گبردوزی

صنم ايوزيان - زرتشتی‌دوزی یا گبردوزی گونه‌اي رودوزی به شمار می‌آید که تنها در ميان زرتشتیان انجام می‌شود و اكنون درحال فراموش شدن است.

این رودوزی دربرگيرنده نگاره‌ها و نمادهای ويژه‌اي است که هریک درونمايه‌ي ویژه‌ای در باورهاي زرتشتيان دارد. زرتشتيان این نگاره‌ها را روی لباس نوعروسان می‌دوختند تا باورهایی مانند باروری، حاصلخیزی، زندگی جاوید و...... را به نمايش بگذارند.

زرتشتی‌دوزی گونه‌اي دوخت است که پيش از اسلام در میان ايرانيان روايي داشته(:رایج بوده) است. زرتشتیان پس از اسلام مانند اقوام اقليت، جامه سنتی خود را نگاه داشته و تا چند دهه گذشته نيز در آيين زناشويي، زنان جامه‌های زرتشتی خود را می‌پوشیدند.

در گذشته، اندکی پس از زاده شدن دختر‏، خانواده و به ويژه مادر او به فکر آماده كردن جامه و جهاز عروسی او بودند و کار نخ‌ریسی و بافتن پارچه و دوختن جامه را آغاز می‌کردند و سپس گلدوزی روی آن را انجام می‌دادند . سال‌ها زمان مي‌برد تا گلدوزی جامه عروس به پایان برسد و آن را به یک اثرهنری همانند سازد.
اكنون این هنر نزد زرتشتیان یزد و کرمان هنوز هم هست. [جی کلاک ، ص231-230 ] پوشاک آنها از پارچه‌هایی به رنگ‌های گوناگون تشکیل شده است. در گذشته از پارچه‌های رنگارنگ ابریشم از دست‌بافته‌های خودشان وپارچه‌های روشن بافت چیت که بيشتر از کشور روسیه و هند مي‌آوردند بهره برده مي‌شده است. این تکه‌های ابریشم و چیت به گونه‌ي يكي در ميان در کنار یکدیگر قرار می‌گرفت و به هم دوخته می‌شد که پارچه دوخته‌شده به طرح تیر و سیخ شناخته مي‌شد. تکه‌های بریده شده از پارچه ساده به تیر معروف و تکه‌های بریده‌شده از چیت به سیخ معروف است. زرتشتی‌دوزی یکی از كهن‌ترین سوزن‌دوزی‌های ایرانی است که کمتر سوزن‌دوزی به زیبایی آن دیده مي‌شود. این سوزن‌دوزی به اندازه‌اي ظریف است که بخیه‌های آن را با ذره‌بین بايد دید. [جی کلاک ، ص231]

نخ مورد استفاده در زرتشتی‌دوزی، ابریشم تابیده طبیعی است و هم برای گلدوزی و هم برای شیرازه‌دوزی ازاین نوارها با ابریشم دوخته مي‌شود. در کنار آنها به گونه‌‌ی يكي در ميان تکه‌های رنگارنگ پارچه ابریشم یا چیت گلدار روشن دوخته شده است. لبه شلوار زرتشتی‌دوزی شده که دارای پهنای بسیاری است در بخش زانو جمع شده و مانند بادکنکی به چشم مي‌آید. زرتشتی‌دوزی بیشتر با دوخت‌های ترکیبی انجام مي‌شود و عبارتست از: ساقه‌دوزی، توپر دوزی، زنجیره و دندان موشی. [جی کلاک ، ص231]

یکی ازویژگی‌های این نوع دوخت ترکیب و هماهنگی کامل رنگ‌هاست که نشان مي‌دهد زرتشتیان آشنایی کامل با ترکیب رنگ‌ها داشته‌اند. هم در قرار دادن تیرها و سیخ‌ها در کنار یکدیگر و هم در بهره‌گیری از رنگ‌های مناسب رنگ زمینه برای سوزن‌دوزی.

معمولا یکی از بخش‌های لباس گبردوزی مي‌شده است و همه بخش‌ها گلدوزی نمي‌شده است، یا شلوار یا دامن را زرتشتي‌دوزی مي‌کردند.

پيش از اين نگاره‌هاي روی پارچه‌های چیت یا ابریشمي ‌که خود مي‌بافتند گلدوزی مي‌شد. ولی اکنون از تافته‌های رنگی مثل سبز یشمي‌، زرد قناری، بنفش، زرشکی، آبی، قرمز، مشکی، و پارچه کتانی یا لایی براي استواري بیشتر و آساني کار سوزن‌دوزی استفاده مي‌شود.

تنها کاربران عضو سايت قادر به مشاهده لينک ها هستند.
عضويت در سايت / ورود به سايت