venaticus CR زير گونه ايراني
Cheetah Felidae گربه سانان
6 كاراكال Caracal caracal
Caracal Felidae
7 پلنگ Panthera pardus p.p. saxicolor EN زير گونه ايراني
Leopard Felidae
8 گربه وحشي يا دشتي
Felis silvestris
Wild cat Felidae
9 جبير Gazella bennettii
Jebeer gazelle ، chinkara
Bovidae Artiodactyla
10 آهو Gazella subgutturosa
Goitered gazella
Bovidae
11 پازن زير گونه ايراني
Capra aegagrus C.A. aegagrus
Persian ibex Bovidae
12 قوچ وحشي Ovis orientalis
Mouplon Bovidae
13 گورخر زيرگونه ايراني
Equus hemionus onager
Persian wild Ass
Equidae اسب و الاغ persiodactyla

از ميان پستانداران اين منطقه دو گونه حائز اهميت و منحصر به فرددنيا را جهت شناسائي بيشتر معرفي مي نمائيم

يوزپلنگ :

يوزپلنگ آسيايي با نام علمي Acinonyx gubatus venaticus زير گونهايراني مي باشد و از خانواده گربه سانان مي باشد .

ويژه گيهاي يوزپلنگ :

تمام ويژگيهاي ساختاري اين جانور طوري تكامل پيدا كرده اند . كهاز آن يك دونده عالي و غير قابل تصوري ساخته است . سر كوچك ، دست و پاي بلند و بدنكشيده ، ستون فقرات قابل انعطاف ، منافذ بيني گشاد و ششهاي حجيم ، قلب بزرگ و سايرويژه گيهايي منحصر به فرد اين حيوان را به سريعترين دونده دنيا مبدل كرده است تاحدي كه سرعت آن به 110 كيلومتر در ساعت مي رسد . بطوري در مدت 2 ثانيه مي تواندسرعت خود را به 70 كيلومتر در ساعت رساند .

از مهمترين ويژه گيهاي جانور وجود خطوط سياه رنگي موسوم به خط اشكاست كه از گوشه هاي داخلي چشم به كنار دهان كشيده شده و زيبايي خاصي به صورت حيوانمي بخشد .

عادات و رفتار :

يوزپلنگ جانوري روزگرد بوده و معمولا اوايل صبح و در عصرها به شكار مي پردازد . معمولا بصورت اجتماعي زندگي مي كنند . نرها با ادرار قلمرو خود راتعيين مي كنند و به شدت از آن محافظت مي كنند ، يوزها در اواسط زمستان جفتگيري كرده و بعد از 90 الي 95 روز 1 تا 8 (معمولا 2 يا 3) توله بدنيا مي آورند .

پشت بدن توله ها تا سن 3 ماهگي با موهاي بلند و خاكستري پوشيدهشده است . معمولاً‌بعد از يك سال و نيمه گي از مادر جدا مي شوند در اين مدت آموزش لازم براي شكار به توله ها توسط مادر داده مي شود .

يوزپلنگ از طريق نزديك شدن به طعمه خود بطور آرام و خاصي به آنحمله ور شده و پس از چند لحظه تعقيب به شكار مي پردازد . شكارمورد علاقه يوزپلنگ قوچ و ميش ، جبير ، آهو ،‌كل و بز ، و گاهاً براي آزمايش چالاكي خود به شكار خرگوش مي پردازد .

پراكندگي جمعيت حيوان :

ذخيره گاه و زيستكره توران يكي از مهمترين زيستگاههاي اين حيوان ارزنده مي باشد . در سالهاي اخير طي پروژه هايي با نظارت سازمان محيط زيست فعاليت رسمي خود را از تاريخ 19 شهريور ماه 1380 مطابق با دهم سپتامر 2001 با همكاريبرنامه عمران سازمان ملل
( UNDP ) حمايت مالي سازمان تسهيلات جهاني محيط زيست (GEF) و با هدف حفاظت واحياء‌يوزپلنگ آسيايي و زيست بومهاي مرتبط آغاز نموده اند .

تعداد مشاهدات يوز از آغاز طرح تا كنون در ذخيره گاه زيست كرهتوران در سال 1381 در 9 مرحله تعداد 21 قلّاده يوزپلنگ توسط مأموران محيط زيستمشاهده و به ثبت رسيده است و يك قلّاده جهت تحقيقات بيشتر ، زنده گيري و رها گرديدهاست و در سال 82 تاكنون در 11 مرحله تعداد 23 قلّاده يوزپلنگ مشاهده كه از تعدادياز آنها تصوير برداري گرديده است .

گورخر :

گورخر آسيايي شباهت زيادي به الاغ دارد ارتفاع شانه هاي آن به 14سانتي متر مي رسد . تنها زيستگاه اين گونه نادر و با ارزش هم اكنون ذخيره گاهزيستكره توران و تعدادي در ارمنستان شوروي مي باشد . اين حيوان از گياهان مرتعياستفاده كرده و در اواخر خرداد جفت گيري نموده و پس از طي يكسال يك بچه مي زايد . بچه ها در سه سالگي بالغ مي شوند طول عمر گورخر در حدود 40 سال تخمين زده شده است .

گورخر به دشتهاي وسيع و استپ و تپه ماهور با پوشش گياهي مكفي نيازدارد . حيواني چابك و مقاوم است و براي پرهيز از خطر انسان ممكن است تا صدهاكيلومتر از محل زندگي خود دور شود و به مناطق دور تر از دسترس انسان مهاجرت كند . از مهمترين عوامل تهديد گورخر آسيايي در منطقه شكارچيان غير مجاز و تعقيب با موتورسيكلت و رها سازي شترهاي سرگردان مي باشد .

پرندگان:

* فهرست پرندگان بارز منطقه :
رديف نام فارسي نام علمي منطقة زاد و و لد
منطقة زمستان گذراني

1 هوبره Shlamidptis undulata
* *
2 زاغ بور Podoces pleskei
* *
3 بحري Falco peregrinos
*
4 دليجه Falco tinnunculus
*
5 كبك Alector chukar
* *
6 تيهو Ammoperdix griseogularis
* *
7 بلدرچين Coturnixcoturnix *
8 عقاب دشتي Aquilrapax * *
9 چاخ لق Burhinus oedicnemus
*
10 كبوتر چاهي Cobumba livia * *
11 ياكريم Streptopelia decaocta
* *
12 شاه بوف Bubo bubo * *
13 سبزه قبا هندي
Coracias benghalensis
* *
14 دم جنبانك ابلق
Motacilla citreola
* *
15 سنگ چشم دم سرخ
Lanius isabellinus
* *
16 گنجشك معمولي
Passer domesticus
* *

خزندگان :
* انواعي از رده خزندگان در اين منطقه به چشم مي خورد . كه به شرحزير مي باشد :

راسته لاكپشتها : testudines از خانواده لاك پشتهاي testudinidae بنام لاكپشت مهميزدار .

و نيز خانواده آگاماها ، سمندرها و اسكينك ها از اين قبيل
مي باشد.

از ديگر خانواده خزندگان بزمجه ها مي باشد كه گونه موجود در اينمنطقه با نام علمي varanus griseus caspius مي باشد و با نام فارسي بزمجه (وارانوس) بياباني خزري شناخته مي شود .

بزمجه بزرگترين سوسمار است و تنها گونه از اين خانواده در ايرانوجود دارد . حيواناتي گوشتخوارند طعمة آنها پستانداران كوچك ، انواع حشرات ،سوسمارها ،‌تخم انواع حيوانات ،‌مارها و خلاصه هر حيواني است كه از عهده آن برآيند . ولي عليرغم نامشان هيچ ارتباطي با بز ندارند مگر با لاشه آن چون گاهي لاشخور همهستند . بزمجه ها از چند لحاظ به مارها شباهت دارند . زبان بسيار دراز و در انتها (نوك) عميقاً دو شاخه است . و در غلاف قاعده اي جاي مي گيرد . كه براي حفظ اين عضوحساس ، مخصوصاً در موقع بلعيدن طعمه با اهميت است.

اين جانوران مانند مارها طعمه را مي بلعند ، پاهاي بزمجه چنگالهايقوي دارد ، دم دراز و نيرومند آن يكي از سلاحهاي حيوان است و قابليت خود بُري ندارد .

زيستگاه دو زيرگونه بزمجه بياباني در نواحي خشك ، تپه هاي
ماسه اي و تپه ماهورهاي سنگلاخي است .درازي بزمجه ها به 5/1 متر مي رسد.

راسته مارها : serpentes
در ايران هفت خانواده و كلاً 72 گونه مار شامل 63 گونه خشكزي و 9گونه دريايي در آبهاي جنوب وجود دارد . مارها به سه طريق شكار مي كنند :

گرفتن با دهان مانند ساير حيوانات

2.حلقه بستن به دور شكار همراه با انقباض عضلات به منظور خفه كردنشكار

3.تزريق سم جهت كشتن يا بي حس كردن آن

گونه هاي مشاهده شده در منطقه :

مارهاي اين منطقه از خانواده كلوبريده colubridae و خانوادهالاپيده (كبراها) elapidae شامل كفجه مار و مار زنگي و خانواده ويپريده (اعي ها) Viperidae شامل انواع مارهاي جعفري از جمله افعي شاخدار مي باشد .

اهميت منطقه در جذب صنعت اكوتوريسم :

ذخيره گاه زيستكره توران با تمام ويژه گيهاي ذكر شده و ويژهگيهايمنحصر به فرد پوششش گياهي خاص و نادر و جانواران حمايت شده و كمياب قابليت جذبتوريسم داخلي و خارجي را در رشته اي تخصصي متفاوت دارا مي باشد .

و با اندكي برنامه ريزي بيشتر و حفاظت و لي تيپ متفاوت و احياءزيست بوم اين منطقه مي توان قابليت جذب توريسم را پيش از پيشتر نمود . هم اكنونسالانه دهها نفر توريسم و پژوهشگر داخلي و خارجي از منطقه بازديد مي نمايند و ازنزديك با پوشش گياهي و حيوانات منطقه آشنا مي شوند . در اين رابطه تداوم برنامهريزيهاي مدون آموزش و تنويرا فكار عمومي در بخش آموزش سازمان در سطح كشور و تبليغدر رسانه هاي صوتي و تصويري نقش مهمي در سازندگي و احيا، اين صنعت در كشور مي باشد.

دبير گروه زيست بوم : شهريار ضابطي