Ariyadokht سر دبیر کارگروه ها وضعيت: آفلاين 19 بهمن ماه ، 1388 تعداد ارسالها: 401 امتياز: 1005 تشکر کرده: 522 تشکر شده 289 بار در 185 پست
محل سكونت: ایران زمین
ارسال شده در: سه شنبه، 25 اسفند ماه ، 1388 01:19:40 موضوع مطلب: کورش و جامه پارسی
كورش و جامه پارسي
كهن ترين مطلبي كه درباره جامه پارسي و جدايي آن از جامه مادي، در دست داريم به روزگار كورش مربوط است و
در تاريخ هنگامي از جامه هاي پارسي سخن به ميان مي آيد كه از اقدامات او در اين باره گفتگو مي شو د . چنانكه از
روي چند آگاهي تاريخي و يك مدرك باستان شناسي به دست مي آيد جامه پارسيان در روزگار كورش چندان فرقي
با جام ه هاي دور ه هاي پس از آن نداشته، شكل و اساس برش و دوخت جامه همان بوده كه در سالهاي آغاز پادشاهي
داريوش در سنگ نگاره بيستون نموده شده است . بنابه نوشته گزنفون : كورش هنگامي كه ك ودكي بيش نبود و در ماد
در نزد نياي خود استيا ك ( ايختو ويگ و ) مي زيست، جامه مادي مي پوشيد و چون هنگام آن رسيد كه به نزد پدر و مادر
خود كه در انشان ( يا پار س ) بودند بازگردد، جامه مادي خود را به يكي از دوستانش ارمغان فرستاد تا نشان ه اي از مهر و
دوستيش باشد. پيداست كه كورش پس از باز گشت به ميان خانواده و خويشاوندان پارسي خود در باره جامه بلند و
چين دار پارسي پوشيده كلاه ترك دار بر سر گذاشت و به رنگ و شكل مردم تيره خود در آمد ، ليك هيچگاه
برتر ي هاي جامه مادي را كه زماني در دربار نياي خود آن را در بر كرده، به شكار و سواري پرداخته بود، فراموش
نكرد . پس از چند سال، كورش جوان كه به جانشيني پدر خود كنبوجيه، پادشاهي كشور انشان را بدست آورد، بر اثر
انديش ه هاي والاي كه همواره در سر داشت و خيال جهانگيري و بنياد گذاري شاهنشاهي بزرگي را در مغز خود
مي پروراند، دست به كارهاي س ت رگي زد، از آن جمله دست ه ها و گرو ه هاي پراكنده پارسي را بيگانگي و همدستي
فراخوانده، جوانان و مردان پارسي را براي انجام يك رشته اقدامات بزرگ كه در نظر داشت، آماده ساخ ت . كورش در
راه رسيدن به آرمانهاي بزرگ خود پيش از هرچيز متوجه آموختن آيين سپاهي گري و جنگ آو ر ي به پارسيان گرديد،
ليك در مورد جامه هاي پارسي چون متوجه نكت ه هايي شد كه با انديش ه هاي دور و دراز او در اين زمينه سازگار نبود، از
اين رو در انديشة ديگرگون كردن پوشاك پارسيان افتا د . از انديش ه هايي كه كورش در زمينه تجهيز و آماده كردن
پارسيان براي جهانگيري د اشت، رواج پرورش اسب و سواركاري در ميان پارسيان بو د . چنان كه م ي دانيم پرورش اسب
و اسب سواري پيش از روي كار آمدن كورش در ميان پارسيان معمول نبوده، عموميت نداشت، و پارسيان در زندگاني
روزانه و در ميدان هاي نبرد بر خلاف مادها كه سواركاران ماهري بودند از اسب بهره اي نم ي جستند و اين نه تنها از
نوشته هاي تاريخ نويسان باستاني دانسته و روشن م ي گردد، بلكه شكل و دوخت جام ه هاي پارسيان و مدارك باستان
شناسي نيز بر آن گواهي ميدهن د . گزنفون در كورش نام ه ي خود م ي نويسد : كورش بزرگ در كودكي در دربار نياي خود
استياك ( ايختو ويگ و ) پادشاه ماد م ي زيست و از اينكه در آنجا سواري آموخت بسيار شادمان بود، زيرا اسب در پارس
بسيار كمياب و پرورش و سواري گرفتن از آن در سرزمين كوهستاني آنجا بسيار دشوار بو د . باز در جاي ديگر
مي نويسد : پرورش اسب و اسب سواري را كورش در پارس رواج داد، روزي ريش سفيد ان بزرگان پارسي را گرد آورده
گفت : آيا با اسب راه پيمودن بهتر از پياده رفتن نيست؟ آيا پسنديد ه تر نيست در آن هنگام كه بايد شتاب كرد بيك
تاخت به ياري دوستي رسيد و بيك تاخت به چارپاي يا به مردي نزديك شد؟ آيا جنگ ابزار به پشت اسب نهادن و
آنرا زير دست داشتن بهتر نيست؟ شايد شما بيم آن داشته باشيد كه با اسب شيوه نبرد را درست نياموزيم و در كارزار
سواره كاري از پيش نبريم و چالاكي پيادگان را از دست بدهيم، اما كار دشواري نيست، چه به هنگام نياز م ي توانيم از
اسب فرود آييم و پياده بجنگيم، پس با آموختن هنر سواري، شيوه پياد گ ان را فراموش نخواهيم كرد . از اشار ه ها و
قرينه هايي كه در تاريخها هست چنين پيداست كه در نخستين جنگهاي كورش، لشكر پارسي، سواره نظام نداشته و سپاه
سوار، از تير ه هاي ديگر ايراني برگزيده م ي شده است . گزنفون در اين باره م ي نويسد : كورش در آن حال كه پارسيان
بيكار ايستاده بودند از ديدن سواران مادي و گرگاني كه دشمن را دنبال كرده، غنايمي برم ي گرفتند به حال پارسيان و
بي بهره گي آنان از سواره نظام سخت افسوس خورده، سپس سرداران پارسي را گرد آورده گف ت : در گير و دار نبرد ما را
توانايي آن هست كه دشمن را شكست دهيم ولي پس از ش كست دشمن نمي توانيم او را دنبال كرده غنايمي بر گيريم
بجاست كه اين عيب را از ميان برداريم تا بسان امروز نيازمند ديگران نباشيم . كري سان تاس از پيشنهاد كورش
پشتيباني كرده سودهاي سواري و سواركاري را يك به يك بر شمرده گف ت : سر آن دارم كه هيپوسانتور شو م ! پس ا ز آن
همه پارسيان آماده شدند كه سواري را آموخته هيپوسانتور گردن د . باز كورش گف ت : در اين باره بايد قانوني پديد آورد
تا كساني كه از من اسب به ارمغان مي گيرند هر راهي را هر چند كه كوتاه و ناچيز باشد، سواره طي كنند. گزنفون در
دنبال سخنان كورش م ي افزايد كه اين عادت پارسيان كه پياده راه نروند مگر سخت به هنگام ناچاري باز مانده همان
زمان است _________________ همه دنیا تن است و ایران دل
نیست گوینده زین کلام خجل
چون که ایران دل زمین باشد
دل ز تن به بود یقین باشد
Ariyadokht سر دبیر کارگروه ها وضعيت: آفلاين 19 بهمن ماه ، 1388 تعداد ارسالها: 401 امتياز: 1005 تشکر کرده: 522 تشکر شده 289 بار در 185 پست
محل سكونت: ایران زمین
ارسال شده در: سه شنبه، 25 اسفند ماه ، 1388 01:24:37 موضوع مطلب:
نارسايي هاي جامه پارسي
كورش به هنگام تشويق پارسيان به آموختن اسب سواري و سواركاري، چنانكه گفته شده به فراست دريافت كه
پارسيان با پوشيدن قباي دراز و در پا نكردن شلوار بلند، در نشستن بر پشت اسب ناتوانند و جامه قومي ايشان با اسب
سواري، و همچنين با چستي و چالاكي كه بايستة كارزار و ميدان نبرد است متناسب نم ي باشد، پس در اين انديشه افتاد
كه جامه آنان را تغيير داده جام ه اي شايسته سواركاري و جنگ آوري در ميدان كارزار براي ايشان پديد آ ور د . كم و
كاست و نارساي ي هاي جامعه پارسي كه كورش را در انديشه دگرگون ساختن آن انداخت بدينسان بو د : 1- بلندي و
فراخي و پرچيني قباي پارسي كه در جنگ و نبرد تن به تن و همچنين به هنگام شكار و ورزش بر دست و پاي
پوشندگان م ي پيچيد و از چستي و چالاكي آنان م ي كاست . -2 نداشتن آستين و شنلي بودن بالاتنه قباي پارسي كه به
هنگام تيراندازي و سپ ر داري و نيز ه پراني و شمشي ر زني از تندي و چالاكي حركات دست و بازو م ي كاست، تا جايي كه
پارسيان به هنگام جنگ يا شكار در جامه قومي خود، ناچار م ي بايست دنباله شنل يا آستينهاي گشاد خود را ب ر روي
دوش خود گرد آورند و نيز گوش ه هاي دامن خود را در كمر خويش استوار سازند نقش مهرها و سنگ نگار ه هاي پيكار
شاه و اهريمن در تخت جمشيد وجود اين عيب و نقص را در جامه پارسي بيش از هر چيز ديگر هويدا م ي سازد . در اين
سنگ نگار ه ها شاه كه جامه پارسي بر تن دارد و د س ت اندر كار نبرد با اهريمن است، براي آمادگي بيشتر به جنگ تن
به تن و جبران نارساي ي هاي جامه خويش، آستينها يا نيم تنه شنلي شكل آن را آنچنان بالا زده و در دو سوي گردن
خويش گرد آورده، كه بازوان و تن برهنه او از زير جامه بيرون افتاده، و به همين سبب گوشه اي از ر ان و پاهاي
برهنه اش هويدا گشته اس ت . 3- برش و دوخت جامه پارسي آنچنان بوده كه پوشندگان آن در هواي سرد و سرزمينهاي
سردسير براي گرم نگاه داشتن خويش به راحتي نمي توانستند جز رداء، بالاپوش ديگري از روي آن بپوشند و يا در
ميدان جنگ از روي آن زره و جوشن در بر كنن د . 4- نپوشيدن شلوار بلند و بلندي دامن قبا كه مانع سواري و نشستن بر
اسب مي گردي د . چه اگر دامن را بالا م ي بردند رانها برهنه و بي هيچ سپري در برابر گزند نيزه و تير و يا سرما و گرما
قرار م ي گرفت و اگر دامن را م ي انداختند، نشستن بر زين اسب دشوار و ناممكن م ي گردي د . 5 كلاه نمدي ترك دار
بزرگ و بلند، گذشته از اينكه بر روي گيسهاي فراوان و روغن ماليده پارسيان استوار م ي ماند، در جنگ و كارزار نيز به
سبب بزرگي و ناهمواري خود، اسباب زحمت و موجب پريشاني حواس سربازان م ي گرديد، و همچنين هي چ گاه سر و
گردن و گوشها را از صدمات اح ت مالي و سرما و گرما نگهداري نم ي كرد، و اينكه در نقش برجسته پيكار شاه و اهريمن و
مانندهاي آن ديده م ي شود شاه كلاه كوتاه استوان ه اي بر سر گذاشته و از كلاه راسته يا تر ك دار پارسي استفاده نكرده
است براي دوري از همين دشواري بوده اس ت . كوتاه سخن آنكه، چون كورش اي ن نارساي ي ها را از ديده گذرانده در
انديشة چار ه جويي افتاد، بر آن شد كه بيدرنگ جامه پارسيان را تغيير داده جامه شايسته سواركاري و سربازي بر تن
آنان بپوشاند، چه وي براي رسيدن به خواست ه هاي جهانگيران ه ي خود نياز فراوان به سواره نظام داشت و براي كسي چون
كورش بس ناگوار بود كه ببيند پارسيان يعني هم تيره هاي وي به سبب پوشيدن چنين جامه اي ارتش او را از وجود
تشونيپ : چنين سپاهي كه در جنگهاي آن روزگاران نقش عمده و مهمي بر عهده داشتند بي بهره گذارن د . 1-كنده
كاري و نقش سوار، با جامه پارسي از دور ه ي هخامنشي تاكنون ديد ه نشده است و اگر هم بندرت شكل سواري در
نقوش دور ه ي هخامنشي از جمله روي پولك سپر و قاليچه و مهر و جز اينها، نشان داده شده، همه مادي يا پارسياني در
جامه ي مادي هستند . در سنگ نگاره هاي تخت جمشيد نيز مطلقا سواري ديده نمي شود و اگر اسبي نشان داده شده
ارمغاني ا ست كه از سرزمينهاي اسب خيز ايران براي شاهنشاه آورده، يا بر گردون ه هاي شاهي بست ه اند . 2- جانور
افسانه اي كه نيمي از آن آدم و نيمي اسب بوده است.
_________________ همه دنیا تن است و ایران دل
نیست گوینده زین کلام خجل
چون که ایران دل زمین باشد
دل ز تن به بود یقین باشد
Ariyadokht سر دبیر کارگروه ها وضعيت: آفلاين 19 بهمن ماه ، 1388 تعداد ارسالها: 401 امتياز: 1005 تشکر کرده: 522 تشکر شده 289 بار در 185 پست
محل سكونت: ایران زمین
ارسال شده در: سه شنبه، 25 اسفند ماه ، 1388 01:26:14 موضوع مطلب:
چگونه پارسيان جامه ي مادي پوشيدند؟
كورش هنگاميكه در انديش ه ي تغيير جام ه ي پارسيان افتاد، در پيرامون جام ه هاي تود ه هاي سرشناس آن زمان از ايلامي
و بابلي و آشوري و فنيقي و جز آن مطالع ه ي كرد، و سرانجام بدين هوده رسيد كه براي پارسيان بهتر از جام ه ي مادي
جامه ي ديگري پيدا نميتوان كرد. زيرا از يك سو خود او سالها در ماد، اينگونه جامه بر تن كرده عملاً پي به خوبيهاي آن
برده بود و از سوي ديگر اختيار ي مادي در آن روزگاران – كه تير ه ها دربار ه ي پوشاك خود تعصب خاصي ورزيده
پوشيدن جام ه ي تير ه هاي بيگانه را ننگ و عار م ي شمرد ند – براي پارسيان كه هم نژاد و هم كيش و هم زبان يكديگر
ساني ميسر بود، همچنانكه در بسي چيزهاي ديگر، چون كشو ر داري و سپاه ي گري و ديگر هنرها، پارسيان از Ĥ بودند، ب
ساني آنها در ميان خود رواج داده بودن د . كورش براي اينكه پارسيان را به ت رك جامه ي Ĥ مادها چيزهايي فراگرفته و ب
پارسي و پوشيدن جامه مادي وادارد دو راه خردمندانه و سودمند در پيش گرف ت : نخست آنكه خود جام ه ي مادي
پوشيده، نزديكان خود را نيز بر آن داشت كه جامه مادي بر تن كنن د . دوم آنكه بخشيدن و پوشيدن جام ه ي مادي را در
دربار خود، امتيازي قرار داد، چنانكه هر گاه، يكي از پارسيان كاري انجام ميداد كه شايست ه ي پاداش بود كورش براي او
جامه هاي رنگارنگ مادي به ارمغان م ي فرستاد و بدينسان آنها نه تنها او را ناچار به پوشيدن جام ه ي مادي م ي كرد، بلكه
پوشيدن آنرا نيز افتخار آميز م ي نمود، از اينروست كه هرودوت م ي نويسد : گرفتن ج ا مه مادي از دست پادشاه افتخار و
گزنفون دربار ه ي اينكه از چه زماني پوشيدن جام ه ي مادي در ميان پارسيان معمول گرديد، در . « پاداش بزرگي بو د
پس از گشودن بابل كه كورش خود را فرزند مردوك خداي » : ضمن پيش آمدها سال 538 پيش از ميلاد مي نويس د
بابليان خواند، يك روز پيش از تاجگذاري جام ه هاي فاخر مادي را ميان بهتري سرداران خود، بخش كرد و از آن زمان
بود كه پارسيان جامه ي مادي پوشيدند. _________________ همه دنیا تن است و ایران دل
نیست گوینده زین کلام خجل
چون که ایران دل زمین باشد
دل ز تن به بود یقین باشد
Ariyadokht سر دبیر کارگروه ها وضعيت: آفلاين 19 بهمن ماه ، 1388 تعداد ارسالها: 401 امتياز: 1005 تشکر کرده: 522 تشکر شده 289 بار در 185 پست
محل سكونت: ایران زمین
ارسال شده در: سه شنبه، 25 اسفند ماه ، 1388 01:27:21 موضوع مطلب:
چگونه جامه ي پارسي جامه ي تشريفاتي درباريان گرديد
گر چه پارسيان با تشويق و ترغي ب هاي پي در پي كورش و خو گرفتن به اسب . اسب سواري و شايد اند ك ي نيز بر اثر
سخت گيريهاي كورش، به ناچار جام ه ي مادي پوشيدند، ليك از جام ه ي بلند و چي ن دار خود نمايانند ه ي قوميت آنها بود،
پاك دست نشسته آنرا به كناري ننهادند، زيرا پارسيان از جامه مادي تنها هنگام جنگ و شكار و سواري استفاده
ميكردند و هنگام صلح، در شهر و در بار و خان ه هاي خود، همان جام ه ي پارسي را م ي پوشيدند . هر گاه مراسمي برپا
ميگرديد كه به قوميت پارسيان بستگي داشت و ميبايست آنها در ميان مردمان و تير ه هاي گوناگون شاهنشاهي
هخامنشي بنام پارسي شناخته و معرفي گردند از جام ه ي پارسي استفاده ميكردن د . خود كورش نيز، گ رچه به سبب كار و
وظايف پادشاهي، بيشتر جام هي مادي مي پوشيدند ليك در مراسم و موارد فوق در برابر چشم مردمان كشور خويش با
جامه پارسي ظاهر ميشد و خود را بصورت يك شاهنشاه پارسي به مردم نشان ميدا د . گزنفون در پيرامون پرستشگاه
رفتن كورش در بابل مي نويس د : سپس كور ش بيرون آمد، او بر گردون ه اي قرار گرفته بود، و تياري نوك تيز بر سر و
قبايي نيم ارغواني و نيم سفيد، كه اختصاص به شاه دارد، بر تن ، و يك نيم شلواري ( شلوار كوتا ه ) كه رنگي تند داشت و
ردايي ارغوان پوشيده بود، تيار او را افسري احاطه كرده بود، و خويشاوندان شاه ه م اين زيور را كه امتيازي است دارا
بودند . از نوشته گزنفون پيداست كه كورش در آن روز جامة پارسي دو رنگ ( كه نمونه آن را در روي حاشيه هايي كه
در شوش بدست آمده مي توان دي د . ) و از روي آن ردايي ارغواني ( كه نمونه آن نيز در نقوش تخت جمشيد ديده مي
شود) در بر كرده بوده است . آنچه اين استنباط را استوارتر مي دارد ، يادي است كه گزنفون از شلوار كوتاه او مي كند ،
كه ما شرح چگونگي آن را در بخشهاي آينده خواهيم آورد . بدينسان استفاده از اين جام ه ها ، تنها در دربار و خانه و
مراسم و جشنهاي مذهبي ، باعث شد كه در پايا ن هاي دوره ش ا هنشاهي هخامنشي ، رفته رفته جامه پارسي جنبه
تشريفاتي به خود گيرد و جز در مواقع رسمي از آن استفاده نشود . _________________ همه دنیا تن است و ایران دل
نیست گوینده زین کلام خجل
چون که ایران دل زمین باشد
دل ز تن به بود یقین باشد
Ariyadokht سر دبیر کارگروه ها وضعيت: آفلاين 19 بهمن ماه ، 1388 تعداد ارسالها: 401 امتياز: 1005 تشکر کرده: 522 تشکر شده 289 بار در 185 پست
محل سكونت: ایران زمین
ارسال شده در: سه شنبه، 25 اسفند ماه ، 1388 01:28:33 موضوع مطلب:
كهن ترين نمونه جامه پارسي
گذشته از نقش برجسته بخشي از دامن كورش كه در پارسيه كَد بر روي سنگ در يك درگاهي كنده شده، و به
دلايلي به طور قطع و يقين نمي توان پذيرفت كه در زمان خود وي ساخته شده است، كهنترين نمونه اي كه از جامه هاي
پارسي در دست هست، نقش برجسته مردي است در بالاي دخمه اي سنگي در ده نور سكاوند در ناحيه نساي
كرمانشاهان كه به گمان پروفسور هرتسفلد، استودان گئومات ه ي مغ بوده و تصوير برجسته نيز خود او را با جامه پارسي،
در حال نيايش در برابر آتشدان نشان ميدهد( 521 ق.م.) شايد علت اينكه در اين نقش برجسته گئوماته كه از مردم ماد
بوده با جامه پارسي نشان داده شده، اين باشد كه نخست، گمارد ه ي كنبوجيه و سپس چند ماهي نيز جداسرانه پادشاه
پارسيان بوده است، از اين ر و به پيروي از آداب و رسوم و تشريفات دربار هخامنشي و براي بدست آوردن دل پارسيان
ناچار بوده و جامه پارسي پوشيده خود را به شكل آن در آور د . بهرسان، اين نقش برجسته اگر پيكره ي گئوماته هم
نباشد، ( زيرا برخي از باستانشناسان آنرا از سده هشتم پيش از ميلاد مي دانن د ) چون از ديده سبك كند ه گري و كهني
اسلوب كار، بي گمان پيش از سنگ نگاره هاي تخت جمشيد ساخته شده است، خود به تنهايي مي تواند كه ن ترين نمونه
از جامه پارسي بشمار آي د . اين جامه، با جام ه يي كه سپس در ميان پارسيان بكار رفته، اندكي فرق دارد و چنين پيداست
كه در زمان پ ادشاهي داريوش بزرگ كه تحولات و تغييرات و پيشرفتهاي فراواني در طرز زندگاني مردم ايران پيش
آمده بود، از جمله در كار جامه و پوشام نيز تغييراتي رخ داده بوده است و سنجش شكل و دوخت جامه داريوش بزرگ
و چند تن ديگر از نقش برجسته ي بيستون، با نقوش تخت جمشيد، چنانكه در پايان ياد خواهيم كرد، اين نظر را
استوارتر مي سازد، زيرا م ي دانيم كه سنگ نبشت ه ي بيستون در سالهاي نخست پادشاهي داريوش ( ميان سالهاي 521
و 515 ق . م . ) كنده شده است در حاليكه ساختمان صفه تخت جمشيد در سال 520 ق . م . آغاز شده و سالها طول كشيده
تا برخي كاخها و سنگ نگار ه هاي ديوار ه هاي پل ه ها و درگاه ي هاي آن آماده گرديده اس ت . از اينرو از سنجش اين سنگ
نگاره ها، مي توانيم تغييرات و تحولات جامه هاي پارسي را در دوران پادشاهي داريوش بدست آوريم. _________________ همه دنیا تن است و ایران دل
نیست گوینده زین کلام خجل
چون که ایران دل زمین باشد
دل ز تن به بود یقین باشد
سوالات رايج مربوط به تالارهاي گفتمان
جستجو
گروههاي كاربري
مشخصات
ورود به سيستم و كنترل پيغامهاي شخصي
ورود به سيستم
