آیین های جشن سپندارمذگان(2)

در برخی روستاهای باختری کشور در جشن زمین_مادر در و دیوار خانه هایشان را با نماد های قوچ ماه و خورشید می آرایند که همه ی این نمادها با برکت و باروری

در پیوند است . این نمادها همان نقش های کهن چند هزار ساله است که بر سفالینه های کهن این دیار نقش بسته است. و در برخی روستاها سفره ای می گسترانند اه البته

نماد هایی که بر سر این این سفره می نهند بی گمان رنگی محلی و بومی به خود گرفته است . نخست می توانید یک شال ترمه با نقش بته جقه بگسترانید که خود نشانی از

سرو مهری و درخت زندگی دارد و در آن یک تنگ ماهی- یک قدح پر از انار - نان - یک پیاله شیر - گل بیدمشک - آیینه - سرمه دان و چند تخم مرغ را در یک پیاله آب بیاندازید ! اکنون به بیان هر کدام

از این نماد ها می پردازیم :

آب : نماد روشنایی برکت و باروری

ماهی : در این ماه (اسفند) آفتاب به برج حوت (ماهی) می رسد . ماهی در فرهنگ ایرانی خود نمادی از برکت و باروری است چرا که در دل آب می زید .در اوستا از ماهی های اسطوره ای به نام کر/kar/ سخن رفته که از ریشه های درخت شفا بخش(هوم سفید) نگهبانی می کنند.

انار : اسفندار مذ در برخی از فرهنگ های واژگان فرشته ی نگهبان بر درختان و جنگلها و بیشه ها و گیاهان است . و میوه ی انار به جهت پر دانگی در فرهنگ ایرانی نماد برکت و باروری دانسته شده است و میوه ی انار و خود انار نماد گیاهی اسفندار مذ می باشد .در برخی روستاها در جشن پیوند همسری داماد یک انار به دامان عروس می اندازد و همگان برای عروس و داماد آرزوی داشتن فرزند می کنند(فرهنگ مزدیسنا).

نان : همانطور که گفته شد هر خوراکی که با گندم و جو درست شود نمادی از برکت و باروری است .

شیر : که نماد گاو این چهار پای مقدس در فرهنگ مزدایی ست و گاو خود در فرهنگ مهری نماد برکت و باروری است

بید مشک : گل ویژه ی سپنتا آرمیتی (اسفندارمذ) است

سرمه دان: نماد زیبایی و آرایش زنانه است

تخم مرغ : خود نماد زایش و غو طه وری آن در آب نشان از آن دارد که نطفه ی آسمانی هر کس در زهدان هستی یعنی آب پرورش می یابد و بنا به گفته ی قرآن /ما هر چیزی را از آب زنده گردانیدیم/

آیینه : نماد فروغ و روشنایی مهر

یکی از کارهایی که در این روز بسیار بدان سفارش شده درختکاری است .

پیشنهاد : ای کاش دولت این روز را روز درختکاری اعلام می کرد تا مردم ایران زمین می توانستند این رسم باستانی را دوباره زنده کنند و به بانوی زمین یک نهال پیشکش کنند .

و همچنین در این روز پوشیدن جامه ی نو بسیار سفارش شده است

در فرهنگ مزدایی روز پنجم هر ماه نیز به نام این امشاسپند می باشد و همچنین روز سوم پنجه ی دزدیده

همانطور که در یافتید این روز به هیچ روی با جشن والنتاین برابری ندارد و نباید آن را به گونه ای تشریفاتی و فرنگی برگزار کرد بلکه جشنی کاملا دینی با آیین های ویژه ی خود

نیلوفر گرامی زیبا نگاشتی .

در هریک از آداب و رسوم و سنت های ایران باستان حکمتی نهفته . فاکتورهای اخلاق . معنویات و نشاط لحاظ گردیده .
و از چشمه صفا . صمیمیت . پاکی سیرآب است .

ba salam. az tozihatetun motashakeram khayli estefade bordam mamnun

پاینده ایران و ایرانی

چند سالی است حوالی 25 بهمن ماه ( 14 فوریه ) كه می شود هیاهو و هیجان را در خیابان ها می بینیم. مغازه های اجناس كادوئی لوكس و فانتزی غلغله می شود. همه جا اسم Valentine به گوش می خورد. از هر بچه مدرسه ای كه در مورد ولنتاین سوال كنی می داند كه " در قرن سوم میلادی كه مطابق می شود با اوایل امپراطوری ساسانی در ایران، در روم باستان فرمانروایی بوده است بنام كلودیوس دوم. كلودیوس عقاید عجیبی داشته است از جمله اینكه سربازی خوب خواهد جنگید كه مجرد باشد. از این رو ازدواج را برای سربازان امپراطوری روم قدغن می كند. كلودیوس به قدری بی رحم و فرمانش به اندازه ای قاطع بود كه هیچ كس جرات كمك به ازدواج سربازان را نداشت. اما كشیشی به نام والنتیوس ( ولنتاین ) ، مخفیانه عقد سربازان رومی را با دختران محبوبشان جاری می كرد. كلودیوس دوم از این جریان خبردار می شود و دستور می دهد كه والنتاین را به زندان بیندازند. والنتاین در زندان عاشق دختر زندانبان می شود. سرانجام كشیش به جرم جاری كردن عقد عشاق، با قلبی عاشق اعدام می شود ... بنابراین او را به عنوان فدایی و شهید راه عشق می دانند و از آن زمان نهاد و سمبلی می شود برای عشق! "

اما كمتر كسی است كه بداند در ایران باستان، نه چون رومیان از سه قرن پس از میلاد، كه از بیست قرن پیش از میلاد، روزی موسوم به روز عشق بوده است!
جز اندکی از ایران دوستان که به هویت دیرینه خویش آگاهی دارند.
بدانید كه این روز در تقویم جدید ایرانی دقیقا مصادف است با 29 بهمن، یعنی تنها 4 روز پس از والنتاین فرنگی! این روز سپندار مذگان یا اسفندار مذگان نام داشته است.
سپندار مذگان جشن زمین و گرامی داشت عشق است كه هر دو در كنار هم معنا پیدا می كردند.
سپندارمذ ، فرشته‌ی نگاهبان زمین است و زمین مادر مخلوقات، مادری که بدون هیچ چشم‌داشتی فرزندانش را در دامان پر مهر خود می‌پروراند.
آیا عشقی والاتر و بی‌نقص‌تر از چنین عشقی سراغ دارید ؟!

از سپندار مذ در اوستا با عنوان " سپنته آرمیتی " به معنای " فروتنی و بردباری مقدس " یاد شده است. این فروزه ی اهورا مزدا در شکل معنوی و مینوی اش مظهر بردباری و سازگاری است و در نمود مادی و خاکی اش نگهبانی زمین، باروری و سرسبزی به وی سپرده شده است. این ایزد همانند زمین بخشنده، صبور و فروتن است و تمثیل مناسبی است برای عشق اسطوره ای ایرانیان باستان.در اين روز بانوان و دوشيزه گان سروري داشته اند و ديگر هموندان خانواده به آنان پيشکش مي‏داده‏اند.

ایرانیان از جمله ملت هایی است كه زندگی اش با جشن و شادمانی پیوند فراوانی داشته است، به مناسبت های گوناگون جشن می گرفتند و با سرور و شادمانی روزگار می گذرانده اند. این جشن ها نشان دهنده فرهنگ، شکل زندگی، خلق و خوی، فلسفه حیات و كلا جهان بینی ایرانیان باستان است.
هر گاه ایرانیان در برابر فرهنگ های دیگر منابع هویت ساز خود، از قبیل ایرانیت و موارد مشتق شده از آن - همچون جشن های باستانی شان - را معرفی می کنند، در این راستاست که نمایی از خویشتن به خود و دنیا نشان داده، روح گروهی و همبستگی شان را تقویت کنند.

با سپاس از بانو آیلار
بن مایه ها:

جشن های ایران باستان/تالیف حسین محمدی
یشت ها/ابراهیم پور داوود
اصل ونسب ودین های ایرانیان باستان/عبدالعظیم رضایی
جشن های باستانی ایران/علی خورش دیلمانی
فلسفه زرتشت/ دکتر فرهنگ مهر