نام شناسی کاسی ها

نویسنده: یزدان صفایی

در نوشته های آشوری، از آنان با نام "کاسی ها" (Kassi) یاد شده است و همین نام به شکل کوسایوئی Kossaioi توسط استرابون یاد شده است.(1) ایلمی ها آنها را کوسی Kussi نامیده اند.(2) کلمه ی یونانی کاسیتیریس Kassitoros (به معنی قلع) به معنی فلزی است که از ناحیه کاسیان می آید. نام همدان پیش از عهد مادها اکسایا Akessaia بود که در آشوری کار – کاسی Kar – kassi به معنی شهر کاسیان است. در هر حال ممکن است که اصطلاح کاس – سی Kas – si یا کاس – پی Kas- pi مفهوم نژادی وسیعتری از تسمیه ی قوم واحد، در میان اقوام بسیار زاگرس داشته باشد.(3) از قوم کاسی، به نامهای هِسی، اوکسی، اوکسیان و هوزی یا خوزی یاد شده است. گونه های دیگر این واژه عبارتند از: کوسی، کوس – سی، کاش – شو، کوشین، کوسان، کاسو، کاسیت، کَشو، کاسیوس، کوسای، کیس – سی، کاسکان، کوسه، گواسان، کوش، کاسپی، آکسیان، آکس – سی و غیره(4)
آنچنان که از روی ظاهر واژه ها بر می آید نام شهرهای قزوین و کاشان و همچنین نام دریای کاسپین از نام این قوم باستانی گرفته شده است.(5) نام کاسپین صورت جمع واژه کاسی است(6) چرا که حرف «پ» در واژه «کاسپی» نشانه جمع بوده و از زبان ایلامی به زبان کاسی رسیده است.(7)
خدای بومی، کاشو Kashshu ، بدون شک موجب تسمیه ی نام قوم مذکور گردیده است.(8 ) کاشو، خدا – پادشاهی بوده است که کاسی ها خود را از تبار آن می دانسته اند.(9)
بعد از استقرار در لرستان، سرزمین خویش را کاشن Kashshen نامیدند. (10) که از دو بخش «کاش» به علاوه «شن» تشکیل یافته و بخش نخست نام این قوم و بخش دو در زبانهای ایرانی به معنی خانه است و روی هم معنی «خانه کاسی ها» میدهد.(11) در زبان آذربایجانی که پیش از رواج زبان کنونی در آن دیار رایج بوده، واژه کوشن به معنی صحرای همسایه یا صحرایی دیگر است که با مرزی مشخص شده باشد.(12) ناحیه ای در شمال استان خوزستان امروزی به «کاشن» وجود دارد.(13)
در مرکز استان لرستان امروزی،منطقه ای به نام گریت یا کریت وجود دارد که سکونتگاه اتباکان لر بوده و همچنین نام طایفه کَر Kar و شهر کنونی کرند در استان کرمانشان، نام خدای کاسیِ «کار یا کَر» را به یاد می آورد.(14) نام دهستان «کاسیو» و قلعه ای به همین نام در زمینهای شرقی دره «هرو»، و همچنین نام روستای کوسه Kussa (15) و رود کشکان kashkan واقع در مرکز لرستان(16) و نامهای کوشک و کوشکی(17) یادآور کاسی هاست.
نام قوم کاسپین در نواحی چیترال هند و کافرستان افغانستان دیده میشود. دکتر ژورژکنتنو دانشمند و باستانشناس از محلی به نام «آریا کاشن» در نزدیک رود جیحون سخن می گوید( 18 ).

پانویس

1-ایران از آغاز تا اسلام، رویه 55.
2-هنر ایران، رویه9.
3-ایران از آغاز تا اسلام، رویه 55.
4-لرستان و تاریخ قوم کاسیت، رویه 88.
5-ایران بزرگ، رویه 89.
6-لرستان و تاریخ قوم کاسیت، رویه 93.
7-لرستان و تاریخ قوم کاسیت، رویه 94.
8-ایران از آغاز تا اسلام، رویه 55.
9-لرستان و تاریخ قوم کاسیت، رویه 90.
10-لرستان و تاریخ قوم کاسیت، رویه 5.
11-دیدگاه نگارنده(یزدان صفایی)
12-زندگی و مهاجرت آریاییان بر پایه گفتارهای ایرانی، رویه 65.
13-لرستان و تاریخ قوم کاسیت، رویه 6.
14-لرستان و تاریخ قوم کاسیت، رویه 25-33.
15-لرستان و تاریخ قوم کاسیت، رویه 32-33.
16-لرستان و تاریخ قوم کاسیت، رویه 49.
17-لرستان و تاریخ قوم کاسیت، رویه 89.
18-لرستان و تاریخ قوم کاسیت، رویه 91.