باران کرداری

ما می دانیم که تیر ماه نخستین ماه تابستان می باشد و همگان می دانند که در این ماه از سال گهگاه لکه ای باران بر زمین تفدیده ی کویرهای میانی فلات ایران می بارد . پس چرا باید مردمان در نخستین ماه تابستان به آسمان چشم بدوزند ؟ این خواسته ی نابجا از کجا سرچشمه می گیرد ؟

بنا به رای دکتر ایرج وامقی به ندرت در تیر ماه و تیرگان این سرزمین بارانی بر زمین سوخته ی کشاورزان فقیر فرو ریخته شده و این نیایش در بند 6 تیشتر یشت گونه ای نیایش برای درخواست باران بوده نه برای فرود آمدن آن . گواه بسیاریت برای اینکه روشن شود در ایران باستان گاه شماری به گونه ای بوده که تیر ماه نخست پاییز باشد نه تابستان و ما می دانیم جشن بزرگ نو زایی مهر در ماه نخست زمستان است که امروزه مهر با نام شب چله هنوز بر جای مانده و این جشن در ماه مهر باید باشد نه در دی ماه اما با این وجود تیر در ماه نخست تابستان جای داده ایم و همه اینها نشانگر اینست که ما با یک سال شمار باستانی روبرو هستیم که سال از اول تابستان آغاز می شود نه از موسم بهار .

در نوروز نامه ی خیام می خوانیم : این ماه را بدان تیر خوانند که اندر او جو و گندم و دیگر چیزها قسمت کنند .

چکامه های زیر اعتدال بهاری و پاییزی را نشان می دهد :

چو تیر تا که بود راست گشتن شب و روز
یکی به وقت بهار و دگر در اول تیر (عنصری)
.......................................................

مانای بهار در برابر پاییز :

گهی نوبهار آید و گاه تیر
جوانست گیتی و گاه پیر (اسدی)
..........................................................

لاله سرخی یافته از تو به هنگام بهار
آبی از من یافته زردی به گاه تیر تیر (قطران)
............................................................
مهرگان مهربان باز آمد و عصر عصیر
گنج باغ و بوستام را کرد غارت ماه تیر (سوزنی)
................................................................
تو بهاری و تیر حاسد تو
تو به از وی چو نوبهار از تیر