تاریخچه قـم

{نوشتاری از : نیلوفر مهر زمین}

شهر قم با بیش از یک میلیون مهاجر از خارج و داخل کشور هویت فرهنگی خود را از دست داده است
و تبدیل به کلان شهر دیگری در کنار تهران شده است. مردم اصیل شهر قم که بسیار در اقلیت هستند امید دارند تا یکبار دیگر هویت از دست رفته ی خود را بازسازی کنند. به امید آن روز.

بنا به نظر گیرشمن (در کتاب: ایران از آغازتا اسلام) بیشتر مدنیت ها در راستای دو جاده ی اصلی در کناره های داخلی دو رشته کوه البرز ایجاد شده است. از خاور به باختر در جاده ی نظامی و تجاری که در راستای البرز ممتد است. این
مطلب که نسبت به دوره ی تاریخی ایران مورد قبول است در زمانهای ماقبل تاریخ نیز مورد تایید می باشد. زیرا کاوشهای باستان شناسی در زمان او نشان داد که انسان دوران سنگ که تازه از کوه فرود آمده و در دشت ساکن شد بر روی همان مسیر کمانی شکل پیرامون کویر نمک استقراریافته بود. جایگاه های مدنیت که تا کنون شناخته شده در کاشان
(سیلک) – قم – ری و دامغان بوده است. مراکز دینی کشور نیز در راستای همان خطوط طبیعی ارتباطی بوده و حتی امروز هم در واقع دو شهر مذهبی قم و مشهد یکی در جاده ی خاوری-باختری و دیگری(قم) در جاده ی شمالی جنوبی واقع شده. داده های باستان شناسی در منطقه ی قم بیانگر تکاپوی زندگی انسانی در دوران فرا پارینه سنگی با قدمتی نزدیک به 15000 سال و به استناد پژوهش های شش دوره ی کاوش در قره تپه ی قمرود تاریخچه ی تشکیل روستاهای اولیه در منطقه ی قم به هزاره ی پنجم قبل از میلاد باز می گردد. همچنین اشیاء و آثار یافت شده از سایر کاوش ها از دیگر
محوطه های باستانی در پیرامون قم نشانگر شکوفایی تمدن انسانی در دوران نوسنگی و عصر آهن در قم است. تاریخ اسطوره‌ای ایران نیز حکایت از پیدایش شهری در زمان طهمورث دیوبند پادشاه پیشدادی دارد و به گفته ی دیگر تاسیس این شهر را به کیخسرو پادشاه کیانی می دهد (کتاب قم. نگارش: حسن بن محمد بن حسن قمی. 379هجری قمری).
گویشی که مردم قم به آن سخن میگویند بازمانده ی زبانهای پهلوی می باشد. البته مردم نیاسر کاشان به گونه ی
بسیار کاملتری به این زبان باستانی سخن میگویند. نمونه هایی از واژه های باستانی گویش قمی چنین است:
ریجه : شپش/ کجه (KAJE):قفس {این واژه می تواند با واژه ی (CAJE)انگلیسی همریشه باشد./ کلیج(KOLIJ) : خرخاکی (نوعی سوسک) / تنگیله(TANGILE): تکه های شکسته ی سفال. (این واژه ممکن است با آیین کوزه شکنی در معابد آناهیتا و کناره رود خانه ها در رابطه باشد . این کار برای گرفتن خواسته انجام میشد/ ترقچه(TORGHACHE):حرکت دورانی چوب یا چاقو در هوا در ورزش های رزمی (این واژه به گمانم پهلوی اشکانی باشد)/ قوزک: مارمولک/ به هرشت:با عجله (این واژه ممکن است با واژه ی (HURRY)انگلیسی هم ریشه باشد./کتک زدن : هل کوف کردن.
در پیرامون قمرود این نامها به چشم می خورد: سام آباد- شیرین آباد- البرز. در شمال باختری قم نام این روستاه ها خود نمایی می کند: دیزار-اسفید(esfid)--وسفونجرد(vasfonjerd)-چمانک-کیاب-روشکان(roshkan)-کهندان-نویس(nevis)-ونان(venan)-کاسوا(kasva)-گروکی (garuki) – تینوج (tinuj) – گیو – نایه (naye).
در جنوب روستای جمکران (که خود دارای یک محوطه‌ی کاوش است) این نامها به چشم می خورد:
خور آباد(khorabad)-سرم(sarm)-ورجان(varjan)-میم(meyam)-ابرجس(abarjes)-وریج(varij)-دولئون(doleon)-اوول(avel)-خاوه-فردو(fordo)-یونه(yone)_وسب(vesb)-وشنوه(veshnava)-بودر(bodar). فریدون آباد و بیژن و مهرویان.
محله ی آذر که در بافت قدیمی شهر قم قرار دارد، احتمالا اولین نقطه ای است که شهر از آنجا شکل گرفته است. و این نام به هیچ عنوان نمی تواند مربوط به دوران بعد از اسلام باشد. چون این یک نام مذهبی زرتشتی است. و تمرکز آثار مربوط است به دوران اولیه ی اسلامی همچون پامنار و سرداب چهل اختران... آیا کاسوا با نژاد کاسی ها رابطه ای ندارد؟ این روستا در غربی ترین نقطه ی مرزی استان قرار دارد. البته تعداد روستاها در پیرامون قم به مراتب بیشتر از این شمار است به ویژه در قسمت شرقی آن.
قم از منطقه ای که امروز لب چال نام دارد پدیدآمده که در دوران باستان نام دژی بنام کمیدان می بوده. این نام از خانه های کوتاه قدی به نام کومه گرفته شده که از نی و علف می ساختند. وجود نامهای اصیل ایرانی در محله ها و روستاهای اطراف قم خود گواه استواری بر باستانی بودن این ناحیه دارد. بر اساس شواهد شهر قم در دوران پیش از اسلام شهری با اهمیت و دارای محدوده ی نسبتا بزرگی بوده است. حتی برخی تاریخ نویسان گذشته به کامی که در زمان پادشاهان ایران باستان در این شهر فرمانروایی داشته اشاره کرده اند. این شهر به ویژه در دوره ی ساسانی از شهرهای بزگ و آباد ایران بوده است. قله ی دماوند به شرط صاف بودن هوای تهران از قم در مناطقی قابل مشاهده است. و این خود شاید یکی از دلایلی باشد که این شهر را از لحاظ استوره ای ارزشمند ساخته باشد.
دژ زاربلاغ در 54 km مسیر جاده ی قدیم قم به تهران جای دارد و شامل محوطه ی وسیعی است که بر روی یک پشته طبیعی است. در مرکز آن قلعه ی سنگی دیده می شود. این دژ با نقشه‌ای بیضی شکل با مصالح لاشه سنگ و ملاط گچ و گل و خشت بنا شده است. بخش اصلی آن ساختمانی دو اشکوبه است. ورودی آن در جبهه ی جنوبی قرار دارد. پژوهش های انجام شده نشان می دهد این یک دژ اشکانی و به رای برخی دیگر مادی است. به دلیل شباهت نزدیک معماری زاربلاغ با معبد نوشیجان می توان آن را از نوع بناهای دینی به شمار آورد.
تپه صرم در 20km جنوب شرقی شهر قم و در ابتدای بخش کوهپایه ای استان در جوار روستایی به همین نام قرار دارد. آثار این تپه مربوط به پایان هزاره ی دوم و دوره ی نخست هزاره ی یکم قبل از میلاد می باشد. در دو دوره کاوش علمی در سالهای 80 و 81 اشیای ارزشمندی از جنس سفال و فلز با تنوع بسیار به دست آمده است. پژوهش در کاوشهای این تپه شامل داده های تکمیلی درباره ی پایگاه های دوران آهن در قسمت مرکزی ایران خواهد بود.
آتشکده چهار طاقی نویس در 58km ساوه و منطقه ی کوهستانی بخش خلجستان قم در شمال غرب استان جای دارد. این چهار طاقی از نمونه های اولیه ی چهار طاقی های دوران ساسانی است. و در دوران اسلامی نیز هنوز بهره برداری می شده.
در روستای قمرود در 20 km شمال شرقی شهر قم 93 یادمان تاریخی شناسایی شده و کهنترین آنها مربوط به دوره ی پارینه سنگی است که زمان آن نزدیک به 15000 سال پیش است.در سال 1377خورشیدی دوره ی دوم کاوش در محوطه ای به بزرگی 400m و بلندای 3m خاکبرداری شد . در این بلندا هفت رویه ی باستانی شناسایی گردید . بر اساس نتایج به دست آمده مردم این دهکده از راه کشاورزی و پرورش دام و شکار زندگی می کردند. خانه های خشتی به جای مانده، اتاق های جداگانه برای زیست و انبار را نشان می دهد . سفالگری از دست سازهای رایج این منطقه بوده . ساکنان این منطقه با سنگ تراشی و ذوب مس نیز آشنا بودند. (هنوز هم در شهر قم با وجود جو مذهبی حاکم بر این شهر سنگ تراشی و کنده کاری بر روی سنگ و هیکل تراشی از پیشه های ویژه ی این شهر است و آن را در معماری و ساخت شومینه و مجسمه سازی و ساخت ظروف سنگی همچون سرمه دان هاونگ و کاسه به کار میبرند).

یک پان ترک در تارنگار خود چنین نگاشته:

وي در کتاب معروف خود ديوان لغات الترک بعد از اشاره به بناي قزوين توسط دختر افراسياب مي‌نويسد: «بسياري از ترکان، قزوين را مرز سرزمين ترکان مي‌دانند. شهر قم (=قومQum) نيز در اين مرز قرار دارد. چرا که لفظ قُم، در ترکي به معناي ماسه است و دختر افراسياب در آنجا به شکار مي‌رفت»(ديوان لغات الترک، ترجمه فارسي، ص۵۰۲)

در پاسخ این پان ترک بگویم تورانی سفید پوست با اون ترکها فرق دارند . اینکه شهر قم روزگاری در مرز ماد و روزگاری در مرز تورانیان بوده درست است برای نمونه در کتاب تاریخ قم نوشته شده که پلنگ دره ی قم را که جایگاه شکار یوز پلنگ ایرانی هست و روزگاری شمار آن بسیار بوده را بابر می گفتند و بابر یک واژه ی تورانی و برابر اوستایی آن وبر است. بله از رفت و آمد کیخسرو -کیقباد - بیژن - هما - نیز سخن گفته است اما در کتاب تاریخ قم نگاشته شده :قم نخست ناحیتی از همدان بود یعنی قم جزو قلمرو ماد بوده بعد سر کار خانم کم از کومه به معنای خانه ی علفی گرفته شده و" کم "در فرهنگ دهخدا به معنای علفی است که در کنار برکه یا حوض یا اب می روید و برخی گفته اند شاید منظور نی های خود رو کنار رود خانه باشد .بعد هم در زمان افراسیاب قم مثل بهشت بود نه ماسه زار .و ساکنان اولیه قم در ساحل قم رود یا انار بار خانه هایی از نی و علف می ساختند و گله داری می کردند و قم دارای آب و هوای مرطوب بوده می دانی چرا ؟ به این خاطر که خشک شدن دریاچه ی ساوه از معجزات تولد پیامیر اسلام است .می دانی دریاچه ی ساوه کجا بود ؟!!!یک گروه پژوهشگر با پژوهش هایی که در اسناد تاریخی انجام دادند به این سرانجام رسیدند که دریاچه ی ساوه همین دریاچه ی نمکی است که در جاده ی قم-تهران مشاهده می فرمایید و مرز این دریاچه از ساوه تا قم است و بیشترین پیشرفتگی این دریاچه به سمت قم است چون با پژوهشهایی که کردند چون اختلاف سطخ که به سوی قم است بیش از 3000 متر است و شمال قم یعنی همین جاده ی قم -تهران یکی از پست ترین بخش های قم است این ماسه هایی که شما می فرمایید زیر آب بوده .آب و هوای قم به قدری معتدل بوده که در تابستان از چاه ها یخ بیرون می آوردند و و تمام شهر در باغ محصور بوده این داستان همچنان ادامه دارد اما خواستم جواب شما را بدهم... Shocked

نکاتی کلیدی درباره ی شهر قم که ایرانی بودن تمدن آن را نشان می دهد :

کتاب تاریخ قم : قمرود از پیوند دو رود تیمره و انار بار به هستی می آمد و به خاطر علفزار های متراکم که در آنجا بود ساکنین اولیه ی قم کلبه هایی از نی و علف خود رو می ساختند و شبانان در آن زندگی می کردند

حدود العالم Sad

372-هجری قمری پس از چندین بار حمله ی اعراب به قم ) :
قم شهری بزرگ و ویران است . از این مکان زعفران می روید .

- در سند مکتوبی که به خط پهلوی به نام خسرو کوازان و ریزکی از عهد ساسانیان باقی مانده از زعفران قمی و نزهتگاه (تفریحگاه - شکار گاه) قم سخن به میان آمده . خسرو کوازان یا خسرو کواتان رساله ای ایست منسوب به خسرو انوشیروان پسر قباد پادشاه ساسانی .

- ابودلف: در سده ی چهارم هجری : آب قم از چاه است و مانند آن ار حیث خنکی و گوارایی در روی زمین یافت نمی شود گاهی از آن چاه ها در تابستان برف بیرون می آید

بنا به گفته ی گریشمن محدوده ی قم جزو دومین دسته از سکونت گاه های ما قبل تاریخی پیش از تاریخ و پس از عصر یخبندان بوده (بسیار مهم )

حفاریهای انجام شده در تپه ی قمرود (خود شهر قم و پیرامون آن ) به هزاره ی پنجم پیش از میلاد می رسد .آپار این حفاریها در موزه ی آستانه ی بانو فاطمه ی معصومه موجود است

- بنا به گفته ی احمد بن عبدالله در کتاب تاریخ قم : قم در ابتدا محل جمع شدن آب بوده است و هیچ رهگذری برای عبور آب نداشته و در اطراف آن انواع گیاه و سبزه زار پدیده امده بود .

بنا به رای آقای غیاث آبادی : استقرار تمدن ها در کنار چاله ها و کویر های خشک و نمکزار ها نشانه ی آب شیرین و فراوان بوده و خشکه رود های امروزی مجاور مجاور تپه ها آب کافی و زلال اهالی شهر یا روستا را تامین می کرده است

- بنا به رای کریستین سن دریاچه ی حوض سلطان همان دریاچه ی ساوه است .چون مکان جغرافیایی آن بین قم - ساوه - تهران است اما امروزه این دریاچه اکنون به صورت گودالی باتلاقی در پست ترین قسمت دشت نمکزار و باتلاقی تهران- قم - ساوه جای دارد . رود های زیادی به این دریاچه وارد می شوند که همگی از زمینهای شوره زار و نمکی پیرامون می گذرند که زمانی بستر دریا بودند و به آن دریاچه ی شاهی نیز می گفتند و از این جهت شاهی میگفتند چون شکار گاه پادشاهان بوده است.

- دریاچه ی شاهی پس از اسلام تا حدود سده ی 19 میلادی دوره های خشک و مرطوب فراوانی دیده است و بر اثر تغییر مسیر رود مسیله یا رود شور به صورت دریاچه و باتلاق و سپس کویر در آمده .

- نام های قدیم "قمرود " گل افشان " انار بار " لعل رود و لعل بار نامیده می شد و سرچشمه ی آن از ارتفاعات جنوبی گلپایگان است .

- در تارخ آمده که در شب تولد پیامبر آب دریاچه ی شاهی( در اثر یک زلزله و شکاف زمین )در کام زمین کشیده شد . البته بخشهایی از قم بر روی شاخه های فرعی خط اصلی کمر بند زلزله قرار دارد این انشعاب فرعی در مسیر جاده ی قم - اصفهان نمایان تر است .

دانشنامه ی مزدیسنا :

سرزمین ماد قدیم ناحیه ای از ایران بین رشته کو ه های زاگرس و کویر نمک بود که قوم ماد در آن سلسله ی پادشاهی ماد را تشکیل داده بودند . سلسله ی پادشاهی ماد در سال 705 ق.م در ناحیه ماد تشکیل شد .

- یاد آوری : البته برخی تمدن ماد را بسیار کهنتر از این زمان می دادنند .

درود بر همگی

به موقعیت قم امروزی در نقشه بیندیشدید . بخشهای شمالی قم امروزی در میان دریاچه ی شاهی قرار دارد . اختلاف سطح در استان قم از 660 تا 3330 متر می باشد و دارای شیب ملایمی از غرب به شرق دریاچه ی نمک می باشد .دریاچه ی نمک در نزدیکی جاده ی قم - کاشان می باشد . در استان قم هر چه ار نواحی غربی و کوهستانی به سمت دریاچه ی نمک و دشت مسیله (بستر دریاچه ی شاهی) حرکت کنیم از کیفیت آب و خاک کاسته شده و تیدیل به بیابانهای خشک و بی آب و علف و خالی از سکنه می شود

درود بر همگی

همانطور که گفتیم شهر قم در تقیسمات گذشته جدا کننده ی مرز شرقی -غربی و شمالی -جنوبی است و فرهنگ و زبان قم از هر دو فرهنگ رنگ گرفته .به این سند از کتاب تاریخ قم ص57 بیندیشید :

رستاق =روستا-آبادی
ساوه مراد به رستاق ساوه شهرستان ساوه نیست (بسیار مهم رستاق ساو ه و شهرستان ساوه)که از کوره ی همدان است بلکه غیر از آن است که آن را میلاد جرد (دژ) می خوانند و این دو رستاق ساوه خوانند .یکی رستاق اصفهان بوده است و آن دیگر همدان و حد (مرز) این دو رستاق به یکدیگر متصل است و آن را ساوه (قم) خوانند .(بسیار مهم)

پس شهر ساوه ی امروزی را میلاد جرد می خواندند و محدوده ی قم را ساوه می خواندند . که دو روستای ساوه ی شمالی و جنوبی را به هم پیوند می داد .ادامه ...

و فرق میان ایشان به اصفهان و همدان است و چنین گویند که ساوه ی اصفهان و ساوه ی همدان و مثل این بسیار است ...

قم تنها به این ناحیه گفته نمی شده قم محدوده ی بسیار بزرگی بوده

من این اسامی را از فرهنگ دهخدا برای شما می آورم تا شاهد و گواه آن باشد و اینکه قهستان شهر قم !!!!و نه روستا تنها و تنها در ناحیه مرکزی است .

قم کنت : قریه ای نزدیک خوارزم
قم لیجه : در شهرستان کرمان شاهان
قم قلعه : دهی در اطراف شهر مهاباد
قم دره : دهی از دهستان نجف آباد شهرستان بیجار
قم تپه : دهی است از دهستان صوفیان بخش شبستر شهرستان تبریز
قم تپه : دهی از دهستان قوزیچای بخش قره آغاچ شهرستان مراغه
قم آباد : ده کوچکی است از دهستان بخش سیمکان شهرستان جهرم
قم : دهی است از دهستان چناران بخش و حومه ی شهرستان مشهد

اما شهر معروف قم که در تاریخ به آن شهر قم می گفتند همین قم امروزی است و روستایی به نام قهستان نیز در پیرامون خود دارد . من باور دارم او در همین قم مرکزی بوده به ویژه که جدش موبد بوده چون قم از ابتدا مهمترین مرکز مذهبی بوده به شواهد باستان شناسی و این سند که در زیر بیاید همانطور که گفتم قم در مسیر جاده ی ابریشم بود و من نقشه جاده ی ابریشم را با ایمیل به yahoo 360 می فرستم :

مارکوپولو در سخن از ساوه و سه نفر مغی که از برای ستایش یشوع (عیسی ) به اورشلیم رفتند گوید : درایران شهری است که سابه خوانده می شود .از این جاست که سه تن از مغان برای ستایش یشوع به بیت الحم رفتند .این سه مغ را در همین شهر گورستان زیبایی است و هنوز هم موی و ریش آنان به جاست .یکی بالتسار /baltasar/ دومی جسپار /jaspar/ و سومی ملکیور /melkyur/ .
یک چیزی که خیلی شگفت انگیز است می گوید :گورستان زیبا یکی از صفات مردم شهر قم اینست که خیلی به گورستان اهمیت می دهند در گورستانهای باستانی مردگان را حتی در دوره ی اسلامی در خاک دفن نمی کردند بلکه یک حجره هایی درست می کردند که خانوادگی بود و همه ی اعضای خانواده را در یک جا خاک می کردندو سقف حجره ها حالت تاق ضربی بود و تاقچه برای روشن کردن شمع داشت و و برای گورستان نگهبان می گذاشتند و گورستانها خیلی تمیز و زیبا بود ور در وسط حیاط که حجره ها که دور تا دور یک حیاط باغ مانند است و با حیاط به اندازه ی سه تا چهار پله فاصله دارد . درخت سرو و کاج و انار می کاشتند . و خیلی به مردگان سر می زنند و احترام می گذاشتند و می گذارند .
_________________

درود بر همگی

البته دریاچه ی شاهی مشهور در تاریخ همان دریاچه ی ارومیه می باشد و دریاچه ی قم بیشتر به دریاچه ی ساو ه یا سابه مشهور است و ساوه شاه نام یک قهرمان در شاهنامه است .

و چون عیسی در ایام هیرودیس پادشاه در بیت لحم یهودیه تولد یافت ناگاه مجوسی چند از مشرق به اورشلیم آمده گفتند: کجاست آن مولود که پادشاه یهود است زیرا که ستاره او را در مشرق دیده‌ایم و برای پرستش او آمده‏ایم.

یا در ترجمه‏ی دیگر:
عیسی در زمان سلطنت هیرودیس در بیت لحم در یهودیه به دنیا آمد. در آن هنگام چند مجوس ستاره‏شناس از مشرق زمین به اورشلیم آمده پرسیدند: کجاست آن کودکی که باید پادشاه یهود گردد؟ ما ستاره او را در سرزمین‏های دوردست شرق دیده‏ایم و آمده‏ایم تا او را پرستش کنیم.

در آن زمان شاهنشاهی پارتیان (اشکانیان) ایرانی و امپراتوری روم دو ابرقدرت جهان بودند و یهودیه زیر فرمان روم بود.

.

در ترجمه‏ی انتشارات گیدیونز (Gideons) واژه‏ی magi آمده و در پانوشت توضیح آمده «طبقه‏ای از خردمندان ویژه‏کار در ستاره‏شناسی، طالع‏بینی و علوم طبیعی»
a caste of wise men specializing in astronomy, astrology and natural sciences
بدون هیچ گونه اشاره به ایران.

در ترجمه‏ی جیمز شاه (King James Version=KJV) نیز Wise Men from the East آمده است.

در ترجمه‏ی فرانسه نیز «مغان خاوری» (les mages de l'orient) آمده است و یا «پادشاهان مغ» (les rois mages).

در هیچ یک از این ترجمه‏ها حرفی از تعداد این مغان زده نشده اما در فرهنگ شفاهی و نقاشی‏های مذهبی مسیحی معمولا تعداد آنان سه نفر گفته و نشان داده می‏شود. نام آنان نیز گاسپر یا جاسپر، ملچیور و بالتازار گفته شده است. (Gaspar/Jaspar ،Melchior، Balthasar)

مارکو پولو نیز در سفرنامه‏اش نوشته «وقتی به پارسه [ایران] رسیدم سراغ آرامگاه سه پادشاه مغی را گرفتم که برای پرستش آقای‏مان عیسای مسیح آمدند. اما هیچ کس از آنان خبری نداشت.» و از این بی‏خبری تعجب می‏کند. وی سپس ادعا می‏کند که مزار آنان را در شهر ساوه یا به قول وی سابا (Saba) زیارت کرده و شرحی هم از آرامگاه می‏دهد.

در کتاب «عیسا: اسطوره‏ها و پیام» نوشته‏ی لیزا اسپری این توضیح را خواندم:
از جمله اشتباه‏های ترجمه در انجیل به انگلیسی همین موضوع ”پرستش“ عیسا توسط مغان شرقی است. در «کتاب مقدس جدید امریکایی» (New American Bible=NAB) که ترجمه‏ی علمی‏تری است این فعل به صورت «احترام گذاشتن» (pay homage) ترجمه شده است نه «پرستیدن» (worship). واژه‏ی آرامی اصلی «سگد» (sagad) است. (JESUS: Myths & Message. by Lisa Spray)

سگد همان «سجده» در عربی است. و می‏دانیم که مغان ایرانی به جز اهورا مزدا کسی را نمی‌پرستیدند.

چکیده ای از نوشتاری بنام مغان و تولد مسیح از تانگار شخصی شهر براز

تنها کاربران عضو سايت قادر به مشاهده لينک ها هستند.
عضويت در سايت / ورود به سايت

البته واژه ی "جسپار "/jaspar/ از" جان اوسپار "/januspar/ پهلوی آن "جیان اوسپار" و

"جانوسیار "و "جانوسار " در افسانه ی اسکندر و دارا ممکن از از همین ریشه باشد

که در متون لاتین به گونه ی جسپر /jasper/و جاسپر /jasper/ در آمده و به رای نگارنده ی (مهر زمین ) با چم جان سپار است یعنی کسی که جان خود را فدا می کند .

البته بنا به رای دکتر جهانگیر هوشیدری جان اوسپار فوجی خاصه از سپاه را می گفتند و نام یک رده ی ارتش بوده

درباره ی دو واژه ی دیگر در حال پژوهش هستم... Rolling Eyes

بدرود تا درودی دیگر...

Site in Qom

LONDON, 21 February 2006 (CAIS) -- Digging in an area about 300 meters from the Cultural Heritage and Tourism Organization building of Qom city, near the tomb of Masumeh, sister of eight Shiite Imam, resulted in the discovery of a 6,000-year-old historical site in this old texture of the city.
“When the loaders were removing the earth near the building of the CHTO of Qom, their blades dug into the remains of a historical site. Archaeological studies on this region indicate that the human settlement in this area dates back to the 4th millennium BC,” said Siamak Sarlak, an archaeologist of the ICHTO and director of archaeological team in Qom.
With discovery of this historical site, construction activities in the area were stopped and a letter was submitted to Iran’s Archaeological Research Center requesting this center to carry out archaeological research in this historical site.
Prior to this accidental discovery, archaeologists in Qom had found remarkable evidence in Qoli Darvish Historical Tappeh which by itself proved the importance of the city of Qom in historical context.
This new discovery has partially answered the questions archaeologists were facing with during their excavation at Qoli Darvish Tappeh.
“Archeological excavations in Qoli Darvish historical Tappeh faced archaeologist with a lot of questions. There is a long historical gap seen in Qoli Darvish historical site which we do not know anything about. The layers belonging to the fifth and third millennium BC have been identified during the archaeological excavations in this historical site. But nothing has remained from the fourth millennium BC. Since the Qom River flooded several times in the course of history, it is believed that the people of the region must have migrated to other regions during this one millennium interruption. Now with the discovery of this historical site belonging to the 4th millennium BC, it is supposed that the inhabitants of Qoli Darvish migrated to the present-day city of Qom and then they returned to Qoli Darvish hill after 1000 years,” explained Sarlak.
Only 100 square meters have been survived from this 6,000-year-old historical site.
“The discovered artifacts in this historical site indicate the existence of a rich culture in the region. Most of the potteries have been decorated with animal designs such as leopard and duck, while geometrical designs seem to be popular during that time. The remained residential areas in this region exhibit a mud-brick architectural style, some parts of which has remained intact,” explained Sarlak.
Discovery of this pre-historic site indicates that the residency in the city of Qom dates back to the fourth millennium BC.

لندن -فوریه ی 2006-سازمان میراث فرهنگی و گردشگری

حفاری در محدودی 300 متری ساختمان سازمان میراث فرهنگی و گردشگری شهر قم در نزدیکی بارگاه بانو معصومه -خواهر امام هشتم شیعیان گویای کشف
یک سایت (پایگاه) تاریخی 6000 ساله در بافت فرسوده ی شهر شد .

هنگامیکه که تیغه ی لودر در نزدیکی سازمان میراث فرهنگی و گردشگری در باقی مانده ی یک سایت باستانی فرو رفت این پایگاه باستان شناسی پدیدار شد .

بنا به گفته ی سیامک سرلک کارشناش ارشد باستان شناسی و سرپرست گروه کاوش در استان قم پژوهش های باستان شناسی در این منطقه نشانگر یک نشیمنگاه انسانی مربوط به 4000 سال پیش از میلاد مسیح است .

با کشف این سایت باستانی عملیات ساخت و ساز در این ناحیه متوقف شد و( شهر داری منطقه) با فرستادن یک نامه ی اداری به مرکز پژوهشهای باستان شناسی در خواست کرد تا پژوهشهای باستان شناسی در این ناحیه آغاز شود .

پیش از این کشف تصادفی باستان شناسان در قم شواهدی شگفت انگیز در تپه ی قلی درویش جمکران یافته بودند که اهمیت بافت تاریخی آن را نشان می داد .

این کشف نوین تا حدودی پاسخگوی پرسشهای بیشمار باستان شناسان در کاوشهای باستان شناسی در تپه ی قلی درویش جمکران شد .

بنا به گفته ی سیامک سرلک :

در پایگاه باستان شناسی قلی درویش یک گپ (فاصله) زمانی تاریخی بسیار دراز دیده می شد .که ما هیچ چیزی درباره ی آن نمی دانستیم و لایه هایی که مربوط به هزاره ی پنجم و چهارم پیش از میلاد بود در پی کاوش های باستان شناسی شناسایی شدند .

اما هیچ چیز از لایه ی مربوط به هزاره ی چهارم یافت نشد .!!!!!!!! Question

چرا که قمرود در طی دوره های تاریخی گو نا گون چندین بار طغیان کرده !!!!!!

این فرضیه شکل گرفت که مردمان این منطقه می بایست در طی این هزاره گم شده در لایه های باستان شناسی به سایر مناطق کوچ کرده باشند .

به رای سیامک سرلک : حال با کشف این سایت تاریخی مربوط به هزاره ی چهارم پیش از میلاد حدس می زنیم که ساکنان تپه ی قلی درویش جمکران به نشیمنگاه شهر قم امروزی مهاجرت کرده و پس از گذشت هزار سال به تپه ی قلی درویش باز گشته اند .

تنها 100 متر مربع از این سایت باستانی 6000 ساله( در مرکز شهر قم )باقی است.

کشف دست ساز هایی در این سایت تاریخی نشانگر وجود یک فرهنگ غنی و سرشار در این منطقه می باشد .

- دست سازه ها ی این سایت تاریخی با نگاره هایی از حیوانات و پلنگ ; مرغابی و نقوش هندسی که در آن زمان بسیار متداول بوده آراسته شده است .باقی مانده ی این منطقه ی مسکونی با سبک معماری خشتی است .هنوز بخشهایی از آن دست نخورده باقی مانده .

کشف این سایت ما قبل تاریخی نشانگر سکونت انسان در شهر قم در 4000 پیش از میلاد مسیح دارد .

درود بر همگی

برگردان این نوشتار در پست سپزین خواهد آمد

درود بر همگی

حال به واژه ی بالتسار می پردازیم : این واژه از دو بخش بالت و سار به هستی آمده

بالت :جِراب . (المعرب جواليقي ص 51). و فارسي آن پيله است که در آن مشک باشد. (حاشيه همان کتاب ص 51). حقه و ظرف مشک . (همان کتاب ص 52). طبله عطار، و به اين معني معرب از بيله فارسي است . (آنندراج ) (ناظم الاطباء). بوي دان . (يادداشت مولف ). ظرفي است که در آن چيزهاي معطر ميگذارند. (از فرهنگ شعوري ج 1 ص 192). ظرفي باشد که در آن خوشبويها نهند. (فرهنگ جهانگيري ). ظرف عطر. (از اقرب الموارد). عطردان . (از تاج العروس (بر گرفته از mibo search)

و سار : در فرهنگ دهخدا معنانی گونه گونی برای هست از جمله :

کوچک شده ی سر : آسیمه سار

با چم زاه : عجم سار

با چم سالار

با چم به سان به مانند : ماه سان

پسوند مکان : چشمه سار

پسوند فراوانی : علفزار

با این پردازش مانای باتسار می شود : بسیار خوشبو - به مانند عطر دان - سرور خوشبو ها - خوشبو زاده - دارای سری خوشبو .

این بخشی از تاریخ قم است پس از روزگاری که تازیان خاک شهر قم را چندین بار به توبره کشیدند و اینکه چگونه زبان تازی در جملات آن نمود آشکار دارد .نگارنده برابر پارسی در درون کمانه نهاده ...

حد(مرز) اول قم از ناحيت(مرز) همدان است تا ميلادجرد(گرد-دژ) که آن ساوه است . (تاريخ قم ص 26). از بعضي متقدمان(بزرگتر ها) حکايت است که آبه(نام یک

روستا در نزدیکی ساوه که اکنون آوه خوانده می شود و می گوید گسترش دریاچه ی قم تا روستای آبه یا آوه بود ) دريا يکي بوده است ، يکي از پادشاهان عجم

(پارس)اتفاقاً که بر آن بگذشت در جوانب (کناره -ساحل)آن درياچه صيد کردن خوش يافت بفرمود تا آن آب را بگشادند(جزیره ی دست ساز ساختند) و کوشکي(کاخی)

بدان موضع (جایگاه)بنا کردند و ببالاي آن (کاخ)بر آمد آثار کهنه و قديمه (باستانی)ديد گفت اين نشانها و علامت ها و اثرها چيست يکي از حاضران گفت بزبان ايشان

خد(خط-نوشتار) بود پس آن موضع را بود (آگاهی -دانش)نام نهادند و تا بدين وقت آبادان است .

و برخي ، از بعض روات عجم حکايت کند که اول موضعي که ازمواضع رساتيق (روستا های)ساوه و حوالي آن بنا نهادند آبه بود وبيب(بیژن) بن(پور) جودرز(گودرز) آن را

بنا کرده و سبب بناي آن آن بود که کيخسرو بدانجا رسيد و آن درياچه اي بود و در موضع وجاي آبه آبي پاکيزه و صافي بود بدان آب فرود آمد و بزبان عجم(پارسی)

گفت که بدين آب "سااي افا (اپا-بپا)استي":

يعني اين آب محتاجست بسايه اي و بنايي و عمارتي پس آبه را بقول کيخسرو که گفت آب آبه نام کردند و گويند که بيب(بیژن) بن جودرز(گودرز) از کيخسرو خواست

که بدانجا عمارتي کنند و بنايي . کيخسرو او را دستوري داد پس بيب کريه(قریه -روستا) آبه را بنا کرد به(فرمان) اذن و اجازت کيخسرو

و گويند که چون بيب بن جودرز در صحبت (هم نشینی)کيخسرو از بلاد ترک(توران) باز گرديد در صحرايي بلند از صحاري و مواضع قم فرود آمد و بدان صحرا هيچ عمارتي و بنايي نبود پس بيب (بیژن)آبه را بنا کرد و ميلادبن جرجين(گرگین) ميلادجرد(گرد) و بعضي گويند که ابتداي بناي رستاق

(روستای)ساوه در ايام کيخسرو بود و آن چنان بود که چون کيخسرو و بهمدان فرود آمد و همدان را زينستان (اروس) ايرانشهر(اقلیم چهارم -رجوع شود به امید

عطایی-ایران بزرگ) نام بود يعني خزينه سلاحها و مالهاي اين همدان را بمالي ازآل کردام(ممکن است کرد باشد) ستده بودند و هيچکس ديگر را با آن کاري نبود و

مراد از آل (خاندان)کردام ، رستم بن کردام است و او را سي ودو برادر بوده اند، راوي گويد که در آن روزگار بجبال(سرزمین جبل همان فلات ایران است) بغير از

همدان و ري و اصفهان شهر ديگر نبوده است پس چون کيخسرو از همدان برخاست و بجانب افراسياب عزيمت کرد در طلب خون پدرش سياوش چون بزرقار رسيد و

اين زرقار بزبان عجم(پارسی) اسفيد(نام روستایی در پیرامون قم ) نام بود نظر کرد با ساوه و قم و در آن حال هر دو دريا يکي بودند. (ببینید چه قدر به گستردگی

دریاچه ی قم ابرام می ورزد!!!!!!!!!!!!!!رجوع به تاريخ قم ص 79، 80، 81 و 82 و رجوع به آبه شود: شهرکيست [ از جبال ] انبوه و آبادان و با نعمت بسيار و خرم و هواي درست و راه حجاج خراسان(جاده ی ابریشم) . (حدود العالم ).

این نوشتار را دوباره با نازک بینی و موشکافی پردازش خواهم کرد

منبع -لغت نامه ی دهخدا

چون قصد به ري کرد و به قزوين و به ساوه
شد بوي و بها از همه بويي و بهايي .

منوچهري .

تفاح جان و گلشکر عقل شعر اوست
کاين دو بساوه هست سپاهان شناسمش . (اشاره به دو ساوه ی شمالی -جنوبی)

خاقاني .

ملک ملکان مجوس آمده اند از شرق يعني زمين پارس از آوه و ساوه تا بيت المقدس . (انجيل متّي ترجمه دياتسارون ).(جناب سورن به این نوشتار نگاهی بیندازید منظور او مسمغان است (ملک ملکان مجوس)

باید بگویم ساوه امروزی و قم روزگاری دارای فرهنگ مشترک بوده است و هر دو بر کناره دریای بزرگ سابک بوده اند ساوه ی امروزی به ویژه آوه در شمال دریاچه و قم در جنوب دریاچه و ساوه بزرگ را این دریاچه از هم جدا می کرده .

ادامه دارد ...