نماد شناسی بز کوهی بر روی سفال ها

نقش این حیوانات به طور کلی می تواند به دو دلیل بر روی سفال دیده شود :

1: مذهبی و آیینی

2: غیر مذهبی و دنیوی

دلایل مذهبی ان را می توان از نماد ها و نشانه هایی که در تفسیر این نقش شده است بدست اورد همانطور که گفته شد بز کوهی نماد باران است و شاخ های برگشته ی ان نماد و نشانه ی ماه هستند که حلال ان را نشان می دهد .
شاید یکی از دلایل مقدس بودن این حیوا در نزد مردمان باستان این باشد که آن یک حیوان کوهی است و کوه برای انها مقدس بوده است و نماد بزرگی و عظمت و همینطور جایگاه خدایان می بوده است و این حیوان را حیوانی از جانب خدایان خود که در کوها بوده می دانسته و برای ان اهمیت خاصی قائل بوده اند و از این حیوان در مراسمات مذهبی خود برای قربانی کردن استفاده می شده است که از این طریق خدای خود را خوشنود کنند و توجه ان خدا را جلب نموده و خشم او را فروکش نمایند .و شاید ان را حیوانی از طرف خداوند می دانسته اند برای قربانی کردن .
دلیل دیگر این است که کوهها جاری کننده ی ابها و ابریزهایی هستند که زمین های اطراف خود را سیراب می کنند و با اب شدن برف زمستانی خود باعث جاری شدن رودها می شده است که برای مردمان ایران زمین که در یک منطقه ی خشک و کم اب زندگی میکنند حائز اهمیت بوده و این حیوان که در کوهها زندگی می کرده است نشان دهنده ی اب و مژده دهنده ی این مایع ی حیات بوده است که به این گونه در طول زمان دارای اهمیت شده است و به همین دلیل شاید سنبل اب و باران شناخته شده است و مردما با قربانی کردن ان از خدای خود درخواست بارش باران می کردنند .
با توجه به شاخ های این حیوانات تمامی انها نر هستند و بز ماده نقش نشده است و این امر نشان دهنده ی این موضوع است که مردم می خواسته اند که نرینگی این حیوان را نشان دهند که عامل و باعث باروری است و همینطور قدرت این حیوان که گاه به عنوان سنبل محافظ و نگهدارنده مورد احترام و حتی پرستش بوده است که گهگاهی می توان سنبل ها یی را به شکل تندیس که بربالای دروازه ها نسب می شده است یا بالای قلاع خود ان را نسب می کرده اند که با این کار هم قدرت م عظمت خود را نشان می دادند و هم ان حیوان را نگهدارنده و محافظ شهر و قلاع خود تصور می کرددند .
و به همین دلایل بود که این حیوان کم کم دارای اهمیت می شود و حتی به مرطبه ی خدایی می رسد و ان را به عنوان یک حیوان مقدس مورد پرستش قرار می دادن و این امر باعث شد که تصویر این حیوان را بر روی سفال ها و جاهای مختلف نقش کنند و امروزه ما می توانیم مقدار زیادی از ظروف و سفال های مختلف را پیدا کنیم که این نقش رو ی انها به شکلها و فرم های گوناگون دیده می شود .
یکی دیگر از دلایل، برای نقش این حیوان بر روی سفال ها مسائل غیر مذهبی بود به این معنی که مردمان باستان به خاطر خدایان خود یا عوامل ایینی و مقدسی به این حیوان توجه نکرده و ان را مهم نشمارده اند و فقط به دلیل اینکه این حیوان در منطقه انها زیاد بوده است و مدام به چشم می خورده و مردم ان را می دیده اند و تعداد ان در مناطق زیاد بوده و در شکار خود این حیوان را به دام می انداخته اند به ان توجه کرده و برای ثبت دیده های خود و به عنوان یک حیوان زیبا که شاید جنبه ی زیبا شناختی داشته است نقش ان را تصویر کرده اند .چون این حیوان به عنوان یکی از مواد غذایی گوشتی مورد استفاده بوده است و از پوست و چرم ان استفاده شده و بهره مند میشده اند و برای ان تنها اهمیت اینچنینی قائل بودند و نقش ان را بر روی سفال به عنوان یک حیوان به دلایل زیبایی شناختی ، تغذیه ، پوشاک و........ مورد استفاده بوده است نقش می کرده اند . و در برخی موارد می توان به هر دوموضوع هم اشاره کرد یعنی هم عوامل و دلایل مذهبی و هم غیر مذهبی که مردمان ان دوره به هر دوی این موضوعات توجه کرده و نقش این حیوان را تصویر کرده اند .
آنچه که در اینجا مهم است شناخت این حیوان به عنوان حیوان ملی ایران که بر روی سفال های این منطقه چه در زمان پیش از تاریخ و چه در زمان های تاریخی دیده می شود و برای تفسیر بیشتر این نقش باید کارها و مطالعات بیشتری صورت گیرد که نیازمند وقت و هزینه ی بیشتری است .