عظمت دانش پزشكي دانشگاه جندي شاپ�

پزشكي و بهداشت و درمان و تندرستي در بين آريايي هاي ايران ويژه زردشت و دودمان پيش از او از نخستين مهاجرين به ايران ويژه بودند . او در سروده هاي خود « گاتاها » مي فرمايد : اي مزدا اهورا ، خوبي هاي زندگاني را كه بوده و هست و خواهد بود با مهر خود به ما ارزاني فرما و در پرتو انديشه ي نيك و توانايي مينوي و راستي گفتار ، تندرستي تن ما را بيفزاي ( سرود 33 . ) در 21 نسك اوستاي زمان ساسانيان ، سه نسك به نام هاي :

هوسپارم ، نيكادم و چيتردات از پزشكي و بهداشت و تندرستي بحث مي شود و يا در نسك شكيندگماتيك ويجار كه يكي از جزوه هاي بزرگ پهلوي است اصطلاحات پزشكي و بهداشتي و درماني به زبان پهلوي زياد وجود دارد . در نسك ونديداد گفت وگوهاي پزشكي و بهداشتي و درماني در ميان تيره هاي آريايي فراوان ديده مي شود . در نسك بندهش كه نوعي فشرده ي اوستا به زبان پهلوي است ، بخش هاي پزشكي و بهداشت در آن فراوان است . در برخي از بخش هاي اوستايي ، گاهي اهورامزدا ، داراي نام هايي چون « درمان كننده ي درمان دهندگان » يا پشوتنا « نگه دار تن » مي باشد و باز در خورده اوستا به آيه هايي بر مي خوريم كه درمان بخش تن و آرام بخش روان هستند ، حتا برخي از اين آيه هاي اوستايي را بايد چند بار تكرار كرد . بخش « ائيريه من » كه در يكي از بندهاي 54 يسنا آمده ، نوعي سخن از رفع بيماري هاست كه بخش هايي در اردي بهشت يشت نيز ذكر شده است . روي هم رفته در ايران باستان به نيروي تن و روان اهمّيت ويژه اي داده مي شد و جداگانه رعايت بهداشت را پايه ي درمان و نيرومندي مي دانستند .

واژه ي پزشك و پزشكي ، بهداشت ، درمان ، دارو و تندرستي واژه ي پزشك داراي ريشه ي اوستايي است و به صورت بئيشه زه و يا بيشه زو آمده ، و در زبان پهلوي بيشه زك و يا بيشه زنشني ذكر شده كه همه به معني پزشك است و او كارش درمان بيماري ها است . پس از اسلام اين واژه به صورت بجشك و بعدها به نام پزشك شده است . در واژه ي پزشكي هجاي ياي پسوند نوعي ياي نسبي است كه منتصب به آن ( پزشك ) مي شود . يعني كارهاي مربوط به امور درمان براي بيمار . واژه ي بهداشت تركيبي است از دو پيوند : به يعني بهتر و داشت به معني داشتن و روي هم رفته يعني بهتر زيستن يا حفظ الصحه كه به تندرستي تن و روان مي انجامد ( فروردين يشت ) . واژه ي تندرستي نيز در سنسكريت به معني استواري و در پهلوي دوروست Durust آمده است . ( تاريخ طب در ايران جلد 1 رويه 117 ) . واژه ي درمان به معني چاره جويي براي رفع درد است ، ضمناً هرجا اين واژه ي درمان آمده يا در پيش و يا در پس آن واژه ي دارو افزوده شده ، مثل دارو درمان ، واژه ي دارو از واژه ي پهلوي « دار » به معني درخت و گياه مي باشد ، زيرا كه در ايران باستان داروها همگي گياهي بودند .

هم چنين در زبان دري به برخي جاها پيش از واژه ي درخت ، واژه ي دار مي آيد و مي گويند « دار و درخت » . واژه ي بيمار نيز در پهلوي « ويمار » يا « ويمر » آمده كه ريشه ي آن « ويم » و خود واژه اي پهلوي است . بالاخره واژه ي « ويم » در فارسي « بيم » به معني ترس است .

پزشكان آريايي در اوستا نگارنده در بررسي هاي خود اعتقاد دارم كه نخستين پزشك آريايي « زردشت » بوده ، كه گويند پوروشسب ، پدر او نيز دانش پزشكي و نجوم آگاه بوده است . زردشت در هزار و هفت صد و اندي سال پيش از ميلاد با دو فلسفه ي بزرگ ، جهانيان را به سوي زندگاني بهتر و پاكي آموزش مي دهد . نخستين فلسفه ي زردشت راستي و خرد و شادي و تندرستي و نيرو و … بوده است و دوم حفظ محيط زيست و پاكيزه نگه داشتن 4 آخشيج ( عنصر ) آب و آتش و خاك و باد است در اساطير اوستايي نخستين پزشك آريايي « وي ونگهان » پدر جمشيد و گاهي « يما » كه همان جمشيد است و دومين پزشك ، آبتين پدر فريدون است .

در ريگ ودا نيز از آريايي ديگري به نام « تريت » يا « ترئيتونه » كه همان فريدون افسانه اي است ، نخستين پزشك شناخته شده . هم چنين در برخي از مأخذ فرهنگي ايران باستان به نام « آتريت » برمي خوريم كه به روايتي ، پدر گرشاسب ( پهلوان نامي در شاهنامه ) است . و بالاخره در چند مأخذ اوستايي و پهلوي نام « تريت يا تريتا » به عنوان نخستين پزشك آريايي ذكر شده و او را « آرورو بئيشه زو » پزشك گياه درماني و جداگانه او را « كَره توبئيشه زو » . پزشك كارد درماني يا جراح ذكر مي نمايد . به ويژه اين پزشك فشرده ي گياه هوم براي درمان برخي از بيماري ها بهره برداري كرده است . علاوه بر اين ها در برخي از منابع ديني زردشتايان به واژه اي « يما » بر مي خوريم كه او پزشك و در جايي از سرزمين ايران ويژه و راي ماك بوده و در اوستا او را « بئيشه زوتِما » يا درمان كننده نام برده است .