شيروان چرداول یا سیروان

این شهرستان از كانون‌های تاریخی استان ایلام است كه قدمت تاریخی آن به دوره ساسانیان می‌رسد. بقایای آثار تاریخی و باستانی مانند آثار شهر سراب كلان، قلعه تاریخی و آتشكده سام، غارهاي دوگانه گاكوه لك ،تل توبره ریز، معروف به للر یا تل سه پا، تعداد 160 تپه و آثار تمدن باستانی در بخش هلیلان و... مبین این پیشینه تاریخی و قدمت است. از شیروان قدیم كه شهری در طرف شمال رودخانه سیمره بود؛ آثار و ویرانه‌های زیادی باقی مانده است. در بقایای این ویرانه‌های سنگی و گچی، آثار متعلّق به دوره ساسانیان نیز مشاهده شده است.
شهر ساسانی سیروان با سابقه درخشان تمدن و تاریخ، یکی از غنی ترین شهرهای باستانی غرب کشور است. خرابه های سیروان کامل ترین بازمانده یک شهر ساسانی به شمار می آیند؛ دیوار منازل عموما عظیم و از سنگ و گچ نیم كوب ساخته شده است.
شهر تاریخی سیروان (شیروان) در حوزه شمالی استان ایلام و شمال شرقی شهر ایلام، واقع در شهرستان شیروان چرداول به صورت نیمه مدفون با بقایای آثار معماری ارزشمند قرار دارد. این شهر در دوران شکوه و عظمت خود مرکز ایالت ماسبذان و از شهرهای مهم و آباد ایران در دوره ساسانی بوده و وجود پلهای و راه ها و محوطه ها و قلاع و سکونت گاه های باستانی در این محوطه گویای اهمیت این شهر است.بر اساس گزارش ها و آثار به جا مانده سیروان شهری مهم و معتبر بوده که در عصر ساسانیان رونق فراوان داشته و موقعیت خود را تقریبا تا قرن چهارم هجری قمری حفظ نموده است. بعد از حکومت آل بویه، به دلیل انتقال مراکز حکومتی از غرب ایران به نواحی شرقی، اطلاعاتی در مورد سیروان و دیگر نواحی حاشیه غربی زاگرس در آثار مورخان دیده نمی شود.

سام :

دژ سام در شهرستان شيروان چرداول ، بخش چرداول ، روستاي چم بور در سه بخش مرتبط و در عين حال با فاصله قرار دارد . از سه بخش مجموعه يك بخش كه به دل كوه متكي است داراي پلاني تقريباً به يك صليب با ورودي چهار طاقي است . بخش دوم به صورت دو مجموعه پلكاني با اختلاف در سطح ولي كاملاً مرتبط به هم است . اين مجموعه با تفاوت زماني در يك دوره تاريخي احتمالاً در حد فاصل بين اواخر دوره پارت و اوايل دوره ساساني بر پا شده است .

غارهاي دوگانه گاكوه لك :

اين غار در 100 متري روستاي زنجيره واقع شده است و امروز براي نگهداري گاوهاي روستائي ازآن استفاده مي شود . در درون غار و بيرون محوطه آن سفال پيدا شده است كه سفالها خمير قرمز دارند . شاموت آنها شن وماسه و مواد گياهي است . چند بــدنه سفال نيز در عمق 5 سانتي متر كف غار پيدا شده است . اين غار داراي لايه هاي باستاني مي باشد . غار گاكوه لك عــرض ورودي آن 11 متر است . ارتفاع ورودي غار 5/3 متر است . عرض وسط غار 6 متر و عرض انتهاي غار حدود 3 متر است . همچنين ارتفاع غار در انتهاحدود 5/1 متر است . عمق غار حدود 15 متر مي باشد . غار كوچكتري در 7 متري غار گاكوه لگ قرار دارد . ابعاد آن كوچكتراز غار گا كوه لگ مي باشد .

دژ آسمان دوله ، روستاي آسمان دوله

اين مكان در فاصله 700 متري جنوب روستاي علي آبادوسطي بر روي يكي از تپه ماهورهاي كوهپايه اي مشرف بر رودخانه كارزان در حد فاصل بين روستاي علي آباد وسطي و علي آباد سفلي قرار گرفته است . خاك پيرامون به صورت رسي – شني است . پوشش گياهي محوطه و اطراف آن زراعتي و مرتعي مي باشد . آثار فرهنگي سطح تپه بيشتر آثار معماري است كه به صورت ديوارهايي با قلوه سنگ هاي غوطه ور شده در ملاط گچ است . سفالهاي اين محوطه سفالهايي معمولي به رنگ نخودي و قهوه اي هستند . غالب آنها داراي پوشش گلي . پخت كافي ، بافت فشرده و مستحكم هستند . سفال وآثار معماري ديگري در آن يافت شده كه احتمالاً مربو به دوران هخامنشي مي باشند . نزديكترين محل تأمين آب براي اين قلعه ، رودخانه كارزان مي باشد .

دژ وازيل روستاي سفيد خاني عليا :

اين قلعه در 20 كيلومتري مركز بخش واقع شده و نزديكترين جاده قابل دسترسي آن جاده آسفالته ايلام – لومار مي باشد . رودخانه كارزان به عنوان نزديكترين محل تأمين آب آن مي باشد . نوع بافت خاك آن رسي - شني و معماري آن شامل قلوه سنگ و لاشه و ملاط و ساروج مي باشد كه مربوط به دوره ساساني است .. محوطه اصلي قلعه بصورت چهار گوش منظم بنا شده كه اندازه هر ضلع آن 50 متر اندازه گيري شده است قلعه مشتمل بر فضاهاي مختلف است كه برخي از فضاها مشخص و در مواردي به دليل آوار بناها و تخريب آنها اندازه و امتداد ديوارها مشخص نيست . آثار بجاي مانده شامل چهار فضاي معماري با كاربري ظاهري اتاق و احتمالاً راهرو و نيز يك دالان اصلي با جهت شمالي – جنوبي ملاحظه مي شود . علاوه بر فضاهاي ياد شده حصار با ديوار اصلي بر لبه شمالي قلعه و مشرف بر رودخانه ايجاد شده است . عرض اين ديوار 8/1 متر اندازه گيري شده است .

بن مایه :
سایت گردشگری استان ایلام
استانهای غربی ایران