محوطه های پیش از تاریخ تهران

محوطه های پیش از تاریخ تهران :

در این تاپیک می خواهم به معرفی خلاصه وار محوطه های باستانی استان تهران بپردازم . محوطه هایی که شاید کمتر از آنها اسمی شنیده باشیم . امید که در این تاپیک شناسنامه ای از میراث در حال فراموشی تهیه شود .

گرچه خیلی از این محوطه ها جاذبه ی گردشگری و زیبایی بصری ندارند اما می خواهم با آشنا کردن نامشان کمکی در راه بهبود اوضاع نا بسامانشان بکنم و امیدوارم شما نیز یاریم کنید . اگر خواهان اطلاعات از محوطه ی خاصی

بودید اعلام کنید تا به آنها نیز بپردازم

تپه معین آباد :

تپه معین آباد واقع در پیشوای ورامین در نزدیکی ده عسگریه و 45 کیلومتری شهر تهران است . این محوطه توسط آقای دکتر مرتضی حصاری در سال 1385 بررسی سطحی موردی و بررسی سطحی روشمند شده است

و قدمت سفال های یافت شده در این تپه به هزاره چهارم و پنجم پیش از میلاد میرسد. ( نوسنگی - مس سنگی ) . مالکیت تپه خصوصی است و به ورثه مرحوم لاریجانی متعلق می باشد.

منبع این محوطه = حاتمی، ابوالقاسم ؛ " پرونده پیشنهاد ثبت تپه معین آباد " ،ا ، آرشیو مرکز اسناد سازمان میراث فرهنگی - صنایع دستی و گردشگری، پاییز 1385.

موقعیت طبیعی دشت

مساحت 1000.00 متر مربع

ارتفاع از سطح دریا 925 متر

وضعیت تخریب : تخریب انسانی - تخریب طبیعی

تعیین حریم نشده

سرتپه

سرتپه واقع در 300 متری غرب شهر فیروزکوه 200 متری سمت چپ جاده آسفالته فیروزکوه - تهران و 105 کیلومتر شهر تهران است . این محوطه بررسی سطحی موردی شده است و در سطح تپه قطعات فراوان سفال قرمز

و قسمت هایی از لبه . دسته . کف و بدنه ظروف در ابعاد مختلف و به شکل خمره . کاسه و بشقاب در آن یافت می شود . روی سفال ها نقوش شامل خطوط هندسی . هاشور . زیگزاگ . نقش افزوده، نقش کنده و استلیزه دیده

می شود . گاهنگاری این محوطه مربوط به عصر آهن می شود .

منبع این محوطه = ' گزارش ثبتی تپه باستانی کله منار' ، آرشیو مرکز اسناد سازمان میراث فرهنگی - صنایع دستی و گردشکری، پاییز 1378

موقعیت طبیعی کوهپایه

مساحت 3500.00 متر مربع

ارتفاع از سطح دریا 1960 متر

نوع مالکیت دولتی

وضعیت تخریب : تخریب انسانی - تخریب طبیعی

شماره ثبت 3836

محوطه لمبران

محوطه لمبران واقع در ساوجبلاغ - بخش طالقان - روستای گته ده و 53 کیلومتری تهران است . این محوطه دربررسی محوطه طالقان در سال 1380 توسط اقای پازوکی بررسی گردید و در سال1381 توسط اقای احمد امیری

مورد کاوش قرار گرفت . در بررسی سطحی هیأت موفق به یافتن اشیایی نظیر سفال خاکستری ، سنجاقهای مفرغی و آهنی، انگشتر، دستبند، مهره های زینتی ، دانه های گردنبند و قطعات مختلف فلز گردید. این محوطه

در حاشیه جاده روستای گته ده قرار دارد و در جریان ساخت جاده روستایی توسط بلدوزر شناسایی شد .

سفال این محوطه از نوع خاکستری و معرف فرهنگ عصر آهن می باشد. اشیاء فلزی شامل :مهره های تزئینی گردن بند، النگو، حلقه های انگشتر و گوشواره ، پیکان و خنجر و... می باشد. یک قطعه سنگ ساب چاقو تیزکنی و

مهرهای ریز گردن بند از عقیق یافته های سنگی را تشکیل می دهند . همچنین بقایای اندکی از معماری باقی مانده است که بخش عمده آن مضطرب شده است. و معماری مربوط به قبور می باشد.

منبع این محوطه : " گزارش ثبتی محوطه باستانی لمبران طالقان" . آرشیو مرکز اسناد سازمان میراث فرهنگی - صنایع دستی و گردشگری، 1381.

موقعیت طبیعی کوهستانی

مساحت 32.00 متر مربع

ارتفاع از سطح دریا 2071 متر

نوع محوطه قبرستان

نوع مالکیت دولتی

وضعیت تخریب : تخریب انسانی - تخریب طبیعی

شماره ثبت 7075

اقلان تپه:

اقلان تپه واقع در ساوجبلاغ شهرستان نظر آباد- بخش چهار باغ- دهستان رامجین- روستای اقلان تپه است که در 36 کیلومتری تهران است . این تپه بررسی سطحی موردی شده است .

سفال های این تپه شباهت زیادی به سفالهای تپه خوروین و حصار دامغان دراد. علاوه بر سفالهای خاکستری تعداد محدودی سفالهای قرمز و نخودی پیش از تاریخی و یا دوران تاریخی نیز در آن دیده می شود.

گاهنگاری این محوطه مربوط به عصر آهن است .

منبع این محوطه = حاتمی ، ابوالقاسم ؛ " آثار تاریخی ساوجبلاغ و نظر آباد، جغرافیای تاریخی و معرفی محوطه های باستانی و بناهای تاریخی و فرهنگی" ، سازمان میراث فرهنگی ، 1383.

موقعیت طبیعی دشت

مساحت 4000.00 متر مربع

ارتفاع از سطح دریا 1254 متر

نوع محوطه تپه

نوع مالکیت دولتی

وضعیت تخریب تخریب انسانی - تخریب طبیعی

شماره ثبت 10834

تپه قلعه دیو:

تپه قلعه دیو در ساوجبلاغ - طالقان روستای لهران و 77 کیلومتری تهران واقع شده است . در این تپه آثار سنگ چین های زیادی در ابعاد وسیع دیده می شود و به نظر می رسد در مقطعی از قسمت هایی از این محوطه به عنوان

گورستان استفاده شده است چون در چاله ای که توسط قاچاقچیان حفر شده بود استخوان مشاهده شده و به طور کلی آثار معماری بیشتر بصورت توده های سنگی جلوه می نماید.

سفالهای سطح تپه از نوع قرمز ، نخودی با خمیره های مختلف و چرخ ساز و دست ساز می باشد. علاوه بر سفالهای یاد شده نمونه های دوره اسلامی و بخصوص سلجوقی در محل یافت شد که احتمال داده می شود از جاهای

دیگر به اینجا آمده و در اعماق تپه از آنها نمونه ای را نتوان یافت و باید گاهشماری این محوطه را در عصر آهن قرار داد .

منبع این محوطه : پازوکی، ناصر ؛ " گزارش پژوهشی بررسی و شناسایی آثار باستاین و تاریخی - فرهنگی حوزه بخشداری طالقان " ، اداره کل میراث فرهنگی استان تهران ، ج. 3، پاییز 1380.

موقعیت طبیعی کوهستانی

مساحت 2800.00 متر مربع

ارتفاع از سطح دریا 1963 متر

نوع محوطه تپه - بنا

وضعیت تخریب سالم

شماره ثبت 7059

محوطه کیلان :

محوطه کیلان واقع در دماوند _ 2.5 کیلومتری جنوب شرقی روستای کیلان در کنار جاده کیلان به ساران و 61 کیلومتری تهران است . حدود سال 1361 حفاری هایی توسط مرحوم امیرلو انجام شده است .

در زمین کشاورزی آقای نعمت اله محسنی آثار فرهنگی متعلق به کهن سنگی فوقانی و کهن سنگی پایانی جمع آوری شده است. این محوطه به هنگام بررسی شخم خورده و برای کشاورزی آماده شده بود. از لحاظ قدمت

حضور انسان در منطقه البرز حائز اهمیت می باشد.مجموعه ابزار سنگی شامل سنگهایی که با سطح ضربه خور آماده شده بدست آمده است . ابزارهای سنگی بدست آمده از این محوطه شامل سنگ مادر ، تیغه ، ریز تیغه ،

خراشنده ها ، اسکنه ، میکرولیت و غیره می باشد . گروههای مختلف ابزار سنگی بدست آمده از دیدگاه تاریخ گذاری نسبی در یک دوره بین 14000- 18000 سال قبل از میلاد قرار می گیرد. که از آن به عنوان بالاترین لایه کهن

سنگی زبرین و سپس کهن سنگی پایانی یاد می شود.

منبع این محوطه = امیرلو ، عنایت اله.؛" گزارش بررسی باستان شناسی منطقه دماوند" ، میراث فرهنگی استان تهران، زمستان 1370.

موقعیت طبیعی کوهپایه

موقعیت طبیعی کوهپایه

ارتفاع از سطح دریا 1708 متر

نوع محوطه تپه

نوع مالکیت خصوصی

ثبت نشده

گاهنگاری : پیش از نوسنگی - تاريخي

تپه ایغربلاغ :

تپه ایغربلاغ در ساوجبلاغ - بخش مرکزی - دهستان سعید آباد - 500 متری شرق روستای ایغربلاغ و فاصله تا تهران 45 کیلومتر ی تهران قرار دارد . این زمین متعلق به خانم بتول عدل است.

سفال های تپه ایغربلاغ به صورت پراکنده در سطح تپه از نوع سفال های نخودی رنگ خشن و ساده و... هستند. با توجه به تعداد اندک سفال روی تپه می توان نتیجه گرفت که تپه یاد شده مسکونی و محل استقرار نبوده

بلکه می توانسته به عنوان قبرستان و یا محلی برای دیده بانی و اطلاع رسانی باشد .محوطه بررسی سطحی موردی شده است و گاهنگاری آن عصر مفرغ - آهن است .

منبع این محوطه : حاتمی، ابولقاسم ؛ " آثار تاریخی ساوجبلاغ و نظرآباد " ، جغرافیای تاریخی و معرفی محوطه های باستانی و بناهای تاریخی و فرهنگی ، سازمان میراث فرهنگی ، بهار 1383.

موقعیت طبیعی دشت

مساحت 9000.00 متر مربع

ارتفاع از سطح دریا 1287 متر

نوع محوطه قبرستان

نوع مالکیت خصوصی

ثبت نشده

تپه های کهریزک :

تپه های کهریزک در غرب اتوبان تهران _ قم ضلع جنوبی بهشت زهرا قرار دارند . در سال 1364 به مدت یک ماه، کاوش در تپه های کهریزک به سرپرستی آقای کامبخش فرد صورت گرفته است .

سفال محوطه کهریزک معرف سفال عصر آهن از نوع خاکستری _ سیاه می باشد و بقایای معماری مربوط به ساختمان کوره ها می باشد .

منبع این محوطه : کامبخش فرد، سیف اله ؛ " کهریزک ، سفالگری سه هزار ساله در تپه های کهریزک " ، سازمان میراث فرهنگی ، 1364.

موقعیت طبیعی دشت

مساحت 214200.00 متر مربع

ارتفاع از سطح دریا 1024 متر

نوع محوطه تپه

نوع مالکیت خصوصی

شماره ثبت 1712

تپه قلیان :

تپه قلیان در شمیرانات _ بخش لواسانات 300 متری ضلع غربی روستای کلان قرار دازد . این محوطه توسط صراف سرفراز مورد بررسی سطحی موردی قرار گرفته .

تپه باستانی قلیان محوطه ایست شامل سه قسمت مجزا احتمالاٌ از سنگهای کف رودخانه ای برای ایجاد و احداث معماری به بالای کوه حمل شده اند که در حال حاضر در سطح تپه پراکنده می باشد .

در سطح تپه سفال هایی از انواع پیش از تاریخ و دوران تاریخی نظیر سفال خاکستری ، قرمز رنگ ، نخودی و قطعاتی از ظروف آبخوری ، کاسه ، بشقاب و خمره های آذوقه پراکنده شده است . خمیره اکثر این سفالها از خاک رس

و شن و ماده چسبنده آن کاه می باشد .اکثر آنها دارای پخت خوب بوده و تعدادی نیز بصورت نامرغوب پخته شده اند . گاهنگاری محوطه مفرغ - آهن است .

منبع این محوطه = پازوکی، ناصر ؛ " آثار تاریخی شمیران ، جلد اول : لواسان و رودبار قصران - جغرافیای تاریخی و معرفی محوطه های باستانی و بناهای تاریخی - فرهنگی " ، سازمان میراث فرهنگی ، پاییز 1382.

موقعیت طبیعی کوهپایه

مساحت 7000.00 متر مربع

ارتفاع از سطح دریا 2157 متر

نوع محوطه تپه

نوع مالکیت دولتی

شماره ثبت 10362

محوطه خرماله کول :

محوطه خرماله کول در ساوجبلاغ _ طالقان _ روستای نویز و 59 کیلومتری تهران قرار دارد . این محوطه بررسی سطحی موردی شده است .

به نظر می رسد قدمت این محوطه باستانی همزمان با قبرستان گبری شرق آن بوده ( هزاره اول) و علاوه بر دفن اموات در این محل ، استقرار و زندگی نیز در آن جریان داشته است شاید در لایه های زیرین این محوطه باستانی

اسناد دیگری بدست آید که قدمت محل را بیش از تاریخ اعلام شده ثابت نماید. این قلعه بر روی یک صخره صعب العبور در شمال شرقی روستای سگران قرار دارد و در سطح تپه سفال های پراکنده ای از انواع نخودی و

خاکستری پراکنده است و مربوط به عصر آهن است .

منبع این محوطه : پازوکی ، ناصر ؛ " گزارش پژوهشی و بررسی و شناسایی آثار باستانی و تاریخی _ فرهنگی حوزه بخشداری طالقان " ، اداره کل میراث فرهنگی استان تهران ،ج. 2 ، پائیز 1380.

موقعیت طبیعی کوهستانی

مساحت 600.00 متر مربع

نوع محوطه تپه - قبرستان

شماره ثبت 7240

تپه مهران آباد :

تپه مهران آباد در بخش جنوبی اسلام شهر - ده عباس قرار داشته . تپه مهران آباد که در نزدیکی قلعه مهران آباد قرار دارد متاسفانه طی سالهای اخیر به کلی تخریب شده است. در دهه 40 توسط استاد محترم آقای دکتر نگهبان

با همراهی دکتر کایلر یانگ گمانه هایی در این محل حفر شد و قطعات سفالهای بدست آمده به مو سسه باستان شناسی دانشگاه تهران منتقل گردید ولی گزارش آن تاکنون منتشر نشده است. بر اساس اطلاعات شفاهی

که توسط ایشان در اختیار آقای دکتر ملک شهمیرزادی قرار گرفته این سفالها مربوط به دوره تکوین سفالگری در فلات ایران است که دارای شاموت گیاهی و خمیر آن دارای ناخالصی بوده و در حرارت پایین پخته شده است.

سفالهای مهران آباد از نمونه های شاخص سفالهای پوک ایران محسوب می شو د که مشابه آن در هیچیک از محلهای شناخته شده معرف دوران نو سنگی با سفال در فلات مرکزی ایران به دست نیامده است. تپه مهران آباد

کلا" از بین رفته است ( در زمینهای آقای سلیمان و آسایش ) قلعه مهران آباد ( داخل قلعه ) مشغول به ساخت و ساز هستند( زمین های سلیمیان) .

جای بسی افسوس . .. .

تپه شوئه دره :

تپه شوئه دره در فیروزکوه / در منتهی الیه روستای شهرآباد ، جاده شوسته ای که به سمت مزرعه شوئه دره امتداد می یابد قرار دارد .

این محوطه بررسی سطحی موردی شده است . در این تپه سفال دست ساز قرمز رنگ و بعضاٌ منقوش به نقوش هندسی با اشکال برجسته و فرورفته نیز سفال های سیاه رنگ و تعدادی تیغه های سنگی و سنگ ابسیدین

مادر بدست آمده است . احتمالاٌ این محوطه قبرستان و محل استقرار بوده است و استخوان هایی در سطح محوطه پراکنده می باشد . ( عصر آهن )

منبع این محوطه : پازوکی ، ناصر ؛ " آثار تاریخی فیروزکوه ، جغرلافیای تاریخی و معرفی محوطه های باستانی و بناهای تاریخی - فرهنگی" ، سازمان میراث فرهنگی ، 1381.

موقعیت طبیعی دره

مساحت 12000.00 متر مربع

ارتفاع از سطح دریا 2139 متر

نوع محوطه تپه - قبرستان

ثبت نشده

محوطه پشت تندیر :

محوطه پشت تندیر در فیروزکوه / روستای جلیزجند و گذر از تنگه واشی در خط الراس ارتفاعات قسمت غرب شرف قبرتنگه واشی قرار دارد .

این محوطه بررسی سطحی موردی شده است. بقایای سفال های گردآوری شده از سطح تپه نشان می دهد که این قلعه از هزاره چهارم ق . م تا اواخر دوره ایلخانیان محل استقرار و به عنوان دژی محکم مورد استفاده بوده

است در میان سفال های بدست آمده سفال های دست ساز قرمز رنگ و بعضاٌ منقوش به نقش هندسی و یا اشکال برجسته و فرورفته و همچنین سفال های خاکستری و تعدادی قطعات سفال های لعابدار (بیرون و داخل)

که بیشتر شبیه به سفال های معمولی است، دیده می شود .

منبع این محوطه : پازوکی، ناصر ؛ " آثار تاریخی فیروزکوه ، جغرافیای تاریخی و معرفی محوطه های باستانی و بناهای تاریخی - فرهنگی " ،سازمان میراث فرهنگی ، 1381.

موقعیت طبیعی کوهستانی

موقعیت طبیعی کوهستانی

ارتفاع از سطح دریا 2261 متر

ثبت نشده

مراد تپه :

مراد تپه در کرج - اشتهارد کنار جاده اشتهارد به بوئین زهرا قرار دارد . مراد تپه شامل 2 تپه می باشد تپه غربی 8 متر ارتفاع دارد و شرقی حدود 3 متر می باشد . تپه مراد ( تپه بزرگ ) (1) این تپه توسط شرکت گاز بریده شده است

و در کنار اتوبان در حال تاسیس اشتهارد به بویین زهرا قرار دارد . تپه مراد آباد ( 2) به فاصله 50 متری در جنوب اتوبان و در چنوب اتوبان اشتهارد به بویین زهرا و در جوار شهرک صنعتی اشتهارد قرار دارد . ارتفاع این تپه 2/5 متر می باشد

و سفال های دیده شده از نظر قدمت نسبت به سفال مراد آباد 1 قدیمی تر می باشند .

سفال های تپه غربی مربوط به دوره های پیش از تاریخ و تاریخی است و قدمت آنها تا هزاره اول ق. م. می رسد . با بررسی سفال های جمع آوری شده از سطح تپه شرقی مراد تپه می توان نتیجه گرفت که تپه شرقی نسبت

به تپه غربی جدیدتر است زیرا تعدادی سفال دوران اسلامی نیز در میان آنها مشاهده می شود .

منبع این محوطه : حاتمی ، ابولقاسم ؛ " گزارش پژوهشی هیئت بررسی و شناسایی آثار باستانی و فرهنگی _ تاریخی ، حوزه فرمانداری کرج " ، اداره کل میراث فرهنگی استان تهران . ج.3 ،1380.

موقعیت طبیعی دشت

مساحت 4900.00 متر مربع

ارتفاع از سطح دریا 1197 متر

شماره ثبت 6567

قبرستان کتالان :

قبرستان کتالان در 2 کیلومتری شمالشرق فیروزکوه قرار دارد . قدمت محل به حدود هزاره اول قبل از میلاد منسوب می باشد که پس از مدتی متروک و پس از قرون 4 و 5 به بعد مورد استفاده بوده و از اواخر دوره صفویه

به قبرستان تبدیل شده است . انواع سفال های قرمز ، نخودی ، سفال های با نقش افزوده ، نقش کنده و سفال های نقش زیرلعاب در سطح محوطه به وفور یافت می شود .

منبع این محوطه : پازوکی ، ناصر ؛ " آثار تاریخی فیروزکوه ، جغرافیای تاریخی و معرفی محوطه های باستانی و بناهای تاریخی - فرهنگی " ، سازمان میراث فرهنگی ، 1381

موقعیت طبیعی کوهستانی

مساحت 6300.00 متر مربع

نوع محوطه تپه - قبرستان

ثبت نشده

اولویت مطالعاتی دارد