خاتم کاری

خاتم هنر آراستن سطح اشیاء با مثلث های کوچکی است که طرح های گوناگون آن همواره به صورت اشکال منظم هندسی بوده است.این شکل های هندسی را با قرار دادن مثلث هایی کوچک در کنار هم نقش بندی می کنند.می توان گفت کار خاتم از نقشه های هندسی تشکیل شده از مثلث های متساوی الاضلاع است که از عاج،استخوان،چوب و مفتول برنج ساخته شده و معمولا به ضخامت دو میلیمتر در سطح اشیاء چسبانده می شوند.این مثلث ها هر چه ظریف تر و طرح ها و اشکال هر چه منظم تر باشند،خاتم مرغوب تر خواهد بود.

از دلایل مرغوبیت و ارزشمند بودن یک کار خاتم بالا بودن کیفیت مواد اولیه به کار رفته در آن است.موادی که خاتم سازان برای تهیه ی محصولات خود از آن ها استفاده می کنند،بسیار مطلوب هستند.

این مواد عبارت اند از:

چوب های گوناگون مانند: فوفل،آبنوس،نارنج و اناب

استخوان های مختلف مانند:استخوان شتر،گاو،اسب و همچنین عاج،صدف و مفتول های مسی و برنجی در برخی مواد نیز طلا و نقره برای ساختن خاتم به کارمی رود.

این مواد اولیه را به صورت منشورهایی به ابعاد یک تا دو میلیمتر بریده و با پهلوی هم چیدن آن ها طرح های مختلف خاتم را به وجود می آورند.

در ابتدا کار خاتم با استفاده از مثلث های بسیار بزرگ که پهلوی هم قرار می دادند،تهیه می شد ولی به تدریج با پیشرفت ذوق و مهارت هنرمندان ابعاد مثلث ها ریزتر و کوچک تر شد.به هرحال هنر خاتم سازی از زمان پیدایش تاکنون تحولات بسیاری داشته است.در اصفهان علاوه بر اشیاء تمام خاتمی که می سازند،قسمتی از مصنوعات خاتم را با نقره و مینا سازی جفت کرده اند.مثلا جعبه های خاتمی که رویه ی آن را مینیاتور کرده اند از جمله تولیدات انحصاری خاتم اصفهان است.

بن مایه : صنایع دستی و میراث فرهنگی اصفهان