واژگان بيگانه اما خودی

voat : قایق (انگلیسی )

ناو : در گویش بختیاری به تنه ی درختان میان تهی گفته میشود

با سپاس

خواهشمندم نخست رویه ی پیشین را بخوانید

towel : حوله (انگلیسی )

توال : گویش گیلکی

lip : لب (انگلیسی )

لب : پارسی

nose : بینی (انگلیسی )

نوس : در گویش اردو و سبزه واری (خراسانی)

واژگانی که در پست های پیشین آمد همه از دست آوردهای دو استاد بزرگوار جنابان جنیدی و دکتر سجادیه هستند که من از کوششهای آنان سپاسگذاری میکنم . و برای دکتر سجادیه استاد و پدر ندیده ام آرزوی تن درستی و شاد کامی دارم

در پست های آینده بیشتر درباره ی زبانهای آریایی (ایرانی ) و هند و اروپایی سخن خواهم راند

با درود بر بانو نیلوفر مهر زمین
سپاس فراوان دارم از نگارش هایت که ما را بهره مند میکنی.
دیر زیوی و به زیوی را برایت آرزو دارم.

شاید دیدگاه فریدون جنیدی رباره ی اینکه saxon ها دنباله ی "سگزیان" هستند درست باشد که بایستی آن را با گوا ه هان تاریخی برابری داد و استوار کرد . در هر حال در اینجا میبینیم که انگلیسیان همان ساکنان فلات ایران و از جمله ی آنان سگزیان دیو ها را نکوهیده و از خدا به گونه ی god یاد کرده اند . این نکته گواه چشم گیر و نیرومند ی است که نیای انگلیسیان در زمان کوچ از آسیا از فرهنگ ایرانی رنگ گرفته و این واژگان از آن سوی دنیا به مجمع الجزایر بریتانی راه یافته باشد

گواه دیگر : آن گروه از آریاییان که به پایان خاک اروپا کوچیدند نیز همین نام را بر روی سرزمین خود نهادند و" ایرلند" یعنی سرزمین آریاییها و گرچه برخی دیگر از اقوام اریایی نیز هنوز نام اصلی خود را نگاه داشته اند به مانند "'گل ها " که از نژاد "گیل ها " هستند و شباهت هایی بسیار بین بیان و گفتار و نیز اداب و رسوم روستائیان با گیلانیان گواه این سخن است (در آینده این گفتار را بیشتر باز خواهم کرد )

و بنا به رای استاد جنیدی شاید بین این واژگان پیوندی باشد :

پرتقال = پرثوی = پارتی

اسپانی : سپاهان = اصفهان

جرمن = گرمانج

سکسون = سگزی

و پزوهش ها نشان میدهد که برخی از واژگان پایه ی انگلیسی در پارسی دیده نمیشود ولی در زبان های دیگر به مانند کردی , لری , گرینکانی و سمنانی و ...دیده میشود

ادامه دارد ...

با درودی دگر بار
همانگونه که تا کنون دريافته ايد در جستار واژگان بيگانه اما خودی بيشتر به کليد واژگان ،که در ساختار فرهنگی از جايگاه ويژه اي برخوردارند ،پرداخته ميشود .
اينبار ميخواهم به واژه برق بپردازم .
اين واژه نيز ريشه پارسی دارد و برگرفته از واژه پارسی برز با چم برازنده ،زيبا و درخشان ميباشد .
از ريشه برز در پارسی واژه برازيشک barazishk به چم زيبا و درخشان و واژه برزيشکيه barazishkih با چم تزيين ،زيبايی و درخشندگی را داريم .
واژه برز خود همريشه با واژه پارسی ورج varj با چم شکوه و جلال ميباشد .
ميبينيد که عرب با افزودن يک واک ق چه ساده واژه را معرب ميکند .
سو ميشود سوق ،روستا ميشود روستاق ،کندک ميشود خندق ،آشا ميشود عشق و .......
نکته شگفت آور آنکه عرب خود به جای واژه برق واژه پارسی کهربا با چم کاه ربا را به کار ميبرد .

درود
با سپاس از هومن گرامی ، یار دانای تارنما و کوشنده ی این جستار نغز و پرمایه. درباره ی این جستار در جستارهای دیگر سخن ها رفته ، از ویرایش اش تا چینش اش. آنچه که باید در نگر آورد و بی گمان شما نیز با آن هم داستانید این است که یک پژوهش ، در هر زمینه ای ، در فرجام باید کارا و به درد بخور باشد. پژوهش هایی که بنیانی دانش ورانه دارند ، باید از پس ِ برآیندشان ، یک آموزه ی نوین ، یک راهکار تازه و یا دانشی نو برکشیده شود. در این جستار پرمایه که دوستان ِ دانایی در آن ما را از دانش ِ خویش بهره مند کرده اند ، واژگان ِ بسیاری می توان یافت که همگی ناب اند و نغز. پژوهش هایی ستبر و سترگ. اما آنها چه گاه کارا می شوند و کارگشا؟ آن زمان که سامانی یابند و از گسیختگی برهند. من رویکرد ِ شما را که نمی توان ، واژه ی سپسین را انگاشت می پذیرم ، اما برای ِ به کار بستن ِ این واژگان به دست ِ ناآگاهانی چون من ، باید سامان و "ترتیبی" داشته باشد. ورنه تنها کسانی چون من که از آغاز ِ آن را خوانده و پی گیر بوده اند ، شاید، بدانند که به چه گنجینه ای از واژگان می توانند دست یابند. به هر روی بسامان ساختن این شمار از واژگان ، می تواند آنها را کاراتر و بدردبخور تر کند.
هومن گرامی ، شما شمار بسیاری از این واژه گان ِ خودی را به نغزی و زیبایی واکاویده و ریشه یابی کرده و برای ما روشن نموده اید که زین رو من از سوی خودم دست کم از شما سپاسگذارم و خود را وام-دار تان می دانم. پرسشی که دارم این است که این واکاویها و ریشه کاویها آیا از بن مایه هایی است و مایه ی خوانِش ِ شما از کتابها و نوشتارهای نویسندگان دیگر است و یا اینکه خودتان به زبانهای باستانی (پهلوی-اوستایی-سانسکریت و ...) آشنایی داشته و این چنین پژوهش های زبان شناسانه ی سترگی از خودتان است؟ این را از آنروی می پرسم که بنا به رویکرد تازه ای که در تالارهای تارنما یش آمده و آنها را به سوی هر چه ویژه دانی تر پیش می برد و نیز فراخوان ِ استاد عطایی فرد از برای زبان اوستایی ، بتوانیم از دانش ِ شما و دیگر دوستان ، به جای و گاه ِ خود بهره های بیشتری ببریم.
با سپاسی دگر باره از شما

با درود
شريفی گرامی آورده های من همه اش برامده از پژوهشهای خودم بوده و از هيچ جای ديگری برداشت نشده است .
در اين کند و کاوهای فرهنگی از واژه نامه های زيادی سود جسته ام ،اما گزيده ترين آنها فرهنگ زبان پهلوی نوشته دکتر بهرام فره وشی و فرهنگ فارسی تاجيکی برگردان محسن شجاعی ميباشد .
زبان کردی را هم که آکنده از واژگان پهلويست تا اندازه اي ميدانم .
اين جستار در آغاز با ناباوران و دشمنان زيادی از همه گونه روبرو بود ،اما بيشترشان پا پس کشيدند و رويکردشان به فرهنگ پر توان زبان پارسی کم کم دگر گون شد .
هر چند تا آشکار شدن همه گوشه های تاريک و خاک گرفته فرهنگ پر بار اين سرزمين اهورايی راه درازی در پيش است ،اما دشمنان نيز دريافته اند که غول ادب پارسی از خواب گران سدها ساله بيدار شده و بايد نگاهشان به جايگاه والا و اهورايی آن با کرنش و افتادگی همراه باشد .
رويکرد نو به دست نيامد مگر به کمک اين جستار و جستارهايی از اين دست در زمينه های گوناگون .
اين تند باد روزافزونی که سپاه خروشان انديشمندان و نويسندگان ميهن پرست ايرانزمين به پا کرده اند ،باشد که به زودی به ياری پروردگار توانا در اين مرز پر گهر تومار دروجها و پليديها را برأی هميشه در هم ببپيچد .
با آرزوی سرفرازی ايران و ايرانی ،دير زيويد شاد

با درودی فرش،اينبار به واژگان جهيز و عروس ميپردازيم
بايد بدانيم که واژه جهيز نيز ريشه پارسی دارد و دگر شده واژه دهيچ dahich ميباشد .
واژه دهيچ برامده از واژه دهش به زاد و توشه اي گفته ميشود که ايرانيان هنگام عروسی برأی آغاز زندگی نو به عروس ميدادند .
واژه عروس هم معرب واژه پارسی اروس است با چم سپيد ،درخشان و زيبا .

جناب هومن درود بر شما

در برخی از گویشها اروس را آروس میگویند

جناب شریفی درود بیکران

براستی درست میفرمایید در ادبیات کهن پارسی ناهید معشوقه ی بهرام است و من یک شعری خواندم که رویم نمیشوم بنویسم درباره ی نزدیکی بهرام با ناهید یعنی همین معنای دختری باکره ای را میدهد که بهرام خواهان اوست . ستاره ی زهره را خنیاگر نیز مینامند خنیاگران را زهره مینامیدند و آنها دختران رقاص آوازه خوان بسیار زیبا و جوان به ویژه در ایران غربی بودند . و به مانند کاباره های امروزی شبها هنر نمایی میکردند

واژگان بيگانه اما خودی 28
با درود بر ياران راستی پژوه اينبار به واژه زمان ميپردازم .
اين واژه که در زبان عربی گونه گون به کار برده ميشود نيز از پايه پارسی ميباشد .
ريشه پارسی آن واژه دم با برابر عربی واژه استنشاق است .
يک دم برابر است با زمان بايسته برأی يک استنشاق و واژه پهلوی دمان هم با چم زمان دوران و فصل کنايه از زمان دمهای پشت سر هم ميباشد .
در اينجا بد نيست بدانيم که واک د در پارسی بسادگی به ذ دگرگون ميگردد ،مانند دريک به ذريک ،دميستان به ذميستان يا زمستان و دميک به زمين .
از اين ريشه واژه دمانک damanak را داريم با چم زمانه .

با درودی فرش اينبار به واژگان اشتها و اشتياق ميپردازم
يکی از راههای خودی کردن واژه از سوی عربزبانان ريشه تراشی ميباشد .
برأی نمونه واژه پارسی مزگت با چم خانه خدا را به مسجد دگر چهره ميکنند و سپس ريشه عربی سجد را برأی آن ميتراشند و اينگونه واژه را خودی مينمايند .
واژگان اشتياق و اشتها نيز از اين دست ميباشند .
اين واژگان نيز برگرفته از واژه پهلوی ايشت isht با چم ميل ،خواهش ،خوشبختی و مصدر آن ايشتيک ishtik هستند .
همانگونه که پيشتر هم آمده واک ک در زبان عربی به واک ق دگر ميشود .
برأی نمونه ميتوان از واژگان کاذيک برگردان شده به قاضی ،کالبد برگردان شده به قالب ،کندک برگردان شده به خندق و کسرا برگردان شده به قصرا نام برد .